श्रीगणेशसहस्रनामस्तोत्रम्

विश्वेश्वरो विभादीप्तो दीपनो धीवरो धनी । सदाशान्तो जगत्तातो विश्वक्सेनो विभाकरः

संपूर्ण विश्वाचा स्वामी, प्रकाशमान, उजळ करणारा, बुद्धिमान, धनवान, नेहमी शांत, जगाचा पिता, सेनांचा प्रमुख, प्रकाश देणारा.

विस्रम्भी विजयी वैद्यो वारान्निधिरनुत्तमः । अणीयान् विभवी श्रेष्ठो ज्येष्ठो गाथाप्रियो गुरुः

विश्वासू, विजयी, रोगांवर उपाय करणारा, वर देणारा, सर्वोत्तम, सूक्ष्मात सूक्ष्म, संपन्न, श्रेष्ठ, ज्येष्ठ, गाथांना आवडणारा, गुरु.

विरूपाक्षो विमानस्थो विनयः सनयः सुखी । सुरूपः सात्त्विकः सत्यः शुद्धः शङ्करनन्दनः

विविध डोळ्यांचा, विमानात वास करणारा, नम्र, शिस्तबद्ध, समाधानी, सुंदर रूपाचा, सात्त्विक, सत्य बोलणारा, शुद्ध, शंकराचा पुत्र.

नन्दीश्वरो सदानन्दी वन्दिस्तुत्यो विचक्षणः । दैत्यमर्दी मदाक्षीबो मदिरारुणलोचनः

नंदीश्वर, नेहमी आनंदी असणारा, वंदन करणाऱ्यांनी स्तुती केलेला, बुद्धिमान आणि समजूतदार, दैत्यांचा नाश करणारा, आनंदात मग्न असणारा आणि मदिरासारख्या लाल डोळ्यांचा आहे.

सारात्मा विश्वसारश्च विश्वचारी विलेपनः । परं ब्रह्म परं ज्योतिः साक्षी त्र्यक्षो विकत्थनः

तो सर्वांचा गाभा, विश्वाचा सार, सर्वत्र संचार करणारा, अंगाला लावणारा, परब्रह्म, सर्वोच्च तेज, साक्षीदार, तीन डोळ्यांचा आणि अभिमानाने बोलणारा आहे.

वीरेश्वरो वीरहर्ता सौभाग्यो भाग्यवर्धनः । भृङ्गिरीटी भृङ्गमाली भृङ्गकूजितनादितः

तो वीरांचा स्वामी, वीरांचा नाश करणारा, शुभ, भाग्य वाढवणारा, भृंगांनी मढवलेला मुकुट घातलेला, भृंगांची माळ घातलेला आणि भृंगांच्या गुंजारवाने नादलेला आहे.

विनर्तको विनेतापि विनतानन्दनोऽर्चितः । वैनतेयो विनम्राङ्गो विश्वनेता विनायकः

तो नृत्य करणारा, मार्गदर्शक, नम्रांचा आनंद देणारा, पूजिला गेलेला, विनतेचा पुत्र, नम्र शरीराचा, सर्वांचा नेता आणि विघ्नांचा नाश करणारा आहे.

विराटको विराटश्च विदग्धो विधिरात्मभूः । पुष्पदन्तः पुष्पहारी पुष्पमालाविभूषणः

तो विराटका आहे, विश्वाचा मूळस्वरूप; विराट, महान असणारा; कुशल आणि बुद्धिमान; सृष्टीकर्ता; स्वयंभू; देवांचा स्वामी; फुलं घेणारा; फुलांच्या माळांनी शोभलेला.

पुष्पेषुर्मथनः पुष्टो विकर्ता कर्तरीकरः । अन्त्योऽन्तकश्चित्तगणश्चित्तचिन्तापहारकः

तो फुलांमधील बाण आहे; अस्वस्थ करणारा; पुष्ट आणि बलवान; मोठे कार्य करणारा; छुरी धारण करणारा; अंतिम, सर्वाचा शेवट करणारा; विचारांचा स्वामी; मनातील चिंता दूर करणारा.

अचिन्त्योऽचिन्त्यरूपश्च चन्दनाकुलमुण्डकः । लिपितो लोहितो लुप्तो १०० लोहिताक्षो विलोभकः

तो कल्पनाही करता येणार नाही असा आहे; ज्याचे रूप कोणाच्याही कल्पनेपलीकडचे आहे; ज्याच्या डोक्यावर चंदनाचा सुगंध दरवळतो; अंगाला उटण लावलेला; लाल रंगाचा; अदृश्य राहणारा; लाल डोळ्यांचा; सर्वांना मोहात पाडणारा.

लुब्धाशयो लोभरतो लाभदोऽलङ्घ्यगात्रकः । सुन्दरः सुन्दरीपुत्रः समस्तासुरघातनः

ज्याच्या मनात लोभ आहे; ज्याला मिळवण्यात आनंद मिळतो; लाभ देणारा; ज्याचे अंग कुणीही जिंकू शकत नाही; सुंदर; सुंदर मातेचा पुत्र; सर्व असुरांचा नाश करणारा.

नूपुराढ्यो विभवदो नरो नारायणो रविः । विचारी वान्तदो वाग्मी वितर्की विजयेश्वरः

त्यांच्या पायात नूपुर आहेत, ते संपत्ती देणारे आहेत, खरे पुरुषार्थी आहेत, सर्वांचा आधार आहेत, सूर्यासारखे तेजस्वी आहेत. ते विचारशील आहेत, दोष दूर करणारे आहेत, बोलण्यात कुशल आहेत, नीट विचार करणारे आहेत आणि विजयाचे स्वामी आहेत.

सुप्तो बुद्धः सदारूपः सुखदः सुखसेवितः । विकर्तनो वियच्चारी विनटो नर्तको नटः

ते कधी झोपेत असतात, कधी जागृत असतात, नेहमी आपल्या मूळ स्वरूपात असतात, आनंद देणारे आहेत, आनंदाने सेविले जातात. ते कधी कधी छाटणारे, आकाशात संचार करणारे, अदृश्य होणारे, नृत्य करणारे आणि अभिनय करणारे आहेत.

नाट्यो नाट्यप्रियो नादोऽनन्तोऽनन्तगुणात्मकः । विश्वभूर्विश्वघाती च विनतास्यो विनर्तकः

ते नर्तक आहेत, नृत्याला आवडणारे आहेत, स्वतःच नाद आहेत, अनंत आहेत, अनंत गुणांनी युक्त आहेत. ते विश्वाचा आधार आहेत, विश्वाचा संहार करणारे आहेत, नम्र चेहरा असलेले आहेत आणि कुशल नर्तक आहेत.

करालः कामदः कान्तः कमनीयः कलाधरः । कारुण्यरूपः कुटिलः कुलाचारी कुलेश्वरः

ते भयंकर आहेत, इच्छा पूर्ण करणारे आहेत, सर्वांना प्रिय आहेत, मनमोहक आहेत, सर्व कलांचा धारण करणारे आहेत. ते दयाळू आहेत, कधी कधी वाकडे वागणारे आहेत, कुटुंबपरंपरा पाळणारे आहेत आणि कुलाचे स्वामी आहेत.

विकरालो गणश्रेष्ठः संहारो हारभूषणः । रुरु रम्यमुखो रक्तो रेवतीदयितो रसः

जो अत्यंत भयंकर आहे, गणांमध्ये श्रेष्ठ आहे, सर्वांचा संहार करणारा आहे, हारांनी सजलेला आहे; ज्याचा चेहरा रम्य आणि आकर्षक आहे, ज्याचा रंग लाल आहे, रेवतीला प्रिय आहे आणि जो सर्वांचा सार आहे.

महाकालो महादंष्ट्रो महोरगभयापहः । उन्मत्तरूपः कालाग्निरग्निसूर्येन्दुलोचनः

जो महाकाळ आहे, मोठ्या दातांचा आहे, महाभयकारी सर्पांचे भय दूर करणारा आहे; ज्याचे रूप वेडसर आहे, जो काळाग्निसारखा प्रखर आहे, आणि ज्याच्या डोळ्यांत अग्नी, सूर्य आणि चंद्र आहेत.

सितास्यः सितमाल्यश्च सितदन्तः सितांशुमान् । असितात्मा भैरवेशो भाग्यवान् भगवान् भगः

ज्याचे तोंड शुभ्र आहे, जो पांढऱ्या फुलांच्या माळा घालतो, ज्याचे दात पांढरे आहेत, जो पांढऱ्या किरणांनी उजळतो; ज्याचे अंतर काळसर आहे, जो भैरवांचा स्वामी आहे, भाग्यवान आहे, दिव्य आहे आणि संपत्ती देणारा आहे.

भर्गात्मजो भगावासो भगदो भगवर्धनः । शुभङ्करः शुचिः शान्तः श्रेष्यः श्रव्यः शचीपतिः

जो भर्गाचा पुत्र आहे, भाग्याचा वास आहे, भाग्य देणारा आहे, भाग्य वाढवणारा आहे; जो शुभता आणतो, शुद्ध आहे, शांत आहे, श्रेष्ठ आहे, ऐकण्यास योग्य आहे आणि शचीचा स्वामी आहे.

वेदाद्यो वेदकर्ता च वेदवेद्यः सनातनः । विद्याप्रदो वेदसारो वैदिको वेदपारगः

जो वेदांचा उगम आहे, वेदांचा कर्ता आहे, वेदांमधून ओळखता येणारा आहे, सनातन आहे, ज्ञान देणारा आहे, वेदांचा सार आहे, वेदधर्मी आहे आणि वेदांचा पार जाणारा आहे.

वेदध्वनिरतो वीरो वरो वेदागमार्थवित् । तत्त्वज्ञः सवर्गः साधुः सदयः सद् २०० असन्मयः

जो वेदांचा नाद ऐकण्यात आनंद मानतो, शूर आहे, श्रेष्ठ आहे, वेद आणि आगम यांचा अर्थ जाणणारा आहे, तत्त्वज्ञ आहे, स्वर्गाचा स्वामी आहे, सज्जन आहे, दयाळू आहे आणि सत्-असत् या दोन्हींचा स्वरूप आहे.

निरामयो निराकारो निर्भयो नित्यरूपभृत् । । निर्वैरो वैरिविध्वंसी मत्तवारणसन्निभः

जो रोगरहित आहे, निराकार आहे, निर्भय आहे, नित्यरूप धारण करणारा आहे, शत्रुत्व नसलेला आहे, शत्रूंचा नाश करणारा आहे आणि मदमस्त हत्तीप्रमाणे भासणारा आहे.

शिवङ्करः शिवसुतः शिवः सुखविवर्धनः । श्वैत्यः श्वेतः शतमुखो मुग्धो मोदकभोजनः

जो मंगल देणारा आहे, शंकराचा पुत्र आहे, शुभ आहे, आनंद वाढवणारा आहे, पवित्र आहे, शुभ्र आहे, शंभर मुखांचा आहे, मोहक आहे आणि मोदक खाणारा आहे.

देवदेवो दिनकरो धृतिमान् द्युतिमान् धवः । शुद्धात्मा शुद्धमतिमाञ्छुद्धदीप्तिः शुचिव्रतः

देवतांचा देव, प्रकाशाचा स्रोत, धीर, तेजस्वी, सर्वांचा स्वामी; ज्याचा आत्मा शुद्ध आहे, मन शुद्ध आहे, तेज शुद्ध आहे, आणि जो नेहमीच पवित्रतेला वाहिलेला आहे.

शरण्यः शौनकः शूरः शरदम्भोजधारकः । दारकः शिखिवाहेष्टः शीतः शङ्करवल्लभः

सर्वांचा आधार, ऋषींच्या पूजेचा, पराक्रमी, शरद ऋतूतील कमळे धारण करणारा; बालस्वभावाचा, मोरवाहिनीचा प्रिय, शीतल, आणि शंकराचा लाडका.

शङ्करो निर्भवो नित्यो लयकृल्लास्यतत्परः । निर्भयो लूतो लीलारसोल्लासी विलासी विभ्रमो भ्रमः

मंगलमूर्ती, जन्मरहित, शाश्वत, सृष्टीचा संहार करणारा, नृत्यात रमणारा; निर्भय, खेळकर, लीलेच्या आनंदात न्हालेला, मनमोहक, मोहाचा मूळ आणि मोहस्वरूप.

भ्रमणः शशभृत् सूर्यः शनिर्धरणिनन्दनः । बुद्धो विबुधसेव्यश्च बुधराजो बलन्धरः

संसारात भ्रमण करणारा, चंद्रधारी, सूर्य, शनि, पृथ्वीचा आनंद; जागृत, ज्ञानींच्या सेवेला पात्र, पृथ्वीचा राजा आणि बळाचा आधार.

जीवो जीवप्रदो जैत्रः स्तुत्यो नुत्यो नतिप्रियः । जनको जिनमार्गज्ञो जैनमार्गनिवर्तकः

तोच जीव आहे, तोच सर्वांना प्राण देणारा आहे, नेहमी विजयी राहणारा आहे, स्तुतीस पात्र आहे, सर्वांनी गौरवावा असा आहे, वंदन करणाऱ्यांना प्रिय आहे, सर्वांचा जनक आहे, जिनांचा मार्ग जाणणारा आहे आणि जैन मार्ग सोडणारा आहे.

गौरीसुतो गुरुरवो गौराङ्गो गजपूजितः । परं पदं परं धाम परमात्मा कविः कुजः

तो गौरीचा पुत्र आहे, गुरूसारखा गंभीर आवाज असलेला आहे, गोऱ्या अंगाचा आहे, हत्तींच्या पूजेला पात्र आहे, तोच सर्वोच्च स्थान, श्रेष्ठ धाम, परब्रह्म, कवी आणि मंगळ ग्रहाच्या प्रभावाखाली जन्मलेला आहे.