ശ്രീഗണേശസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

സര്വശോഷകരോ വായുഃ സൂക്ഷ്മരൂപഃ സുനിശ്ചലഃ । സംഹര്താ സൃഷ്ടികര്താ ച സ്ഥിതികര്താ ലയാശ്രിതഃ

എല്ലാം ഉണക്കുന്നവനും, വായുവായവനും, സൂക്ഷ്മരൂപിയുമായവനും, അചഞ്ചലനായവനും, സംഹാരകനും സൃഷ്ടികർത്താവും നിലനിൽപ്പിന് കാരണനും ലയത്തിൽ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.

സാമാന്യരൂപഃ സാമാസ്യോഽഥര്വശീര്ഷാ യജുര്ഭുജഃ । ഋഗീക്ഷണഃ കാവ്യകര്താ ശിക്ഷാകാരീ നിരുക്തവിത്

സാമാന്യരൂപിയുമാണ്, എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും മുഖങ്ങളുള്ളവനും, അതർവശീർഷം തലയും യജുര് ഭുജങ്ങളുമാണ്, ഋഗ് കണ്ണുകളുമാണ്. കവിത സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, പഠിപ്പിക്കുന്നവനും, പദാർത്ഥങ്ങൾക്കു അർത്ഥം കണ്ടെത്തുന്നവനും ആകുന്നു.

ശേഷരൂപധരോ മുഖ്യഃ ശബ്ദബ്രഹ്മസ്വരൂപഭാക് । വിചാരവാഞ്ശങ്ഖധാരീ സത്യവ്രതപരായണഃ

ശേഷനെന്ന രൂപം ധരിക്കുന്നവനും, പ്രധാനനായവനും, ശബ്ദബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വരൂപിയായവനും, വിവേകമുള്ളവനും, ശംഖം കൈവശമുള്ളവനും, സത്യവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരനിഷ്ഠയായവനും ആകുന്നു.

മഹാതപാ ഘോരതപാഃ സര്വദോ ഭീമവിക്രമഃ । സര്വസമ്പത്കരോ വ്യാപീ മേഘഗമ്ഭീരനാദഭൃത്

മഹത്തായ തപസ്സുള്ളവനും, ഭയാനകമായ തപസ്സുകാരനും, എല്ലാം നൽകുന്നവനും, ഭീമമായ വീര്യശാലിയുമാണ്. എല്ലാ സമ്പത്തും നൽകുന്നവനും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, മേഘംപോലെയുള്ള ഗംഭീരമായ ശബ്ദമുള്ളവനും ആകുന്നു.

സമൃദ്ധോ ഭൂതിദോ ഭോഗീ വേശീ ശങ്കരവത്സലഃ । ശമ്ഭുഭക്തിരതോ മോക്ഷദാതാ ഭവദവാനലഃ

സമൃദ്ധനായവൻ, സകലഭൂതങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവൻ, സുഖസമ്പന്നനായവൻ, ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ, ശങ്കരനോടു അത്യന്തം സ്നേഹമുള്ളവൻ, ശംഭുവിന്റെ ഭക്തിയിൽ ലയിച്ചവൻ, മോക്ഷം നൽകുന്നവൻ, ജന്മമരണങ്ങളുടെ കാടുപോലെയുള്ള ഈ ലോകത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയുള്ളവൻ.

സത്യസ്തപാ ധ്യേയമൂര്തിഃ കര്മമൂര്തിര്മഹാംസ്തഥാ । സമഷ്ടിവ്യഷ്ടിരൂപശ്ച പഞ്ചകോശപരാങ്മുഖഃ

സത്യസ്വരൂപനായവൻ, തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ധ്യാനത്തിനായുള്ള രൂപം, കര്‍മ്മത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരം, മഹത്തായവൻ; സമസ്തതയും വ്യക്തിത്വവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവൻ, അഞ്ചു ആവരണങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചവൻ.

തേജോനിധിര്ജഗന്മൂര്തിശ്ചരാചരവപുര്ധരഃ । പ്രാണദോ ജ്ഞാനമൂര്തിശ്ച നാദമൂര്തിയുതോഽക്ഷരഃ

പ്രഭയുടെ ആഗാരമായവൻ, സകലലോകത്തിന്റെയും രൂപം, ചലനവും അചലതയും ഉള്ള ശരീരങ്ങൾ ധരിച്ചവൻ, ജീവൻ നൽകുന്നവൻ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരം, ശബ്ദത്തിന്റെ രൂപത്തോടൊപ്പം അകറ്റപ്പെടാത്തവൻ, നശിക്കാത്തവൻ.

ഭൂതാദ്യസ്തൈജസോ ഭാവോ നിഷ്കലശ്ചൈവ നിര്മലഃ । കൂടസ്ഥശ്ചേതനോ രുദ്രഃ ക്ഷേത്രവിത് പുരുഷോ ബുധഃ

ഭൂതങ്ങളുടെ ആദിയായവൻ, തീപോലെയുള്ള സ്വഭാവം ഉള്ളവൻ, ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തവൻ, നിർമലനായവൻ, മാറ്റമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ചൈതന്യമുള്ളവൻ, രുദ്രൻ, എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, പുരുഷൻ, ജ്ഞാനിയായവൻ.

അനാധാരോഽപ്യനാകാരോ ധാതാ ച വിശ്വതോമുഖഃ । അപ്രതര്ക്യവപുഃ സ്കന്ദാനുജോ ഭാനുര്മഹാപ്രഭഃ

ആശ്രയമില്ലാത്തവനായിട്ടും ലോകത്തെ നിലനിര്‍ത്തുന്നവനും, രൂപമില്ലാത്തവനായിട്ടും സൃഷ്ടികര്‍ത്താവും, എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും മുഖമുള്ളവനും, ആലോചനയ്ക്ക് അതീതമായ രൂപമുള്ളവനും, സ്കന്ദന്റെ ഇളയാനുമാണ്. സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവനും മഹത്തായ ജ്യോതിയുള്ളവനുമാണ്.

യജ്ഞഹര്താ യജ്ഞകര്താ യജ്ഞാനാം ഫലദായകഃ । യജ്ഞഗോപ്താ യജ്ഞമയോ ദക്ഷയജ്ഞവിനാശകൃത്

യാഗങ്ങള്‍ സ്വീകരിക്കുന്നവനും, യാഗങ്ങള്‍ നടത്തുന്നവനും, യാഗഫലങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നവനും, യാഗങ്ങളെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവനും, യാഗസ്വരൂപനുമാണ്. ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിച്ചവനും ആകുന്നു.

വക്രതുണ്ഡോ മഹാകായഃ കോടിസൂര്യസമപ്രഭഃ । ഏകദംഷ്ട്രഃ കൃഷ്ണപിങ്ഗോ വികടോ ധൂമ്രവര്ണകഃ

വളഞ്ഞ സുണ്ടുള്ളവനും, വലിയ ശരീരമുള്ളവനും, കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവനും, ഒറ്റപല്ലുള്ളവനും, കറുത്തതും കപ്പിവണ്ണം കണ്ണുള്ളവനും, ഭയങ്കരനും, പുകനിറമുള്ളവനുമാണ്.

ടങ്കധാരീ ജമ്ബുകശ്ച നായകഃ ശൂര്പകര്ണകഃ । സുവര്ണഗര്ഭഃ സുമുഖഃ ശ്രീകരഃ സര്വസിദ്ധിദഃ

കുതിരവാള്‍ കൈവശമുള്ളവനും, നരിക്കു സമാനനുമായവനും, നേതാവും, ചാളിയാകുന്ന ചെവിയുള്ളവനും, പൊന്നുപോലുള്ള ഗര്‍ഭമുള്ളവനും, മനോഹരമായ മുഖമുള്ളവനും, ഐശ്വര്യം നല്‍കുന്നവനും, എല്ലാ സിദ്ധികളും നല്‍കുന്നവനുമാണ്.

സുവര്ണവര്ണോ ഹേമാങ്ഗോ മഹാത്മാ ചന്ദനച്ഛവിഃ । സ്വങ്ഗഃ സ്വക്ഷഃ ൮൦൦ ശതാനന്ദോ ലോകവില്ലോകവിഗ്രഹഃ

സ്വർണ്ണംപോലെയുള്ള നിറം, പൊന്നുപോലെയുള്ള അവയവങ്ങൾ, മഹാത്മാവ്, ചന്ദനത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള ഭാവം, സ്വന്തം ശരീരം, സ്വന്തം കണ്ണുകൾ, എപ്പോഴും ആനന്ദം നിറഞ്ഞവൻ, ലോകങ്ങളുടെയും അവയുടെ അനുഭവങ്ങളുടെയും രൂപം തന്നെയാണ്.

ഇന്ദ്രോ ജിഷ്ണുര്ധൂമകേതുര്വഹ്നിഃ പൂജ്യോ ദവാന്തകഃ । പൂര്ണാനന്ദഃ പരാനന്ദഃ പുരാണപുരുഷോത്തമഃ

ഇന്ദ്രൻ, ജയശീലൻ, ധൂമപതാകയുള്ളവൻ, അഗ്നി, ആരാധനയ്ക്ക് യോഗ്യൻ, കാടിലെ തീയെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ, പൂർണ്ണമായ ആനന്ദം, പരമാനന്ദം, പുരാതനനായ പരമപുരുഷൻ.

കുമ്ഭഭൃത് കലശീ കുബ്ജോ മീനമാംസസുതര്പിതഃ । രാശിതാരാഗ്രഹമയസ്തിഥിരൂപോ ജഗദ്വിഭുഃ

കുടം കൈവശമുള്ളവൻ, കലശവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവൻ, കൂനൻ, മീനും മാംസവും സമർപ്പിച്ചാൽ തൃപ്തനാകുന്നവൻ, നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും ചേർന്ന രൂപം, കാലത്തിന്റെ രൂപം, ലോകത്തിന്റെ അധിപൻ.

പ്രതാപീ പ്രതിപത്പ്രേയാന് ദ്വിതീയോഽദ്വൈതനിശ്ചിതഃ । ത്രിരൂപശ്ച തൃതീയാഗ്നിസ്ത്രയീരൂപസ്ത്രയീതനുഃ

പ്രഭാവശാലി, പ്രതിപദയിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ, രണ്ടാം ദിവസം, അദ്വൈതത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവൻ, മൂന്നു രൂപങ്ങൾ ഉള്ളവൻ, മൂന്നാമത്തെ അഗ്നി, ത്രിരൂപൻ, ത്രിത്വം ഉള്ളവൻ.

ചതുര്ഥീവല്ലഭോ ദേവോ പാരഗഃ പഞ്ചമീരവഃ । ഷഡ്രസാസ്വാദകോഽജാതഃ ഷഷ്ഠീ ഷഷ്ടികവത്സരഃ

നാല്ാം തിയതി പ്രിയനായ ദേവൻ, കടക്കാൻ വഴികാട്ടുന്നവൻ, അഞ്ചാം തിയതിയിൽ ശബ്ദം കേൾക്കുന്നവൻ, ആറു രുചികൾ ആസ്വദിക്കുന്നവൻ, ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ, ആറാമൻ, അറുപത് വർഷം എന്ന അർത്ഥമുള്ളവൻ.

സപ്താര്ണവഗതിഃ സാരഃ സപ്തമീശ്വര ഈഹിതഃ । അഷ്ടമീനന്ദനോഽനാര്തോ നവമീഭക്തിഭാവിതഃ

ഏഴു നദികളിലൂടെയും സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, സാരമായവൻ, ഏഴാം തിയതിയുടെ നാഥൻ, ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നവൻ, എട്ടാം തിയതിയിൽ സന്തോഷം നൽകുന്നവൻ, കഷ്ടം അറിയാത്തവൻ, ഒമ്പതാം തിയതിയിൽ ഭക്തി കൊണ്ട് ആദരിക്കപ്പെടുന്നവൻ.

ദശദിക്പതിപൂജ്യശ്ച ദശമീ ദ്രുഹിണോ ദ്രുതഃ । ഏകാദശാത്മാ ഗണപോ ദ്വാദശീയുഗചര്ചിതഃ

പത്ത് ദിശകളുടെ രക്ഷാധികാരികൾ ആരാധിക്കുന്നവൻ, പത്താമൻ, ബ്രഹ്മാവായവൻ, വേഗത്തിൽ എത്തുന്നവൻ, പതിനൊന്നിന്റെ ആത്മാവായവൻ, ഗണങ്ങളുടെ നായകൻ, പന്ത്രണ്ടു ജോടികളിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവൻ.

ത്രയോദശമനുസ്തുത്യശ്ചതുര്ദശസുരപ്രിയഃ । ചതുര്ദശേന്ദ്രസംസ്തുത്യഃ പൂര്ണിമാനന്ദവിഗ്രഹഃ

പതിമൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളിൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവൻ, പതിനാലു ലോകങ്ങളിലെ ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയനായവൻ, പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ സ്തുതിക്കുന്നവൻ, പൗർണമി ദിവസം ആനന്ദം നിറഞ്ഞ രൂപം ഉള്ളവൻ.

ദര്ശാദര്ശോ ദര്ശനശ്ച വാനപ്രസ്ഥോ മുനീശ്വരഃ । മൌനീ മധുരവാങ്മൂലം മൂര്തിമാന് മേഘവാഹനഃ

അവൻ അമാവാസ്യയും പൗർണമിയും, ദർശനവും ദർശകനും, വനവാസിയും മുനിമാരുടെ പ്രഭുവും, മൗനിയും മധുരമായ വാക്കുള്ളവനും, എല്ലാ വാക്കുകളുടെ അടിസ്ഥാനവും, രൂപമുള്ളവനും, മേഘം വാഹനമായവനും ആണു.

മഹാഗജോ ജിതക്രോധോ ജിതശത്രുര്ജയാശ്രയഃ । രൌദ്രോ രുദ്രപ്രിയോ രുക്മോ രുദ്രപുത്രോഽഘതാപനഃ

അവൻ മഹാഗജം, കോപത്തെ ജയിച്ചവൻ, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കിയവൻ, ജയത്തിന്റെ ആശ്രയം, ഉഗ്രസ്വഭാവമുള്ളവൻ, രുദ്രന് പ്രിയങ്കരൻ, പൊന്നുപോലെയുള്ളവൻ, രുദ്രന്റെ പുത്രൻ, പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ഭവപ്രിയോ ഭവാനീഷ്ടോ ഭാരഭൃദ്ഭൂതഭാവനഃ । ഗാന്ധര്വകുശലോഽകുണ്ഠോ വൈകുണ്ഠോ വിഷ്ണുസേവിതഃ

അവൻ ഭവനു പ്രിയൻ, ഭവാനിക്ക് ഇഷ്ടനായവൻ, ഭാരങ്ങൾ ചുമക്കുന്നവൻ, സകലഭൂതങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, ഗാന്ധർവകലകളിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ, തടസ്സമില്ലാത്തവൻ, വൈകുണ്ഠൻ, വിഷ്ണുവിന് സേവ്യനായവൻ.

വൃത്രഹാ വിഘ്നഹാ സീരഃ സമസ്തദുരിതാപഹഃ । മഞ്ജുലോ മാര്ജനോ മത്തോ ദുര്ഗാപുത്രോ ദുരാലസഃ

അവൻ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ, വിഘ്നങ്ങളെ നീക്കുന്നവൻ, ശക്തനായവൻ, എല്ലാ ദുർഭാഗ്യങ്ങളും അകറ്റുന്നവൻ, മനോഹരൻ, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവൻ, ഉല്ലാസഭരിതൻ, ദുര്‍ഗ്ഗയുടെ പുത്രൻ, ഒരിക്കലും ആലസ്യമില്ലാത്തവൻ.

അനന്തചിത്സുധാധാരോ വീരോ വീര്യൈകസാധകഃ । ഭാസ്വന്മുകുടമാണിക്യഃ കൂജത്കിങ്കിണിജാലകഃ

അവൻ അനന്തമായ അമൃതസമാനമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ഒഴുക്കാണ്, ധൈര്യശാലിയും വീരതയുടെ ഏക സാക്ഷാത്കാരിയും ആകുന്നു. അവന്റെ മുടിയിലിരിക്കുന്ന മാണിക്യങ്ങൾ പ്രകാശം പകരുന്നു, ചുറ്റും കിണ്കിണികൾ മുഴങ്ങുന്നു.

ശുണ്ഡാധാരീ തുണ്ഡചലഃ കുണ്ഡലീ മുണ്ഡമാലകഃ । പദ്മാക്ഷഃ പദ്മഹസ്തശ്ച ൯൦൦ പദ്മനാഭസമര്ചിതഃ

അവൻ സുണ്ടയുള്ളവനും, തുമ്പ് ഇളകുന്നവനും, വളയമുള്ളവനും, മുണ്ടമാല ധരിച്ചവനും ആണ്. അവന്റെ കണ്ണുകൾ താമരപൂവുപോലെയും, കൈയിൽ താമരപൂവ് പിടിച്ചവനും, പത്മനാഭൻ ആരാധിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.

ഉദ്ഗീഥോ നരദന്താഢ്യമാലാഭൂഷണഭൂഷിതഃ । നാരദോ വാരണോ ലോലശ്രവണഃ ശൂര്പകശ്രവാഃ

അവൻ ഗാനംകൊണ്ട് പുകഴപ്പെടുന്നവനും, മനുഷ്യദന്തങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ മാലയും അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ചവനും ആണ്. അവൻ നാരദനും, ആനപോലെയുള്ളവനും, ചഞ്ചലമായ ചെവികളുള്ളവനും, ചാക്ക് പോലുള്ള വലിയ ചെവികളുള്ളവനും ആകുന്നു.

ബൃഹദുല്ലാസനാസാഢ്യവ്യാപ്തത്രൈലോക്യമണ്ഡലഃ । ഇലാമണ്ഡലസമ്ഭ്രാന്തകൃതാനുഗ്രഹജീവകഃ

വലിയ ആനന്ദത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവർക്ക് ലഭ്യനാണ് അവൻ; മൂന്നു ലോകത്തെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, ഭൂമിയിലെ ഭ്രമിതരായവർക്കു അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന ജീവനും ആകുന്നു.

ബൃഹത്കര്ണാഞ്ചലോദ്ഭൂതവായുവീജിതദിക്തടഃ । ബൃഹദാസ്യരവാക്രാന്തഭീമബ്രഹ്മാണ്ഡഭാണ്ഡകഃ

വലിയ ചെവിക്കൊമ്പുകളുടെ അറ്റങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന കാറ്റ് എല്ലാ ദിക്കുകളും കീഴടക്കുന്നു; വലിയ വായിൽ നിന്നുള്ള ഗർജ്ജനം ഭയാനകമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ പുറംചട്ടുവും കീഴടക്കുന്നു.