ശ്രീഗണേശസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

ബൃഹദ്ധസ്തധൃതാശേഷായുധനിര്ജിതദാനവഃ । സ്ഫുരത്സിന്ദൂരവദനഃ സ്ഫുരത്തേജോഽഗ്നിലോചനഃ

വലിയ കൈകളിൽ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും പിടിച്ച് ദാനവരെ ജയിക്കുന്നു; ചുവന്ന സിന്ദൂരത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന മുഖവും തീപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന കണ്ണുകളും ഉള്ളവൻ.

ഉദ്ദീപിതമണിസ്ഫൂര്ജന്നൂപുരധ്വനിനാദിതഃ । ചലത്തോയപ്രവാഹാഢ്യനദീജലകണാകുലഃ

പ്രഭയുള്ള രത്നങ്ങൾ ചാർത്തിയ നൂപുരങ്ങളുടെ മണി ശബ്ദത്തിൽ മുഴങ്ങുന്നവൻ; ഒഴുകുന്ന വെള്ളം നിറഞ്ഞ നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ജലകണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവൻ.

ഭ്രമത്കുഞ്ജരസങ്ഘാതവന്ദിതാങ്ഘ്രിസരോരുഹഃ । ബ്രഹ്മാച്യുതമഹാരുദ്രപുരഃസരസുരാര്ചിതഃ

അലഞ്ഞു നടക്കുന്ന ആനകളുടെ കൂട്ടം നമസ്കരിക്കുന്ന കാളിന്റെ പാദസരസ്സുകളും, ബ്രഹ്മാവ്, അച്യുതൻ, മഹാരുദ്രൻ എന്നിവരും മറ്റും മുന്നിൽ നിന്ന് ആരാധിക്കുന്നവനും ആണവൻ.

അശേഷശേഷപ്രഭൃതിവ്യാലജാലോപസേവിതഃ । ഗൂര്ജത്പഞ്ചാനനാരാവപ്രാപ്താകാശധരാതലഃ

അനന്തൻ അടക്കം എല്ലാ വിധം പാമ്പുകളും സേവിക്കുന്നവനും, അഞ്ചുമുഖമുള്ള സിംഹങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനം മലകളുടെ മുകളിലേക്കു വരെ എത്തുന്നവനും ആണവൻ.

ഹാഹാഹൂഹൂകൃതാത്യുഗ്രസുരവിഭ്രാന്തമാനസഃ । പഞ്ചാശദ്വര്ണബീജാഢ്യമന്ത്രമന്ത്രിതവിഗ്രഹഃ

ഹാഹാ, ഹൂഹൂ എന്നിങ്ങനെ ദേവന്മാരുടെ ഭയങ്കരമായ വിളികൾ കേട്ട് മനസ്സു കുലുങ്ങുന്നവനും, അമ്പത് അക്ഷരബീജങ്ങളും മന്ത്രങ്ങളും കൊണ്ട് ശക്തിയുള്ള രൂപം ഉള്ളവനും ആണവൻ.

വേദാന്തശാസ്ത്രപീയൂഷധാരാപ്ലാവിതഭൂതലഃ । ശങ്ഖധ്വനിസമാക്രാന്തപാതാലാദിനഭസ്തലഃ

വേദാന്തശാസ്ത്രത്തിന്റെ അമൃതധാരയിൽ ഭൂമി മുഴുവനും തഴുകപ്പെടുന്നവനും, ശംഖനാദം പാതാളത്തിൽ നിന്ന് ആകാശം വരെ മുഴങ്ങുന്നവനും ആണവൻ.

ചിന്താമണിര്മഹാമല്ലോ ഭല്ലഹസ്തോ ബലിഃ കലിഃ । കൃതത്രേതായുഗോല്ലാസഭാസമാനജഗത്ത്രയഃ

ചിന്താമണി, മഹാശക്തനായ മല്ലൻ, കയ്യിൽ ശക്തമായ കുന്തം പിടിച്ചവൻ, ബലവാനും വിജയിയും; കൃതയുഗവും ത്രേതായുഗവും പോലെ ലോകത്രയത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ദ്വാപരഃ പരലോകൈകകര്മധ്വാന്തസുധാകരഃ । സുധാസിക്തവപുര്വ്യാപ്തബ്രഹ്മാണ്ഡാദികടാഹകഃ

ദ്വാപരയുഗം, പരലോകത്തിലെ ഏകാധിപതി, കര്‍മത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതയെ നീക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്രഭയായവൻ; അമൃതം പുരണ്ട ശരീരവും, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും അതിലെ എല്ലാം നിറയ്ക്കുന്നവനും.

അകാരാദിക്ഷകാരാന്തവര്ണപങ്ക്തിസമുജ്ജ്വലഃ । അകാരാകാരപ്രോദ്ഗീതതാരനാദനിനാദിതഃ

അകാരത്തിൽ നിന്ന് ക്ഷകാരത്തിൽ വരെ അക്ഷരങ്ങളുടെ ശ്രേണിയാൽ ദീപ്തനായവൻ; അകാരം, ആകാരം തുടങ്ങിയ സ്വരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സംഗീതശബ്ദം മുഴക്കുന്നതും, അതിന്റെ പരമശബ്ദം മുഴുവനും പകരുന്നതും.

ഇകാരേകാരമന്ത്രാഢ്യമാലാഭ്രമണലാലസഃ । ഉകാരോകാരപ്രോദ്ഗാരിഘോരനാഗോപവീതകഃ

ഇകാരവും ഏകാരവും തുടങ്ങിയ മന്ത്രമാലകളിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തി അവയെ ചുറ്റി കളിക്കുന്നവൻ; ഉകാരവും ഓകാരവും ഉച്ചരിച്ചപ്പോൾ ഭയങ്കരനായ പാമ്പിനെ യജ്ഞോപവീതമായി ധരിച്ചവൻ.

ഋവര്ണാങ്കിതൠകാരപദ്മദ്വയസമുജ്ജ്വലഃ । ലൃകാരയുതലൄകാരശങ്ഖപൂര്ണദിഗന്തരഃ

'ഋ' എന്ന അക്ഷരത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനും, 'ൃ' എന്ന അക്ഷരദ്വയമെന്നു പറയാവുന്ന കമലങ്ങളുപമമായ പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങുന്നവനും, 'ഌ' എന്ന അക്ഷരത്തോട് ചേർന്നവനും, 'ൄ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ശംഖനാദം കൊണ്ടു എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറയ്ക്കുന്നവനുമാണ്.

ഏകാരൈകാരഗിരിജാസ്തനപാനവിചക്ഷണഃ । ഓകാരൌകാരവിശ്വാദികൃതസൃഷ്ടിക്രമാലസഃ

'എ'യും 'ഐ'യും അക്ഷരങ്ങളാൽ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഗിരിജയുടെ മുലപ്പാൽ കുടിയ്ക്കുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, 'ഒ'യും 'ഔ'യും എന്ന വിശ്വസൂചനകളാൽ ആരംഭിക്കുന്ന സൃഷ്ടിക്രമത്തിൽ അലസനായി നിലകൊള്ളുന്നവനുമാണ്.

അംഅഃവര്ണാവലീവ്യാപ്തപാദാദിശീര്ഷമണ്ഡലഃ । കര്ണതാലകൃതാത്യുച്ചൈര്വായുവീജിതനിര്ജരഃ

'അം' മുതൽ 'അഃ' വരെ അക്ഷരങ്ങളുടെ ശ്രേണി പാദം മുതൽ തലവരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, കാതിലും വായിലും അത്യന്തം ശക്തമായ വായുവിന്റെ സ്വരത്തിൽ ദേവന്മാരെയും മറികടക്കുന്നവനുമാണ്.

ഖഗേശധ്വജരത്നാങ്കകിരീടാരുണപാദകഃ । ഗര്വിതാശേഷഗന്ധര്വഗീതതത്പരശ്രോത്രകഃ

പക്ഷിരാജന്റെ പതാകയും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കിരീടവും ഉജ്ജ്വലമായ ചുവപ്പു കാൽവിരലുകളും ഉള്ളവനും, അഭിമാനമുള്ള എല്ലാ ഗാന്ധർവന്മാരും പാടുന്ന ഗാനങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധയുള്ളവനും ആണവൻ.

ഘനവാഹനവാഗീശപുരഃസരസുരാര്ചിതഃ । ങവര്ണാമൃതധാരാഢ്യശോഭമാനൈകദന്തകഃ

മേഘംപോലെയുള്ള വാഹനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും, വാഗ്വിദ്യയുടെ നഗരത്തിൽ ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ആരാധിക്കുന്നവനും, 'ങ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ അമൃതംപോലുള്ള തണുപ്പും തേജസ്സും നിറഞ്ഞ ഏകദന്തനാണ്.

ചന്ദ്രകുങ്കുമജമ്ബാലലിപ്തസുന്ദരവിഗ്രഹഃ । ഛത്രചാമരരത്നാഢ്യമുകുടാലങ്കൃതാനനഃ

ചന്ദനം, കുങ്കുമം, ജംബാളം എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ രൂപം; രത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ കിരീടം തലയിൽ, രാജസമായ കുടയും ചാമരവും കൈവശമുള്ളവൻ.

ജടാബദ്ധമഹാനര്ഘമണിപങ്ക്തിവിരാജിതഃ । ഝാങ്കാരിമധുപവ്രാതഗാനനാദനിനാദിതഃ

ജടകളിൽ വിലയേറിയ രത്നങ്ങളുടെ നിരകൾ തെളിഞ്ഞ് കിടക്കുന്നവൻ; തേനീച്ചകളുടെ കൂട്ടം ചുറ്റി, അവയുടെ മധുരമായ ഗാനം മുഴങ്ങുന്നവൻ.

ഞവര്ണകൃതസംഹാരദൈത്യാസൃക്പൂര്ണമുദ്ഗരഃ । ടങ്കാരുകഫലാസ്വാദവേപിതാശേഷമൂര്ധജഃ

'ഞ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ദാനവരെ സംഹരിച്ച് അവരുടെ രക്തം തൂവിയ മുസലമുയർന്നവൻ; 'ടങ്' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ഫലം രുചിച്ചപ്പോൾ ശരീരത്തിലെ എല്ലാ രോമവും നനഞ്ഞ് നിൽക്കുന്നവൻ.

ഠകാരാഢ്യഡകാരാങ്കഢകാരാനന്ദതോഷിതഃ । ണവര്ണാമൃതപീയൂഷധാരാധരസുധാധരഃ

ഠ, ഢ, ഡ, ഢ എന്നിങ്ങനെയുള്ള അക്ഷരങ്ങളിൽ സന്തോഷം പ്രാപിക്കുന്നവനും, ഒമ്പത് വിശുദ്ധ അക്ഷരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അമൃതധാരയെ താങ്ങി നിൽക്കുന്നവനും ആകുന്നു.

താമ്രസിന്ദൂരപുഞ്ജാഢ്യലലാടഫലകച്ഛവിഃ । ഥകാരധനപങ്ക്ത്യാഢ്യസന്തോഷിതദ്വിജവ്രജഃ

താമ്രവർണ്ണമുള്ള സിന്ദൂരത്തിന്റെ കൂമ്പാരത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശം ലലാടത്തിൽ തെളിയുന്നവനും, 'ഥ' എന്ന അക്ഷരസമ്പത്താൽ ദ്വിജന്മാരുടെ കൂട്ടത്തെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.

ദയാമയഹൃദമ്ഭോജധൃതത്രൈലോക്യമണ്ഡലഃ । ധനദാദിമഹായക്ഷസംസേവിതപദാമ്ബുജഃ

കരുണയുള്ള ഹൃദയകമലത്തിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും താങ്ങി നിൽക്കുന്നവനും, കുബേരൻ പോലുള്ള മഹായക്ഷന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന പാദകമലങ്ങൾ ഉള്ളവനും ആകുന്നു.

നമിതാശേഷദേവൌഘകിരീടമണിരഞ്ജിതഃ । പരവര്ഗാപവര്ഗാദിമാര്ഗച്ഛേദനദക്ഷകഃ

വന്ദിക്കുന്ന എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും കിരീടത്തിലെ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനും, ഉന്നതവും താഴ്ന്നതുമായ മാർഗങ്ങൾ മുറിച്ചുകളയുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ആകുന്നു.

ഫണിചക്രസമാക്രാന്തഗലമണ്ഡലമണ്ഡിതഃ । ബദ്ധഭ്രൂയുഗഭീമോഗ്രസന്തര്ജിതസുരാസുരഃ

അനന്തശിരസ്സുകൾപോലെയുള്ള മാല കഴുത്തിൽ അലങ്കരിച്ചവൻ, കനിഞ്ഞു ചുരുണ്ട ഭ്രൂകൂട്ടത്തോടെ ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവൻ.

ഭവാനീഹൃദയാനന്ദവര്ധനൈകനിശാകരഃ । മദിരാകലശസ്ഫീതകരാലൈകകരാമ്ബുജഃ

ഭവാനിയുടെ ഹൃദയത്തിലെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക ചന്ദ്രൻ, മദിരാ നിറച്ച കലശം പിടിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ നിറഞ്ഞ ഒരൊറ്റ താമരക്കൈയുള്ളവൻ.

യജ്ഞാന്തരായസങ്ഘാതഘാതസജ്ജീകൃതായുധഃ । രത്നാകരസുതാകാന്തകാന്തികീര്തിവിവര്ധനഃ

യജ്ഞങ്ങൾക്ക് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവരെ നശിപ്പിക്കാൻ ആയുധം എപ്പോഴും ഒരുക്കിയവൻ, സമുദ്രകുമാരിയുടെ പ്രിയന്റെ തേജസ്സും കീർത്തിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ലമ്ബോദരമഹാഭീമവപുര്ദീനീകൃതാസുരഃ । വരുണാദിദിഗീശാനരചിതാര്ചനചര്ചിതഃ

വലിയ വയറും ഭയങ്കരമായ രൂപവും ഉള്ളവൻ, അസുരന്മാരെ താഴ്ത്തുന്നവൻ, വരുണനും മറ്റു ദിക്കിന്റെ അധിപന്മാരും പൂജയോടെ ആരാധിക്കുന്നവൻ.

ശങ്കരൈകപ്രിയപ്രേമനയനാനന്ദവര്ധനഃ । ഷോഡശസ്വരിതാലാപഗീതഗാനവിചക്ഷണഃ

ശങ്കരനു മാത്രം പ്രിയമായ സ്നേഹപൂർണ്ണമായ കാഴ്ചകൊണ്ട് ആനന്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനും, പതിനാറ് സ്വരങ്ങളിലും താളങ്ങളിലും പാടുന്ന സംഗീതത്തിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവനും ആകുന്നു.

സമസ്തദുര്ഗതിസരിന്നാഥോത്താരണകോഡുപഃ । ഹരാദിബ്രഹ്മവൈകുണ്ഠബ്രഹ്മഗീതാദിപാഠകഃ

എല്ലാ ദുർഗതികളെന്ന നദിയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തമായ കപ്പലായി നിലകൊള്ളുന്നവനും, ഹരനും ബ്രഹ്മാവും വൈകുണ്ഠവാസികളും തുടങ്ങിയവരുടെ കീർത്തനങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും ആകുന്നു.

ക്ഷമാപൂരിതഹൃത്പദ്മസംരക്ഷിതചരാചരഃ । താരാങ്കമന്ത്രവര്ണൈകവിഗ്രഹോജ്ജ്വലവിഗ്രഹഃ

ക്ഷമയാൽ നിറഞ്ഞ ഹൃദയകമലത്തിൽ എല്ലാ ചലനസ്ഥിരജന്തുക്കളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നവനും, താരാമന്ത്രത്തിലെ അക്ഷരങ്ങൾ മാത്രം ചേർത്ത് രൂപം കൊണ്ട പ്രകാശമുള്ള ദേഹമുള്ളവനും ആകുന്നു.