ശ്രീഗണേശസഹസ്രനാമസ്തോത്രമ്

ദര്ശാദര്ശോ ദര്ശനശ്ച വാനപ്രസ്ഥോ മുനീശ്വരഃ । മൌനീ മധുരവാങ്മൂലം മൂര്തിമാന് മേഘവാഹനഃ

അവൻ അമാവാസ്യയും പൗർണമിയും, ദർശനവും ദർശകനും, വനവാസിയും മുനിമാരുടെ പ്രഭുവും, മൗനിയും മധുരമായ വാക്കുള്ളവനും, എല്ലാ വാക്കുകളുടെ അടിസ്ഥാനവും, രൂപമുള്ളവനും, മേഘം വാഹനമായവനും ആണു.

മഹാഗജോ ജിതക്രോധോ ജിതശത്രുര്ജയാശ്രയഃ । രൌദ്രോ രുദ്രപ്രിയോ രുക്മോ രുദ്രപുത്രോഽഘതാപനഃ

അവൻ മഹാഗജം, കോപത്തെ ജയിച്ചവൻ, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കിയവൻ, ജയത്തിന്റെ ആശ്രയം, ഉഗ്രസ്വഭാവമുള്ളവൻ, രുദ്രന് പ്രിയങ്കരൻ, പൊന്നുപോലെയുള്ളവൻ, രുദ്രന്റെ പുത്രൻ, പാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ഭവപ്രിയോ ഭവാനീഷ്ടോ ഭാരഭൃദ്ഭൂതഭാവനഃ । ഗാന്ധര്വകുശലോഽകുണ്ഠോ വൈകുണ്ഠോ വിഷ്ണുസേവിതഃ

അവൻ ഭവനു പ്രിയൻ, ഭവാനിക്ക് ഇഷ്ടനായവൻ, ഭാരങ്ങൾ ചുമക്കുന്നവൻ, സകലഭൂതങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, ഗാന്ധർവകലകളിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ, തടസ്സമില്ലാത്തവൻ, വൈകുണ്ഠൻ, വിഷ്ണുവിന് സേവ്യനായവൻ.

വൃത്രഹാ വിഘ്നഹാ സീരഃ സമസ്തദുരിതാപഹഃ । മഞ്ജുലോ മാര്ജനോ മത്തോ ദുര്ഗാപുത്രോ ദുരാലസഃ

അവൻ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചവൻ, വിഘ്നങ്ങളെ നീക്കുന്നവൻ, ശക്തനായവൻ, എല്ലാ ദുർഭാഗ്യങ്ങളും അകറ്റുന്നവൻ, മനോഹരൻ, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവൻ, ഉല്ലാസഭരിതൻ, ദുര്‍ഗ്ഗയുടെ പുത്രൻ, ഒരിക്കലും ആലസ്യമില്ലാത്തവൻ.

അനന്തചിത്സുധാധാരോ വീരോ വീര്യൈകസാധകഃ । ഭാസ്വന്മുകുടമാണിക്യഃ കൂജത്കിങ്കിണിജാലകഃ

അവൻ അനന്തമായ അമൃതസമാനമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ഒഴുക്കാണ്, ധൈര്യശാലിയും വീരതയുടെ ഏക സാക്ഷാത്കാരിയും ആകുന്നു. അവന്റെ മുടിയിലിരിക്കുന്ന മാണിക്യങ്ങൾ പ്രകാശം പകരുന്നു, ചുറ്റും കിണ്കിണികൾ മുഴങ്ങുന്നു.

ശുണ്ഡാധാരീ തുണ്ഡചലഃ കുണ്ഡലീ മുണ്ഡമാലകഃ । പദ്മാക്ഷഃ പദ്മഹസ്തശ്ച ൯൦൦ പദ്മനാഭസമര്ചിതഃ

അവൻ സുണ്ടയുള്ളവനും, തുമ്പ് ഇളകുന്നവനും, വളയമുള്ളവനും, മുണ്ടമാല ധരിച്ചവനും ആണ്. അവന്റെ കണ്ണുകൾ താമരപൂവുപോലെയും, കൈയിൽ താമരപൂവ് പിടിച്ചവനും, പത്മനാഭൻ ആരാധിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.

ഉദ്ഗീഥോ നരദന്താഢ്യമാലാഭൂഷണഭൂഷിതഃ । നാരദോ വാരണോ ലോലശ്രവണഃ ശൂര്പകശ്രവാഃ

അവൻ ഗാനംകൊണ്ട് പുകഴപ്പെടുന്നവനും, മനുഷ്യദന്തങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ മാലയും അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ചവനും ആണ്. അവൻ നാരദനും, ആനപോലെയുള്ളവനും, ചഞ്ചലമായ ചെവികളുള്ളവനും, ചാക്ക് പോലുള്ള വലിയ ചെവികളുള്ളവനും ആകുന്നു.

ബൃഹദുല്ലാസനാസാഢ്യവ്യാപ്തത്രൈലോക്യമണ്ഡലഃ । ഇലാമണ്ഡലസമ്ഭ്രാന്തകൃതാനുഗ്രഹജീവകഃ

വലിയ ആനന്ദത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവർക്ക് ലഭ്യനാണ് അവൻ; മൂന്നു ലോകത്തെയും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, ഭൂമിയിലെ ഭ്രമിതരായവർക്കു അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന ജീവനും ആകുന്നു.

ബൃഹത്കര്ണാഞ്ചലോദ്ഭൂതവായുവീജിതദിക്തടഃ । ബൃഹദാസ്യരവാക്രാന്തഭീമബ്രഹ്മാണ്ഡഭാണ്ഡകഃ

വലിയ ചെവിക്കൊമ്പുകളുടെ അറ്റങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന കാറ്റ് എല്ലാ ദിക്കുകളും കീഴടക്കുന്നു; വലിയ വായിൽ നിന്നുള്ള ഗർജ്ജനം ഭയാനകമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ പുറംചട്ടുവും കീഴടക്കുന്നു.

ബൃഹത്പാദസമാക്രാന്തസപ്തപാതാലവേപിതഃ । ബൃഹദ്ദന്തകൃതാത്യുഗ്രരണാനന്ദരസാലസഃ

വലിയ കാലുകൾ ഏഴു പാതാളങ്ങളിലൂടെയും പടർന്നു അവയെ നടുങ്ങിക്കുന്നു; വലിയ ദന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് ഉഗ്രമായ യുദ്ധത്തിൽ ആനന്ദം നിറയ്ക്കുന്നു.

ബൃഹദ്ധസ്തധൃതാശേഷായുധനിര്ജിതദാനവഃ । സ്ഫുരത്സിന്ദൂരവദനഃ സ്ഫുരത്തേജോഽഗ്നിലോചനഃ

വലിയ കൈകളിൽ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും പിടിച്ച് ദാനവരെ ജയിക്കുന്നു; ചുവന്ന സിന്ദൂരത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന മുഖവും തീപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന കണ്ണുകളും ഉള്ളവൻ.

ഉദ്ദീപിതമണിസ്ഫൂര്ജന്നൂപുരധ്വനിനാദിതഃ । ചലത്തോയപ്രവാഹാഢ്യനദീജലകണാകുലഃ

പ്രഭയുള്ള രത്നങ്ങൾ ചാർത്തിയ നൂപുരങ്ങളുടെ മണി ശബ്ദത്തിൽ മുഴങ്ങുന്നവൻ; ഒഴുകുന്ന വെള്ളം നിറഞ്ഞ നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ജലകണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവൻ.

ഭ്രമത്കുഞ്ജരസങ്ഘാതവന്ദിതാങ്ഘ്രിസരോരുഹഃ । ബ്രഹ്മാച്യുതമഹാരുദ്രപുരഃസരസുരാര്ചിതഃ

അലഞ്ഞു നടക്കുന്ന ആനകളുടെ കൂട്ടം നമസ്കരിക്കുന്ന കാളിന്റെ പാദസരസ്സുകളും, ബ്രഹ്മാവ്, അച്യുതൻ, മഹാരുദ്രൻ എന്നിവരും മറ്റും മുന്നിൽ നിന്ന് ആരാധിക്കുന്നവനും ആണവൻ.

അശേഷശേഷപ്രഭൃതിവ്യാലജാലോപസേവിതഃ । ഗൂര്ജത്പഞ്ചാനനാരാവപ്രാപ്താകാശധരാതലഃ

അനന്തൻ അടക്കം എല്ലാ വിധം പാമ്പുകളും സേവിക്കുന്നവനും, അഞ്ചുമുഖമുള്ള സിംഹങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനം മലകളുടെ മുകളിലേക്കു വരെ എത്തുന്നവനും ആണവൻ.

ഹാഹാഹൂഹൂകൃതാത്യുഗ്രസുരവിഭ്രാന്തമാനസഃ । പഞ്ചാശദ്വര്ണബീജാഢ്യമന്ത്രമന്ത്രിതവിഗ്രഹഃ

ഹാഹാ, ഹൂഹൂ എന്നിങ്ങനെ ദേവന്മാരുടെ ഭയങ്കരമായ വിളികൾ കേട്ട് മനസ്സു കുലുങ്ങുന്നവനും, അമ്പത് അക്ഷരബീജങ്ങളും മന്ത്രങ്ങളും കൊണ്ട് ശക്തിയുള്ള രൂപം ഉള്ളവനും ആണവൻ.

വേദാന്തശാസ്ത്രപീയൂഷധാരാപ്ലാവിതഭൂതലഃ । ശങ്ഖധ്വനിസമാക്രാന്തപാതാലാദിനഭസ്തലഃ

വേദാന്തശാസ്ത്രത്തിന്റെ അമൃതധാരയിൽ ഭൂമി മുഴുവനും തഴുകപ്പെടുന്നവനും, ശംഖനാദം പാതാളത്തിൽ നിന്ന് ആകാശം വരെ മുഴങ്ങുന്നവനും ആണവൻ.

ചിന്താമണിര്മഹാമല്ലോ ഭല്ലഹസ്തോ ബലിഃ കലിഃ । കൃതത്രേതായുഗോല്ലാസഭാസമാനജഗത്ത്രയഃ

ചിന്താമണി, മഹാശക്തനായ മല്ലൻ, കയ്യിൽ ശക്തമായ കുന്തം പിടിച്ചവൻ, ബലവാനും വിജയിയും; കൃതയുഗവും ത്രേതായുഗവും പോലെ ലോകത്രയത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ.

ദ്വാപരഃ പരലോകൈകകര്മധ്വാന്തസുധാകരഃ । സുധാസിക്തവപുര്വ്യാപ്തബ്രഹ്മാണ്ഡാദികടാഹകഃ

ദ്വാപരയുഗം, പരലോകത്തിലെ ഏകാധിപതി, കര്‍മത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതയെ നീക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്രഭയായവൻ; അമൃതം പുരണ്ട ശരീരവും, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും അതിലെ എല്ലാം നിറയ്ക്കുന്നവനും.

അകാരാദിക്ഷകാരാന്തവര്ണപങ്ക്തിസമുജ്ജ്വലഃ । അകാരാകാരപ്രോദ്ഗീതതാരനാദനിനാദിതഃ

അകാരത്തിൽ നിന്ന് ക്ഷകാരത്തിൽ വരെ അക്ഷരങ്ങളുടെ ശ്രേണിയാൽ ദീപ്തനായവൻ; അകാരം, ആകാരം തുടങ്ങിയ സ്വരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സംഗീതശബ്ദം മുഴക്കുന്നതും, അതിന്റെ പരമശബ്ദം മുഴുവനും പകരുന്നതും.

ഇകാരേകാരമന്ത്രാഢ്യമാലാഭ്രമണലാലസഃ । ഉകാരോകാരപ്രോദ്ഗാരിഘോരനാഗോപവീതകഃ

ഇകാരവും ഏകാരവും തുടങ്ങിയ മന്ത്രമാലകളിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തി അവയെ ചുറ്റി കളിക്കുന്നവൻ; ഉകാരവും ഓകാരവും ഉച്ചരിച്ചപ്പോൾ ഭയങ്കരനായ പാമ്പിനെ യജ്ഞോപവീതമായി ധരിച്ചവൻ.

ഋവര്ണാങ്കിതൠകാരപദ്മദ്വയസമുജ്ജ്വലഃ । ലൃകാരയുതലൄകാരശങ്ഖപൂര്ണദിഗന്തരഃ

'ഋ' എന്ന അക്ഷരത്താൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനും, 'ൃ' എന്ന അക്ഷരദ്വയമെന്നു പറയാവുന്ന കമലങ്ങളുപമമായ പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങുന്നവനും, 'ഌ' എന്ന അക്ഷരത്തോട് ചേർന്നവനും, 'ൄ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ശംഖനാദം കൊണ്ടു എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറയ്ക്കുന്നവനുമാണ്.

ഏകാരൈകാരഗിരിജാസ്തനപാനവിചക്ഷണഃ । ഓകാരൌകാരവിശ്വാദികൃതസൃഷ്ടിക്രമാലസഃ

'എ'യും 'ഐ'യും അക്ഷരങ്ങളാൽ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഗിരിജയുടെ മുലപ്പാൽ കുടിയ്ക്കുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, 'ഒ'യും 'ഔ'യും എന്ന വിശ്വസൂചനകളാൽ ആരംഭിക്കുന്ന സൃഷ്ടിക്രമത്തിൽ അലസനായി നിലകൊള്ളുന്നവനുമാണ്.

അംഅഃവര്ണാവലീവ്യാപ്തപാദാദിശീര്ഷമണ്ഡലഃ । കര്ണതാലകൃതാത്യുച്ചൈര്വായുവീജിതനിര്ജരഃ

'അം' മുതൽ 'അഃ' വരെ അക്ഷരങ്ങളുടെ ശ്രേണി പാദം മുതൽ തലവരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, കാതിലും വായിലും അത്യന്തം ശക്തമായ വായുവിന്റെ സ്വരത്തിൽ ദേവന്മാരെയും മറികടക്കുന്നവനുമാണ്.

ഖഗേശധ്വജരത്നാങ്കകിരീടാരുണപാദകഃ । ഗര്വിതാശേഷഗന്ധര്വഗീതതത്പരശ്രോത്രകഃ

പക്ഷിരാജന്റെ പതാകയും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കിരീടവും ഉജ്ജ്വലമായ ചുവപ്പു കാൽവിരലുകളും ഉള്ളവനും, അഭിമാനമുള്ള എല്ലാ ഗാന്ധർവന്മാരും പാടുന്ന ഗാനങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ശ്രദ്ധയുള്ളവനും ആണവൻ.

ഘനവാഹനവാഗീശപുരഃസരസുരാര്ചിതഃ । ങവര്ണാമൃതധാരാഢ്യശോഭമാനൈകദന്തകഃ

മേഘംപോലെയുള്ള വാഹനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനും, വാഗ്വിദ്യയുടെ നഗരത്തിൽ ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ആരാധിക്കുന്നവനും, 'ങ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ അമൃതംപോലുള്ള തണുപ്പും തേജസ്സും നിറഞ്ഞ ഏകദന്തനാണ്.

ചന്ദ്രകുങ്കുമജമ്ബാലലിപ്തസുന്ദരവിഗ്രഹഃ । ഛത്രചാമരരത്നാഢ്യമുകുടാലങ്കൃതാനനഃ

ചന്ദനം, കുങ്കുമം, ജംബാളം എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മനോഹരമായ രൂപം; രത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ കിരീടം തലയിൽ, രാജസമായ കുടയും ചാമരവും കൈവശമുള്ളവൻ.

ജടാബദ്ധമഹാനര്ഘമണിപങ്ക്തിവിരാജിതഃ । ഝാങ്കാരിമധുപവ്രാതഗാനനാദനിനാദിതഃ

ജടകളിൽ വിലയേറിയ രത്നങ്ങളുടെ നിരകൾ തെളിഞ്ഞ് കിടക്കുന്നവൻ; തേനീച്ചകളുടെ കൂട്ടം ചുറ്റി, അവയുടെ മധുരമായ ഗാനം മുഴങ്ങുന്നവൻ.

ഞവര്ണകൃതസംഹാരദൈത്യാസൃക്പൂര്ണമുദ്ഗരഃ । ടങ്കാരുകഫലാസ്വാദവേപിതാശേഷമൂര്ധജഃ

'ഞ' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ദാനവരെ സംഹരിച്ച് അവരുടെ രക്തം തൂവിയ മുസലമുയർന്നവൻ; 'ടങ്' എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ഫലം രുചിച്ചപ്പോൾ ശരീരത്തിലെ എല്ലാ രോമവും നനഞ്ഞ് നിൽക്കുന്നവൻ.

ഠകാരാഢ്യഡകാരാങ്കഢകാരാനന്ദതോഷിതഃ । ണവര്ണാമൃതപീയൂഷധാരാധരസുധാധരഃ

ഠ, ഢ, ഡ, ഢ എന്നിങ്ങനെയുള്ള അക്ഷരങ്ങളിൽ സന്തോഷം പ്രാപിക്കുന്നവനും, ഒമ്പത് വിശുദ്ധ അക്ഷരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അമൃതധാരയെ താങ്ങി നിൽക്കുന്നവനും ആകുന്നു.