શ્રીગણેશસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

ગાણપત્યપ્રદો માયી વેદવેદાન્તપારગઃ । કાત્યાયનીસુતો બ્રહ્મપૂજિતો વિઘ્નનાશનઃ

ગણપતિપદ આપનાર, માયાવાન, વેદ અને ઉપનિષદ જાણનાર; કાત્યાયનીપુત્ર, બ્રહ્મા દ્વારા પૂજિત, વિઘ્નોનો નાશક.

સંસારભયવિધ્વંસી મહોરસ્કો મહીધરઃ । વિઘ્નાન્તકો મહાગ્રીવો ભૃશં મોદકમોદિતઃ

સંસારના ભયનો નાશક, વિશાળ છાતીવાળો, ધરતીને ધારણ કરનાર; વિઘ્નોનો અંત કરનાર, મોટું ગળાવાળો, મોઢકથી ખૂબ આનંદિત.

વારાણસીપ્રિયો માની ગહન આખુવાહનઃ । ગુહાશ્રયો વિષ્ણુપદીતનયઃ સ્થાનદો ધ્રુવઃ

જેને વારાણસી પ્રિય છે, જે માનવંત છે, ઊંડા સ્વભાવનો છે, ઉંદર પર સવાર છે, ગુફામાં રહે છે, વિષ્ણુપદની પુત્રીનો પુત્ર છે, સ્થાન આપનાર છે અને અડગ છે.

પરર્દ્ધિસ્તુષ્ટો વિમલો મૌલિમાન્ વલ્લભાપ્રિયઃ । ચતુર્દશીપ્રિયો માન્યો વ્યવસાયો મદાન્વિતઃ

જે અત્યંત સમૃદ્ધ છે, સંતોષી છે, નિર્મળ છે, શિરોમણિ છે, વલ્લભાને પ્રિય છે, ચતુર્દશીનો પ્રેમી છે, માન્ય છે, દૃઢનિશ્ચયી છે અને ઉત્સાહથી ભરપૂર છે.

અચિન્ત્યઃ સિંહયુગલનિવિષ્ટો બાલરૂપધૃત્ । ધીરઃ શક્તિમતાં શ્રેષ્ઠો મહાબલસમન્વિતઃ

જે અકલ્પનીય છે, સિંહના જોડી સાથે બેઠો છે, બાળરૂપ ધારણ કરે છે, ધીર છે, શક્તિશાળીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે અને મહાન બળથી યુક્ત છે.

સર્વાત્મા હિતકૃદ્વૈદ્યો મહાકુક્ષિર્મહામતિઃ । કરણં મૃત્યુહારી ચ પાપસઙ્ઘનિવર્તકઃ

જે સર્વના આત્મા છે, હિતકર્તા છે, વૈદ્ય છે, વિશાળ પેટ ધરાવે છે, મહાન બુદ્ધિશાળી છે, સાધન છે, મૃત્યુને દૂર કરનાર છે અને પાપોના સમૂહને નાશ કરનાર છે.

ઉદ્ભિદ્વજ્રી મહાદૈત્યસૂદનો દીનરક્ષકઃ । ભૂતચારી પ્રેતચારી બુદ્ધિરૂપો મનોમયઃ

જેણે વીજળી જેવું શસ્ત્ર ધારણ કર્યું છે, જે મહાદૈત્યનો વિનાશક છે, દુઃખી લોકોનો રક્ષક છે; જે ભૂતપ્રેતોમાં વિહાર કરે છે, જેનું સ્વરૂપ બુદ્ધિ છે અને જે મનથી બનેલો છે.

અહઙ્કારવપુઃ સાઙ્ખ્યપુરુષસ્ત્રિગુણાત્મકઃ । તન્માત્રરૂપો ભૂતાત્મા ઇન્દ્રિયાત્મા વશીકરઃ

જેનું શરીર અહંકારથી બનેલું છે, જે સાંખ્ય શાસ્ત્રના પુરુષ છે, જે ત્રણ ગુણોથી યુક્ત છે; જેનું સ્વરૂપ તન્માત્ર છે, જે સર્વ જીવોમાં વસે છે, જે ઇન્દ્રિયોના સ્વરૂપ છે અને જે બધાને વશમાં રાખે છે.

મલત્રયબહિર્ભૂતો હ્યવસ્થાત્રયવર્જિતઃ । નીરૂપો બહુરૂપશ્ચ કિન્નરો નાગવિક્રમઃ

જે ત્રણ પ્રકારની અશુદ્ધિઓથી પર છે, જે ત્રણ અવસ્થાઓથી મુક્ત છે; જે સ્વરૂપરહિત પણ અનેક સ્વરૂપ ધરાવે છે, જે કિનર છે અને જે પાસે સાપ જેવી શક્તિ છે.

એકદન્તો મહાવેગઃ સેનાની ત્રિદશાધિપઃ । વિશ્વકર્તા વિશ્વબીજં ૭૦૦ શ્રીઃ સમ્પદહ્રીર્ધૃતિર્મતિઃ

જે એકદંત છે, જે અત્યંત ઝડપી છે, જે સેના નો મુખ્ય છે, જે દેવતાઓના અધિપતિ છે; જે સર્વજગતનો સર્જક છે, જે વિશ્વનું બીજ છે, સાતસો, શ્રી, સંપત્તિનો હરનાર, ધીરજ અને બુદ્ધિ છે.

સર્વશોષકરો વાયુઃ સૂક્ષ્મરૂપઃ સુનિશ્ચલઃ । સંહર્તા સૃષ્ટિકર્તા ચ સ્થિતિકર્તા લયાશ્રિતઃ

જે બધું સુકવી નાખે છે, એવો પવન સ્વરૂપ છે, અત્યંત સૂક્ષ્મ અને અડગ છે; એ જ સર્વનો સંહારક, સર્જનહાર, પાલનહાર અને વિલયમાં સ્થિત રહે છે.

સામાન્યરૂપઃ સામાસ્યોઽથર્વશીર્ષા યજુર્ભુજઃ । ઋગીક્ષણઃ કાવ્યકર્તા શિક્ષાકારી નિરુક્તવિત્

એનું સ્વરૂપ સર્વવ્યાપક છે, એના અનેક મુખો છે, અથેર્વશીર્ષ એનું માથું છે, યજુર એના હાથ છે, ઋગ્વેદ એની આંખો છે; એ કાવ્ય રચનારો, શિક્ષા આપનારો અને શબ્દનો અર્થ જાણનારો છે.

શેષરૂપધરો મુખ્યઃ શબ્દબ્રહ્મસ્વરૂપભાક્ । વિચારવાઞ્શઙ્ખધારી સત્યવ્રતપરાયણઃ

એ શેષરૂપ ધારણ કરે છે, સર્વમાં શ્રેષ્ઠ છે, શબ્દબ્રહ્મનું સ્વરૂપ ધરાવે છે; વિવેકયુક્ત છે, શંખ ધારણ કરનાર છે અને સત્યવ્રતને સર્વોપરી માનનાર છે.

મહાતપા ઘોરતપાઃ સર્વદો ભીમવિક્રમઃ । સર્વસમ્પત્કરો વ્યાપી મેઘગમ્ભીરનાદભૃત્

એ મહાન તપસ્વી છે, ભયાનક તપ કરનાર છે, સર્વને આપનાર છે, ભયંકર પરાક્રમી છે; સર્વ સંપત્તિ આપનાર છે, સર્વત્ર વ્યાપક છે અને મેઘ જેવો ગંભીર નાદ ધરાવે છે.

સમૃદ્ધો ભૂતિદો ભોગી વેશી શઙ્કરવત્સલઃ । શમ્ભુભક્તિરતો મોક્ષદાતા ભવદવાનલઃ

સંપન્ન, સર્વ જીવોને સુખ આપનાર, ભોગવિદ, શોભાયમાન, શંકરપ્રેમી, શંભુની ભક્તિમાં તત્પર, મુક્તિદાતા અને સંસારરૂપ અગ્નિ છે.

સત્યસ્તપા ધ્યેયમૂર્તિઃ કર્મમૂર્તિર્મહાંસ્તથા । સમષ્ટિવ્યષ્ટિરૂપશ્ચ પઞ્ચકોશપરાઙ્મુખઃ

સત્યસ્વરૂપ, તપસ્વી, ધ્યાન માટે યોગ્ય રૂપ, કર્મમય, મહાન, સર્વનું અને વ્યક્તિગત રૂપ ધરાવનાર અને પાંચ કોશોથી પર રહેનારો છે.

તેજોનિધિર્જગન્મૂર્તિશ્ચરાચરવપુર્ધરઃ । પ્રાણદો જ્ઞાનમૂર્તિશ્ચ નાદમૂર્તિયુતોઽક્ષરઃ

પ્રભાનો ખજાનો, જગતરૂપ, ચર અને અચલ શરીર ધારણ કરનાર, પ્રાણદાતા, જ્ઞાનમય, નાદરૂપ સાથે જોડાયેલો અને અવિનાશી છે.

ભૂતાદ્યસ્તૈજસો ભાવો નિષ્કલશ્ચૈવ નિર્મલઃ । કૂટસ્થશ્ચેતનો રુદ્રઃ ક્ષેત્રવિત્ પુરુષો બુધઃ

ભૂતોના મૂળ, તેજસ્વી સ્વભાવ ધરાવનાર, નિર્ભાગ, નિર્મળ, અડગ, ચેતન, રુદ્ર, ક્ષેત્રજ્ઞ, પુરુષ અને વિદ્વાન છે.

અનાધારોઽપ્યનાકારો ધાતા ચ વિશ્વતોમુખઃ । અપ્રતર્ક્યવપુઃ સ્કન્દાનુજો ભાનુર્મહાપ્રભઃ

જ્યારે કોઈ આધાર નથી, ત્યારે પણ એ બધાનું આધાર છે; સ્વરૂપ વગર હોવા છતાં, એ સર્જનહાર છે અને સર્વત્ર દૃષ્ટિ ધરાવે છે; એનું રૂપ સમજથી પર છે; એ સ્કંદનો નાના ભાઈ છે, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી અને મહાન પ્રકાશવાળો છે.

યજ્ઞહર્તા યજ્ઞકર્તા યજ્ઞાનાં ફલદાયકઃ । યજ્ઞગોપ્તા યજ્ઞમયો દક્ષયજ્ઞવિનાશકૃત્

એ યજ્ઞ સ્વીકારનાર છે, યજ્ઞ કરનાર છે, યજ્ઞના ફળ આપનાર છે; યજ્ઞનું રક્ષણ કરનાર છે, યજ્ઞરૂપ છે અને દક્ષના યજ્ઞનો વિનાશક છે.

વક્રતુણ્ડો મહાકાયઃ કોટિસૂર્યસમપ્રભઃ । એકદંષ્ટ્રઃ કૃષ્ણપિઙ્ગો વિકટો ધૂમ્રવર્ણકઃ

એ વાંકડું સુંડ ધરાવે છે, વિશાળ શરીરવાળો છે, કરોડો સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવે છે; એક દાંતવાળો છે, કાળી-પિંગળ આંખો ધરાવે છે, ભયાનક છે અને ધૂમ્રવર્ણનો છે.

ટઙ્કધારી જમ્બુકશ્ચ નાયકઃ શૂર્પકર્ણકઃ । સુવર્ણગર્ભઃ સુમુખઃ શ્રીકરઃ સર્વસિદ્ધિદઃ

એ કુહાડો ધારણ કરનાર છે, શિયાળ જેવો છે, નેતા છે, સુર્પ જેવા કાન ધરાવે છે; સોનાની જેમ ચમકતો છે, સુંદર ચહેરાવાળો છે, શ્રી આપનાર છે અને સર્વ સિદ્ધિ આપનાર છે.

સુવર્ણવર્ણો હેમાઙ્ગો મહાત્મા ચન્દનચ્છવિઃ । સ્વઙ્ગઃ સ્વક્ષઃ ૮૦૦ શતાનન્દો લોકવિલ્લોકવિગ્રહઃ

સુવર્ણ જેવો રંગ ધરાવનાર, સોનાની જેમ તેજસ્વી અંગોવાળો, મહાન આત્માવાળો, ચંદન જેવી કાંતિ ધરાવનાર, પોતાના અંગો અને આંખોથી યુક્ત, હંમેશા આનંદમાં રહેતો, સમગ્ર જગત અને તેની અનુભૂતિઓનું સ્વરૂપ છે.

ઇન્દ્રો જિષ્ણુર્ધૂમકેતુર્વહ્નિઃ પૂજ્યો દવાન્તકઃ । પૂર્ણાનન્દઃ પરાનન્દઃ પુરાણપુરુષોત્તમઃ

તે ઇન્દ્ર છે, વિજયી છે, ધૂમ્રધ્વજ છે, અગ્નિસ્વરૂપ છે, પૂજનીય છે, જંગલના અગ્નિનાશક છે; પૂર્ણ આનંદથી ભરપૂર, પરમ આનંદમય, અને પ્રાચીન પુરુષોત્તમ છે.

કુમ્ભભૃત્ કલશી કુબ્જો મીનમાંસસુતર્પિતઃ । રાશિતારાગ્રહમયસ્તિથિરૂપો જગદ્વિભુઃ

તે કુંભ ધારણ કરનાર છે, કળશ સાથે જોડાયેલો છે, થોડી વાંકણાવાળો છે, માછલી અને માંસના ભોજનથી તૃપ્ત છે; તારાઓ, ગ્રહો અને નક્ષત્રોથી બનેલો છે, સમયરૂપ ધારણ કરનાર છે અને સમગ્ર જગતનો સ્વામી છે.

પ્રતાપી પ્રતિપત્પ્રેયાન્ દ્વિતીયોઽદ્વૈતનિશ્ચિતઃ । ત્રિરૂપશ્ચ તૃતીયાગ્નિસ્ત્રયીરૂપસ્ત્રયીતનુઃ

તે પ્રભાવી છે, પ્રતિપદાના પ્રિય છે, બીજો છે અને અદ્વૈતમાં સ્થિર છે; ત્રણ સ્વરૂપ ધરાવે છે, ત્રીજો અગ્નિ છે, ત્રિરૂપ છે અને ત્રૈતનુ છે.

ચતુર્થીવલ્લભો દેવો પારગઃ પઞ્ચમીરવઃ । ષડ્રસાસ્વાદકોઽજાતઃ ષષ્ઠી ષષ્ટિકવત્સરઃ

ચોથના દિવસે જે પ્રિય છે, જે પાર ઉતારનાર છે, પંચમીના દિવસે જેનો સ્વર સંભળાય છે, જે છ સ્વાદનો આનંદ માણે છે, જે જન્મ્યો નથી, જે છઠ્ઠો છે અને જે સાઠ વર્ષનો સમય છે.

સપ્તાર્ણવગતિઃ સારઃ સપ્તમીશ્વર ઈહિતઃ । અષ્ટમીનન્દનોઽનાર્તો નવમીભક્તિભાવિતઃ

જે સાત નદીઓમાં વિહરે છે, જે સાર છે, સાતમીનો સ્વામી છે, જે ઇચ્છિત છે, અષ્ટમીના દિવસે આનંદ આપનાર છે, જે દુઃખથી મુક્ત છે અને નવમીના દિવસે ભક્તિથી પૂજાય છે.

દશદિક્પતિપૂજ્યશ્ચ દશમી દ્રુહિણો દ્રુતઃ । એકાદશાત્મા ગણપો દ્વાદશીયુગચર્ચિતઃ

જે દસ દિશાના દેવતાઓ દ્વારા પૂજાય છે, દશમીએ જે છે, જે બ્રહ્મા છે, ઝડપી છે, અગિયારનો આત્મા છે, ગણોનો નેતા છે અને બાર જોડીમાં પૂજાય છે.