શ્રીગણેશસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

ઋભુવેષ્ટોઽરિમર્દી ચ રોહિણીમોહનોઽમૃતમ્ । મૃગરાજો મૃગશિરા માધવો મધુરધ્વનિઃ

ઋભુઓ દ્વારા પૂજિત, દુશ્મનોને નાશ કરનાર, રોહિણીને મોહિત કરનાર, અમૃત સ્વરૂપ, હરણનો રાજા, હરણ જેવું માથું ધરાવનાર, વસંત ઋતુના, મીઠી અવાજ ધરાવનાર.

આર્દ્રાનનો મહાબુદ્ધિર્મહોરગવિભૂષણઃ । ભ્રૂક્ષેપદત્તવિભવો ભ્રૂકરાલઃ પુનર્મયઃ

આર્દ્ર ચહેરાવાળા, મહાન બુદ્ધિવાળા, મહા સાપોથી શોભાયમાન, ભ્રૂના ઇશારાથી સંપત્તિ આપનાર, તીવ્ર ભ્રૂવાળા અને સતત સર્જનશીલ.

પુનર્દેવઃ પુનર્જેતા પુનર્જીવઃ પુનર્વસુઃ । તિત્તિરિસ્તિમિકેતુશ્ચ તિમિચારકઘાતનઃ

પુન: દેવ, પુન: વિજેતા, પુન: જીવંત, પુન: ધનવાન; જે તિતિરી પક્ષી રૂપે, અંધકારના ધ્વજરૂપે અને અંધકારમાં ફરનાર દુષ્ટોનો વિનાશક છે.

તિષ્યસ્તુલાધરો જમ્ભ્યો વિશ્લેષોઽશ્લેષ એણરાટ્ । માનદો માધવો માઘો વાચાલો મઘવોપમઃ

તે તિષ્ય છે, તુલા ધારણ કરનાર છે, અહંકારને દબાવનાર છે, વિયોગ અને અસંગતાથી પર છે, હરણનો રાજા છે; માન આપનાર, માધવ સાથે સંબંધિત, માઘ માસમાં રહેનાર, વાક્ચાતુર્યથી ભરપૂર અને મેઘવાન જેવો છે.

મેધ્યો મઘાપ્રિયો મેઘો મહામુણ્ડો મહાભુજઃ । પૂર્વફાલ્ગુનિકઃ સ્ફીતઃ ફલ્ગુરુત્તરફાલ્ગુનઃ

તે પવિત્ર છે, મઘા નક્ષત્રને પ્રિય છે, મેઘ જેવો છે, વિશાળ મસ્તકવાળો છે, બલવાન ભુજાવાળો છે; પૂર્વફાલ્ગુની સાથે જોડાયેલો, સમૃદ્ધ, સુકુમાર અને ઉત્તરફાલ્ગુની સાથે સંબંધિત છે.

ફેનિલો બ્રહ્મદો બ્રહ્મા સપ્તતન્તુસમાશ્રયઃ । ઘોણાહસ્તશ્ચતુર્હસ્તો હસ્તિવક્ત્રો હલાયુધઃ

તે ફેન જેવો છે, બ્રહ્મ જ્ઞાન આપનાર છે, બ્રહ્મા સ્વરૂપ છે, સાત તંતુઓનો આશ્રય છે; જેના હાથ સુંડ જેવા છે, ચાર હાથ ધરાવે છે, હાથી જેવું મુખ ધરાવે છે અને હળને શસ્ત્ર રૂપે ધારણ કરે છે.

ચિત્રામ્બરો ૫૦૦ ઽર્ચિતપદઃ સ્વાદિતઃ સ્વાતિવિગ્રહઃ । વિશાખઃ શિખિસેવ્યશ્ચ શિખિધ્વજસહોદરઃ

અદભુત વસ્ત્રો ધારણ કરનાર, જેણે પોતાના ચરણોમાં પૂજા પામી છે, પોતે આનંદમાં રહે છે, અત્યંત વિશાળ સ્વરૂપ ધરાવે છે; તે વિશાખા છે, મોરની સેવા પામે છે અને મોરધ્વજના ભાઈ છે.

અણુરેણુઃ કલાસ્ફારોઽનૂરૂ રેણુસુતો નરઃ । અનુરાધાપ્રિયો રાધ્યઃ શ્રીમાઞ્છુક્લઃ શુચિસ્મિતઃ

અતિ સૂક્ષ્મ, અણુ જેટલા નાનાં, અનેક શક્તિઓથી ભરપૂર, ધૂળનો પુત્ર, માનવી સ્વરૂપ ધરાવનાર; અનુરાધાને પ્રિય, પૂજનીય, સમૃદ્ધ, શ્વેત અને પવિત્ર સ્મિત ધરાવનાર છે.

જ્યેષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠાર્ચિતપદો મૂલં ત્રિજગતો ગુરુઃ । શુચિઃ પૂર્વસ્તથાષાઢશ્ચોત્તરાષાઢ ઈશ્વરઃ

જ્યેષ્ઠ, શ્રેષ્ઠ લોકોના ચરણોમાં પૂજ્ય, ત્રણેય લોકના મૂળ, ગુરુ; પવિત્ર, પૂર્વાષાઢા અને ઉત્તરાષાઢા સાથે જોડાયેલા, અને સર્વના ઈશ્વર છે.

શ્રવ્યોઽભિજિદનન્તાત્મા શ્રવો વેપિતદાનવઃ । શ્રાવણઃ શ્રવણઃ શ્રોતા ધની ધન્યો ધનિષ્ઠકઃ

શ્રવણયોગ્ય, વિજયી, અનંત સ્વરૂપ ધરાવનાર, પ્રસિદ્ધ, દૈત્યોને કંપાવનાર; શ્રાવણ સાથે સંબંધિત, કાન, શ્રોતા, ધનવાન, ધન્ય અને ધનિષ્ઠા સાથે જોડાયેલા છે.

શાતાતપઃ શાતકુમ્ભઃ શતઞ્જ્યોતિઃ શતમ્ભિષક્ । પૂર્વાભાદ્રપદો ભદ્રશ્ચોત્તરાભાદ્રપાદિતઃ

જેમ તપમાન દૂર કરે છે, તેમ જ સોનાની જેમ તેજસ્વી છે, અનેક કિરણો ધરાવે છે, અનેક દર્દોનું ઉપચાર કરે છે; પૂર્વાભાદ્રપદનું મુખ્ય દેવતા છે, શુભ છે અને ઉત્તરાભાદ્રપદનો સ્વામી છે.

રેણુકાતનયો રામો રેવતીરમણો રમી । અશ્વિયુક્ કાર્તિકેયેષ્ટો માર્ગશીર્ષો મૃગોત્તમઃ

રેણુકાના પુત્ર છે, રામ છે, રેવતીના પ્રિય છે, આનંદદાયક છે; ઘોડાઓ સાથે જોડાયેલા છે, કાર્તિકેયે પૂજેલા છે, માર્ગશીર્ષના અધિપતિ છે અને હરણોમાં શ્રેષ્ઠ છે.

પુષ્યશૌર્યઃ ફાલ્ગુનાત્મા વસન્તશ્ચિત્રકો મધુઃ । રાજ્યદોઽભિજિદાત્મીયસ્તારેશસ્તારકદ્યુતિઃ

પુષ્યના વિર છે, ફાલ્ગુનના આત્મા છે, વસંત છે, ચિત્રા સાથે શોભતા છે, મધુર છે; રાજ આપનાર છે, અભિજિતના સ્વરૂપ છે, તારાઓના સ્વામી છે અને તારાઓ જેવું તેજ ધરાવે છે.

પ્રતીતઃ પ્રોજ્ઝિતઃ પ્રીતઃ પરમઃ પારમો હિતઃ । પરહા પઞ્ચભૂઃ પઞ્ચવાયુઃ પૂજ્યઃ પરં મહઃ

પ્રખ્યાત છે, શુદ્ધ થયેલા છે, સૌના પ્રિય છે, સર્વોચ્ચ છે, ઉત્તમ છે, હિતકારી છે; બીજાનું નાશ કરનાર છે, પાંચ તત્વોથી બનેલા છે, પાંચ પ્રકારની શ્વાસ છે, પૂજનીય છે અને સર્વોત્તમ મહિમા ધરાવે છે.

પુરાણાગમવિદ્ યોગ્યો મહિષો રાસભોઽગ્રગઃ । ગ્રાહો મેષો વૃષો મન્દો મન્મથો મિથુનાર્ચિતઃ

જે પ્રાચીન શાસ્ત્રો અને આગમો જાણવામાં યોગ્ય છે, મહિષ, ગધેડો, સર્વપ્રથમ આગેવાન, ઘોડિયાળ, દેડકો, વાછરડો, ધીરો, કામદેવ અને દંપતિઓ દ્વારા પૂજિત એવા છે.

કલ્કભૃત્ કટકો દીનો મર્કટઃ કર્કટો ઘૃણી । કુક્કુટો વનજો હંસઃ પરહંસઃ શૃગાલકઃ

કલાકી ધારણ કરનાર, કડું ધરાવનાર, દુઃખી, વાંદરો, કાંકડો, દયાળુ, કૂકડો, જંગલમાં જન્મેલો, હંસ, પરમહંસ અને શિયાળ જેવા છે.

સિંહઃ સિંહાસનો મૂષો મોહ્યો મૂષકવાહનઃ ૬૦૦ । પુત્રદો નરકત્રાતા કન્યાપ્રીતઃ કુલોદ્વહઃ

સિંહ, સિંહાસન પર બેસનાર, ઉંદર, મોહક, ઉંદર પર સવાર, પુત્ર આપનાર, નરકમાંથી બચાવનાર, કન્યાઓને પ્રિય અને કુળને ઉન્નત કરનાર છે.

અતુલ્યરૂપો બલદસ્તુલાભૃત્ તુલ્યસાક્ષિકઃ । અલિચાપધરો ધન્વી કચ્છપો મકરો મણિઃ

અતુલ્ય રૂપ ધરાવનાર, બળ આપનાર, તુલા ધારણ કરનાર, સમાન સાક્ષી, વિણ વાંકડાવાળી ધનુષ ધરાવનાર, ધનુર્ધર, કાચબો, મકર અને મણિ જેવા છે.

સ્થિરઃ પ્રભુર્મહાકર્મી મહાભોગી મહાયશાઃ । વસુમૂર્તિધરો વ્યગ્રોઽસુરહારી યમાન્તકઃ

સ્થિર, સર્વશક્તિમાન, મહાન કાર્યો કરનાર, મહાન આનંદો માણનાર, વિશાળ યશવંત; ધનરૂપ ધારણ કરનાર, ઝડપી, અસુરોનો વિનાશક, યમને હરાવનાર.

દેવાગ્રણીર્ગણાધ્યક્ષો હ્યમ્બુજાલો મહામતિઃ । અઙ્ગદી કુણ્ડલી ભક્તિપ્રિયો ભક્તવિવર્ધનઃ

દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, ગણોના નેતા, કમળ જેવી આંખો ધરાવનાર, ઊંચી બુદ્ધિવાળો; કાંડા અને કાનમાં આભૂષણ પહેરનાર, ભક્તિપ્રેમી, ભક્તિ વધારનાર.

ગાણપત્યપ્રદો માયી વેદવેદાન્તપારગઃ । કાત્યાયનીસુતો બ્રહ્મપૂજિતો વિઘ્નનાશનઃ

ગણપતિપદ આપનાર, માયાવાન, વેદ અને ઉપનિષદ જાણનાર; કાત્યાયનીપુત્ર, બ્રહ્મા દ્વારા પૂજિત, વિઘ્નોનો નાશક.

સંસારભયવિધ્વંસી મહોરસ્કો મહીધરઃ । વિઘ્નાન્તકો મહાગ્રીવો ભૃશં મોદકમોદિતઃ

સંસારના ભયનો નાશક, વિશાળ છાતીવાળો, ધરતીને ધારણ કરનાર; વિઘ્નોનો અંત કરનાર, મોટું ગળાવાળો, મોઢકથી ખૂબ આનંદિત.

વારાણસીપ્રિયો માની ગહન આખુવાહનઃ । ગુહાશ્રયો વિષ્ણુપદીતનયઃ સ્થાનદો ધ્રુવઃ

જેને વારાણસી પ્રિય છે, જે માનવંત છે, ઊંડા સ્વભાવનો છે, ઉંદર પર સવાર છે, ગુફામાં રહે છે, વિષ્ણુપદની પુત્રીનો પુત્ર છે, સ્થાન આપનાર છે અને અડગ છે.

પરર્દ્ધિસ્તુષ્ટો વિમલો મૌલિમાન્ વલ્લભાપ્રિયઃ । ચતુર્દશીપ્રિયો માન્યો વ્યવસાયો મદાન્વિતઃ

જે અત્યંત સમૃદ્ધ છે, સંતોષી છે, નિર્મળ છે, શિરોમણિ છે, વલ્લભાને પ્રિય છે, ચતુર્દશીનો પ્રેમી છે, માન્ય છે, દૃઢનિશ્ચયી છે અને ઉત્સાહથી ભરપૂર છે.

અચિન્ત્યઃ સિંહયુગલનિવિષ્ટો બાલરૂપધૃત્ । ધીરઃ શક્તિમતાં શ્રેષ્ઠો મહાબલસમન્વિતઃ

જે અકલ્પનીય છે, સિંહના જોડી સાથે બેઠો છે, બાળરૂપ ધારણ કરે છે, ધીર છે, શક્તિશાળીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે અને મહાન બળથી યુક્ત છે.

સર્વાત્મા હિતકૃદ્વૈદ્યો મહાકુક્ષિર્મહામતિઃ । કરણં મૃત્યુહારી ચ પાપસઙ્ઘનિવર્તકઃ

જે સર્વના આત્મા છે, હિતકર્તા છે, વૈદ્ય છે, વિશાળ પેટ ધરાવે છે, મહાન બુદ્ધિશાળી છે, સાધન છે, મૃત્યુને દૂર કરનાર છે અને પાપોના સમૂહને નાશ કરનાર છે.

ઉદ્ભિદ્વજ્રી મહાદૈત્યસૂદનો દીનરક્ષકઃ । ભૂતચારી પ્રેતચારી બુદ્ધિરૂપો મનોમયઃ

જેણે વીજળી જેવું શસ્ત્ર ધારણ કર્યું છે, જે મહાદૈત્યનો વિનાશક છે, દુઃખી લોકોનો રક્ષક છે; જે ભૂતપ્રેતોમાં વિહાર કરે છે, જેનું સ્વરૂપ બુદ્ધિ છે અને જે મનથી બનેલો છે.

અહઙ્કારવપુઃ સાઙ્ખ્યપુરુષસ્ત્રિગુણાત્મકઃ । તન્માત્રરૂપો ભૂતાત્મા ઇન્દ્રિયાત્મા વશીકરઃ

જેનું શરીર અહંકારથી બનેલું છે, જે સાંખ્ય શાસ્ત્રના પુરુષ છે, જે ત્રણ ગુણોથી યુક્ત છે; જેનું સ્વરૂપ તન્માત્ર છે, જે સર્વ જીવોમાં વસે છે, જે ઇન્દ્રિયોના સ્વરૂપ છે અને જે બધાને વશમાં રાખે છે.

મલત્રયબહિર્ભૂતો હ્યવસ્થાત્રયવર્જિતઃ । નીરૂપો બહુરૂપશ્ચ કિન્નરો નાગવિક્રમઃ

જે ત્રણ પ્રકારની અશુદ્ધિઓથી પર છે, જે ત્રણ અવસ્થાઓથી મુક્ત છે; જે સ્વરૂપરહિત પણ અનેક સ્વરૂપ ધરાવે છે, જે કિનર છે અને જે પાસે સાપ જેવી શક્તિ છે.