શ્રીગણેશસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

विश्वेश्वरो विभादीप्तो दीपनो धीवरो धनी । सदाशान्तो जगत्तातो विश्वक्सेनो विभाकरः

વિશ્વના સ્વામી, પ્રકાશમાન, પ્રકાશ આપનાર, બુદ્ધિશાળી, ધનવાન; હંમેશા શાંતિથી ભરપૂર, જગતના પિતા, ગણોના નેતા, પ્રકાશ આપનાર.

विस्रम्भी विजयी वैद्यो वारान्निधिरनुत्तमः । अणीयान् विभवी श्रेष्ठो ज्येष्ठो गाथाप्रियो गुरुः

વિશ્વાસપૂર્વક રહેતા, વિજયી, રોગોનું નિવારણ કરનાર, વરદાન આપનાર, સર્વોત્તમ; અતિ સૂક્ષ્મથી પણ સૂક્ષ્મ, સમૃદ્ધ, શ્રેષ્ઠ, વડીલ, સ્તુતિપ્રિય, ગુરુ.

विरूपाक्षो विमानस्थो विनयः सनयः सुखी । सुरूपः सात्त्विकः सत्यः शुद्धः शङ्करनन्दनः

વિવિધ આંખો ધરાવતા, વિમાનમાં નિવાસ કરતા, વિનમ્રતા, શિસ્તબદ્ધ, સુખી; સુંદર રૂપવાળા, શુદ્ધ મનવાળા, સત્યવંત, પવિત્ર, શંકરના પુત્ર.

नन्दीश्वरो सदानन्दी वन्दिस्तुत्यो विचक्षणः । दैत्यमर्दी मदाक्षीबो मदिरारुणलोचनः

નંદીશ્વર, સદા આનંદમાં રહેતા, નમન કરનારા ભક્તો દ્વારા વખાણાયેલા, બુદ્ધિશાળી અને સમજદાર છે; દૈત્યોને સંહારનાર, આનંદમાં મસ્ત, અને દ્રાક્ષ જેવી લાલ આંખો ધરાવનાર છે.

सारात्मा विश्वसारश्च विश्वचारी विलेपनः । परं ब्रह्म परं ज्योतिः साक्षी त्र्यक्षो विकत्थनः

જે સર્વનો સાર છે, સમગ્ર વિશ્વનું મૂળ છે, સર્વત્ર વિહાર કરે છે, સુગંધિત તિલક લગાવનાર છે; પરમ બ્રહ્મ, સર્વોચ્ચ પ્રકાશ, સર્વનો સાક્ષી, ત્રણ આંખો ધરાવનાર અને ગર્વથી બોલનાર છે.

वीरेश्वरो वीरहर्ता सौभाग्यो भाग्यवर्धनः । भृङ्गिरीटी भृङ्गमाली भृङ्गकूजितनादितः

વીરોના સ્વામી, વીરતાનો નાશક, શુભ અને ભાગ્ય વધારનાર છે; માથા પર ભમરા ધરાવનાર, ભમરાની માળા પહેરનાર અને ભમરાના ગુંજન જેવો અવાજ ધરાવનાર છે.

विनर्तको विनेतापि विनतानन्दनोऽर्चितः । वैनतेयो विनम्राङ्गो विश्वनेता विनायकः

નૃત્ય કરનાર, માર્ગદર્શન આપનાર, વિનમ્રોના પુત્ર અને પૂજિત છે; વિનતા માતાના પુત્ર, નમ્ર અંગો ધરાવનાર, સમગ્ર વિશ્વના નેતા અને વિઘ્નો દૂર કરનાર છે.

विराटको विराटश्च विदग्धो विधिरात्मभूः । पुष्पदन्तः पुष्पहारी पुष्पमालाविभूषणः

તેઓ વિરાટક છે, વિરાટ સ્વરૂપ ધરાવે છે, કુશળ અને જ્ઞાની છે, સૃષ્ટિના સર્જક છે, સ્વયંભૂ છે, દેવતાઓના અધિપતિ છે, ફૂલો લે છે અને ફૂલમાળાથી શોભાયમાન છે.

पुष्पेषुर्मथनः पुष्टो विकर्ता कर्तरीकरः । अन्त्योऽन्तकश्चित्तगणश्चित्तचिन्तापहारकः

તેઓ ફૂલોમાં તીક્ષ્ણ છે, ઉથલપાથલ કરનાર છે, પોષિત અને બળવાન છે, મહાન કર્તા છે, છરી ધારણ કરનાર છે, અંતિમ છે, અંત આપનાર છે, મનના સ્વામી છે અને ચિંતાઓ દૂર કરનાર છે.

अचिन्त्योऽचिन्त्यरूपश्च चन्दनाकुलमुण्डकः । लिपितो लोहितो लुप्तो १०० लोहिताक्षो विलोभकः

તેઓ કલ્પના બહાર છે, અજોડ સ્વરૂપ ધરાવે છે, ચંદનથી સુગંધિત માથું ધરાવે છે, લિપ્ત અને લાલ રંગના છે, છુપાયેલા છે, લાલ આંખો ધરાવે છે અને મોહક છે.

लुब्धाशयो लोभरतो लाभदोऽलङ्घ्यगात्रकः । सुन्दरः सुन्दरीपुत्रः समस्तासुरघातनः

તેઓ લોભી સ્વભાવ ધરાવે છે, લાભમાં આનંદ માણે છે, લાભ આપનાર છે, જેમના અંગો અજેય છે, સુંદર છે, સુંદર માતાના પુત્ર છે અને બધા અસુરોનો સંહારક છે.

नूपुराढ्यो विभवदो नरो नारायणो रविः । विचारी वान्तदो वाग्मी वितर्की विजयेश्वरः

જેઓ પગમાં નૂપુર પહેરે છે, સંપત્તિ આપનાર છે, પુરુષાર્થવંત છે, સર્વનો આશ્રય છે, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી છબી ધરાવે છે; વિચારી છે, દોષ દૂર કરે છે, વાણીમાં નિપુણ છે, સમજદાર છે અને વિજયના સ્વામી છે.

सुप्तो बुद्धः सदारूपः सुखदः सुखसेवितः । विकर्तनो वियच्चारी विनटो नर्तको नटः

જેઓ સુતા છે, જાગૃત છે, હંમેશા પોતાના સ્વરૂપમાં રહે છે, સુખ આપનાર છે, આનંદથી ઘેરાયેલા છે; કઠોર છે, આકાશમાં વિહરે છે, અદૃશ્ય થઈ જાય છે, નૃત્ય કરે છે અને કલાકાર છે.

नाट्यो नाट्यप्रियो नादोऽनन्तोऽनन्तगुणात्मकः । विश्वभूर्विश्वघाती च विनतास्यो विनर्तकः

જેઓ નૃત્ય કરે છે, નૃત્યને પ્રેમ કરે છે, સ્વયં ધ્વનિ છે, અનંત છે, અનંત ગુણોથી ભરપૂર છે; સમગ્ર જગતના આધાર છે, જગતનો વિનાશક છે, વિનમ્ર મુખ ધરાવે છે અને કુશળ નૃત્યકાર છે.

करालः कामदः कान्तः कमनीयः कलाधरः । कारुण्यरूपः कुटिलः कुलाचारी कुलेश्वरः

જેઓ ભયાનક છે, ઇચ્છા પૂરી પાડે છે, સૌના પ્રિય છે, આકર્ષક છે, વિવિધ કળાઓ ધરાવે છે; દયા રૂપ છે, થોડી વાંકાળી રીત ધરાવે છે, કુળની પરંપરા પાલન કરે છે અને કુળના સ્વામી છે.

विकरालो गणश्रेष्ठः संहारो हारभूषणः । रुरु रम्यमुखो रक्तो रेवतीदयितो रसः

જે ભયંકર છે, ગણોમાં શ્રેષ્ઠ છે, સંહારક છે, હારથી શોભાયમાન છે; જેના મુખમાં સૌંદર્ય છે, રંગે લાલ છે, રેવતીના પ્રિય છે અને રસરૂપ છે.

महाकालो महादंष्ट्रो महोरगभयापहः । उन्मत्तरूपः कालाग्निरग्निसूर्येन्दुलोचनः

જે મહાકાળ છે, મોટા દાંતવાળો છે, મહા સાપના ભયને દૂર કરે છે; ઉન્મત્ત સ્વરૂપ ધરાવે છે, સમયરૂપ અગ્નિ છે અને જેના નેત્રોમાં અગ્નિ, સૂર્ય અને ચંદ્ર છે.

सितास्यः सितमाल्यश्च सितदन्तः सितांशुमान् । असितात्मा भैरवेशो भाग्यवान् भगवान् भगः

જેના મુખમાં સફેદી છે, સફેદ હાર ધારણ કરે છે, સફેદ દાંત ધરાવે છે, સફેદ કિરણોથી પ્રકાશિત છે; સ્વભાવથી કાળાં છે, ભૈરવોના સ્વામી છે, ભાગ્યશાળી છે, દૈવી છે અને સમૃદ્ધિ આપનાર છે.

भर्गात्मजो भगावासो भगदो भगवर्धनः । शुभङ्करः शुचिः शान्तः श्रेष्यः श्रव्यः शचीपतिः

જે ભર્ગના પુત્ર છે, ભાગ્યમાં નિવાસ કરે છે, ભાગ્ય આપનાર છે, ભાગ્ય વધારનાર છે; શુભતા લાવનાર છે, શુદ્ધ છે, શાંત છે, શ્રેષ્ઠ છે, શ્રવણયોગ્ય છે અને શચીપતિ છે.

वेदाद्यो वेदकर्ता च वेदवेद्यः सनातनः । विद्याप्रदो वेदसारो वैदिको वेदपारगः

જે વેદોનો મૂળ છે, વેદોનો સર્જનહાર છે, વેદોમાંથી ઓળખાય છે, સદાય રહે છે; જે જ્ઞાન આપે છે, વેદોનું સાર છે, વેદશાસ્ત્રમાં પારંગત છે અને વેદોનું તત્વ જાણે છે.

वेदध्वनिरतो वीरो वरो वेदागमार्थवित् । तत्त्वज्ञः सवर्गः साधुः सदयः सद् २०० असन्मयः

જે વેદના સ્વરમાં આનંદ માણે છે, વીર છે, શ્રેષ્ઠ છે, વેદ અને આગમનો અર્થ જાણે છે; તત્વજ્ઞ છે, સ્વર્ગવાળો છે, સારા ગુણો ધરાવે છે, દયાળુ છે અને સત્ય-અસત્યથી બનેલો છે.

निरामयो निराकारो निर्भयो नित्यरूपभृत् । । निर्वैरो वैरिविध्वंसी मत्तवारणसन्निभः

જેને કોઈ રોગ નથી, સ્વરૂપરહિત છે, નિર્ભય છે, સદાયના સ્વરૂપને ધારણ કરે છે; જેને કોઈ દુશ્મન નથી, દુશ્મનોનો નાશ કરે છે અને મસ્ત હાથી જેવો દેખાય છે.

शिवङ्करः शिवसुतः शिवः सुखविवर्धनः । श्वैत्यः श्वेतः शतमुखो मुग्धो मोदकभोजनः

શુભતા આપનાર, શિવપુત્ર, કલ્યાણકારી, સુખમાં વધારો કરનાર; શુદ્ધ, સફેદ, સો મુખ ધરાવનાર, નિર્દોષ અને મોઢકાનો રસિક છે.

देवदेवो दिनकरो धृतिमान् द्युतिमान् धवः । शुद्धात्मा शुद्धमतिमाञ्छुद्धदीप्तिः शुचिव्रतः

દેવોમાં દેવ, પ્રકાશ આપનાર, ધીરજવાળો, તેજસ્વી અને સ્વામી; શુદ્ધ આત્માવાળો, નિર્મળ મનવાળો, શુદ્ધ પ્રકાશ ધરાવનાર અને પવિત્રતાને માનનાર.

शरण्यः शौनकः शूरः शरदम्भोजधारकः । दारकः शिखिवाहेष्टः शीतः शङ्करवल्लभः

સૌના આશ્રય, ઋષિઓ દ્વારા માન્ય, પરાક્રમી, શરદઋતુના કમળ ધારણ કરનાર; બાળસ્વરૂપ, મોરસવારના પ્રિય, શીતળ અને મહાદેવના લાડકવાયા.

शङ्करो निर्भवो नित्यो लयकृल्लास्यतत्परः । निर्भयो लूतो लीलारसोल्लासी विलासी विभ्रमो भ्रमः

મંગળદાયક, જન્મરહિત, સદા રહેતા, સંહારક, નૃત્યપ્રેમી; નિર્ભય, રમણિય, રમતમાં આનંદ માણનાર, લાવણ્યસભર, મોહનું મૂળ અને મોહ સ્વરૂપ.

भ्रमणः शशभृत् सूर्यः शनिर्धरणिनन्दनः । बुद्धो विबुधसेव्यश्च बुधराजो बलन्धरः

વિહરનાર, ચંદ્રધારી, સૂર્યરૂપ, શનિ, ધરતીના આનંદ; જાગૃત, વિદ્વાનો દ્વારા પૂજ્ય, પૃથ્વીનો રાજા અને શક્તિ ધારક.

जीवो जीवप्रदो जैत्रः स्तुत्यो नुत्यो नतिप्रियः । जनको जिनमार्गज्ञो जैनमार्गनिवर्तकः

એ આત્મા છે, જીવ આપનાર છે, વિજયી છે, વખાણ કરવા યોગ્ય છે, સ્તુતિ કરવા યોગ્ય છે, નમન કરનારાઓને પ્રિય છે; સર્જનહાર છે, જિનમાર્ગનો જાણકાર છે અને જૈનમાર્ગથી દૂર રહે છે.

गौरीसुतो गुरुरवो गौराङ्गो गजपूजितः । परं पदं परं धाम परमात्मा कविः कुजः

એ ગૌરીપુત્ર છે, ગુરુ જેવી વાણી ધરાવે છે, ગોરા અંગો ધરાવે છે, હાથીઓ દ્વારા પૂજાય છે; પરમ અવસ્થાવાળો છે, શ્રેષ્ઠ ધામ છે, પરમાત્મા છે, કવિ છે અને મંગળ ગ્રહના સંયોગથી જન્મેલો છે.