શ્રીગણેશસહસ્રનામસ્તોત્રમ્

એક વખતની વાત છે, એક અજોડ દેવતાનું વર્ણન કરવામાં આવે છે, જેમનું રૂપ અતિ વિશાળ છે, ત્રિભુવનને પ્રકાશિત કરે છે અને જેમના વક્ર સુંડ છે. તેમનું શરીર દસ મિલિયન સૂર્યો જેટલું તેજસ્વી છે. તેઓ એકદાંત છે, કાળી અને પીળા આંખો ધરાવે છે, ભયંકર છે અને ધૂમ્રવર્ણ છે. તેમના હાથમાં પરશુ છે, તેઓ શિયાળ જેવા ચપલ છે, નેતા છે અને તેમના કાન સુપ જેવા વિશાળ છે. તેઓ સુવર્ણ યોનિ ધરાવે છે, સુંદર મુખવાળા છે, સમૃદ્ધિ અને સિદ્ધિઓના દાતા છે. તેમનો રંગ સુવર્ણ છે, અંગો પણ સુવર્ણ જેવા છે, મહાત્મા છે અને ચંદન જેવા તેજ ધરાવે છે. પોતાના અંગો અને આંખોથી સદા આનંદમાં રહે છે, સર્વલોક અને સર્વાનુભૂતિના સ્વરૂપ છે. તેઓ વિજયી ઇન્દ્ર છે, ધૂમ્રધ્વજ છે, અગ્નિરૂપ છે, પૂજ્ય છે અને અરણ્યાગ્નિનો વિનાશક છે. તેઓ પરમ આનંદ અને પરમ પુરુષ છે. તેમના હાથમાં કુંભ છે, કળશ સાથે સંકળાયેલા છે, પીઠ વાંકડી છે, માછલી અને માંસના ભોગથી સંતોષ પામે છે. તેઓ નક્ષત્રો, તારાઓ અને ગ્રહોથી બનેલા છે, સમયરૂપ છે અને જગતના સ્વામી છે. તેઓ શક્તિશાળી છે, પકડિયું શરૂ થતી તિથિમાં પ્રિય છે, દ્વિતીયામાં સ્થિર છે, અદ્વૈત સ્વરૂપ છે. ત્રણ સ્વરૂપ ધરાવે છે, તૃતીય અગ્નિ છે, ત્રિગુણાત્મક છે. ચોથી તિથિમાં પ્રિય દેવતા છે, પાર ઉતારનાર છે, પાંચમી તિથિમાં તેમનો અવાજ ગૂંજતો છે, છ સ્વાદોમાં આનંદ માણે છે, અજન્મા છે, છઠ્ઠા છે અને સાઠ વર્ષના વર્ષરૂપ છે. તેઓ સાત પ્રવાહોમાં ચાલે છે, તત્વરૂપ છે, સાતમી તિથિના સ્વામી છે, ઇચ્છિત છે, આઠમી તિથિમાં આનંદ આપે છે, દુઃખથી મુક્ત છે અને નવમીમાં ભક્તિથી પૂજ્ય છે. દશ દિશાના દેવતાઓ દ્વારા પૂજ્ય છે, દશમ છે, બ્રહ્મા છે, ઝડપી છે, અગિયારના આત્મા છે, ગણપતિ છે, બાર જોડીમાં revered છે. તે ત્રયોદશી અક્ષરોમાં સ્તુતિ પામે છે, ચૌદ લોકના દેવતાઓના પ્રિય છે, ચૌદ ઇન્દ્રો દ્વારા સ્તુતિ પામે છે અને પૂર્ણિમાના દિવસે આનંદમય રૂપ ધરાવે છે. તેઓ અમાવસ્યા અને પૂર્ણિમા છે, દર્શન અને દર્શક છે, વનવાસી છે, ઋષિપ્રભુ છે, મૌની છે, મીઠા વચનવાળા છે, સર્વ શબ્દોના મૂળ છે, દેહધારી છે, અને મેઘ તેમના વાહન છે. તેઓ મહાગજ છે, ક્રોધવિજયી છે, શત્રુવિજયી છે, વિજયના આશ્રય છે, ભયંકર છે, રુદ્રના પ્રિય છે, સુવર્ણમય છે, રુદ્રપુત્ર છે અને દુષ્ટનાશક છે. તેઓ ભવના પ્રિય છે, ભવાનીના પ્રિય છે, ભારવાહક છે, સૃષ્ટિકર્તા છે, ગંધર્વ કલાઓમાં નિપુણ છે, અવરોધરહિત છે, વૈકુંઠ છે અને વિષ્ણુ દ્વારા સેવા પામે છે. તેઓ વૃત્રનાશક છે, વિઘ્નહર્તા છે, બળવાન છે, દુર્ભાગ્યનાશક છે, મોહક છે, પવિત્ર છે, મદમસ્ત છે, દુર્ગાપુત્ર છે અને ક્યારેય આળસુ નથી. તેઓ અમૃતતુલ્ય ચેતનાના અનંત પ્રવાહ છે, વિર છે, એકમાત્ર પરાક્રમી છે; તેમનું તેજસ્વી મુગટ રત્નોથી શોભાયમાન છે, ઘૂઘવાટ કરતાં ઘંટિયાંથી ઘેરાયેલા છે. તેઓ સુંડવાળા છે, સુંડ હલાવે છે, વળાંક ધરાવે છે, કંકાળમાળથી શોભે છે; તેમનાં આંખો કમળ જેવી છે, હાથમાં કમળ છે અને પદ્મનાભ દ્વારા પૂજ્ય છે. તેઓ સ્તુતિમાં પ્રસિદ્ધ છે, માનવ દાંતની માળથી શોભે છે, અલંકારોથી અલંકૃત છે; તેઓ નારદ છે, ગજાકાર છે, ચંચળ કાનવાળા છે, સુપ જેવા કાન ધરાવે છે. મહાન આનંદમાં બેઠેલા તેમને પ્રાપ્ત કરી શકે છે, તેઓ ત્રણ લોકમાં વ્યાપક છે; ભૂલોકમાં ભટકતાંને કૃપા આપી જીવનદાતા છે. તેમના વિશાળ કાનના છેડા સર્વ દિશામાં વિજયી પવન પેદા કરે છે; તેમના મોઢામાંથી નીકળતો મહા ગર્જન વિશ્વના ભયાનક કોશને પણ કંપાવી દે છે. તેમના વિશાળ પગ સાત પાતાળમાં પથારી જાય છે, તેમને કંપાવી દે છે; યુદ્ધમાં ભારે આનંદ લે છે, તેમના દાંત યુદ્ધમાં આનંદના રસથી ટપકતાં છે. તેમના શક્તિશાળી હાથ સર્વ શસ્ત્ર ધારણ કરે છે અને દૈત્યોને દમન કરે છે; તેમનું મુખ સિંધૂરથી તેજસ્વી છે, આંખોમાં અગ્નિ સમું તેજ છે. તેઓ ઝળહળતાં ઘુંઘરૂઓના રણકારથી ગૂંજતા છે; તેમના આસપાસ વહેતાં નદીઓ અને અસંખ્ય જળકણોથી ઘેરાયેલા છે. તેમના કમળ જેવા પદો ફરતા હાથીઓ દ્વારા પૂજાય છે; તેઓ બ્રહ્મા, અચ્યૂત અને મહારુદ્ર સહિત સર્વોત્તમ દેવતાઓ દ્વારા revered છે. તેમને સર્વ પ્રકારના સાપો, મહાન શેષ સહિત, સેવા આપે છે; પાંચમુખી સિંહોની ગર્જના પર્વતોના શિખરો સુધી પહોંચે છે. દેવતાઓના 'હા હા' અને 'હૂ હૂ' ના ભયાનક અવાજથી તેમનું મન ચકિત થાય છે; તેમનું રૂપ પચાસ બીજાક્ષર અને મંત્રોથી શક્તિમાન છે. વેદાંતના અમૃત પ્રવાહથી પૃથ્વી ભરાઈ જાય છે; શંખના નાદથી પાતાળથી સ્વર્ગ સુધીના પ્રદેશો ગૂંજાય છે. તેઓ ચિંતામણિ છે, મહાબલવાન મલ્લ છે, હાથમાં શક્તિશાળી ભાલા ધરાવે છે, વિજયી છે; ત્રણ લોકમાં તેજસ્વી છે, કૃતા અને ત્રેતા યુગમાં પણ પ્રકાશિત થાય છે. તેઓ દ્વાપર છે, પરલોકના એકમાત્ર સ્વામી છે, કર્મના અંધકારને દૂર કરનાર ચાંદની છે; તેમનું રૂપ અમૃતથી અભિષેકિત છે, બ્રહ્માંડ અને તેમાં રહેલા સર્વમાં વ્યાપક છે. તેઓ 'અ' થી 'ક્ષ' સુધીના અક્ષરોના તેજથી પ્રકાશિત છે; 'અ' અને 'આ' થી શરૂ થતી સંગીતની સ્વરલહેરીઓમાં ગુંજતા છે, શ્રેષ્ઠ સ્વરના નાદથી ગૂંજતા છે. તેઓ 'ઇ' અને 'એ' થી શરૂ થતી મંત્રમાળામાં આનંદ પામે છે, તેને આનંદથી ફરાવે છે; ભયાનક સાપને યજ્ઞોપવીત તરીકે ધારણ કરે છે, 'ઉ' અને 'ઓ' ના ઉચ્ચારણથી પ્રગટ થાય છે. તેઓ 'ઋ' અક્ષરથી અલંકૃત છે, 'ૠ' ના જોડીના કમળ સમાન તેજથી પ્રકાશિત છે; 'લૃ' સાથે જોડાયેલા છે, 'લૄ' ના શંખસમાન નાદથી સર્વ દિશાઓને ભરાવે છે. તેઓ ગિરિજાના સ્તનના દૂધને પીવામાં કુશળ છે, જે 'એ' અને 'ઐ' અક્ષરોમાં પ્રતીક છે; 'ઓ' અને 'ઔ' થી શરૂ થતી સૃષ્ટિ ક્રમમાં વિહાર કરે છે. તેમનું માથું અને અંગો 'અં' થી 'અઃ' સુધીના અક્ષરોમાં વ્યાપક છે; તેઓ દેવતાઓ કરતાં પણ મહાન છે, તેમના કાન અને તાલુમાં મહાબળવાન પવન છે. તેઓ લાલચટ્ટ પદવાળા છે, રત્નમુકુટથી શોભે છે, પંખિરાજ ધ્વજ ધરાવે છે; તેમનાં કાન ગર્વીલા ગંધર્વો દ્વારા ગાતા ગીતોમાં સદા મગ્ન છે. તેઓ દેવતાઓ અને ઋષિઓ દ્વારા વાણીના શહેરમાં, મહામેઘ પર આરૂઢ થઈને પૂજાય છે; તેજસ્વી એકદંત છે, 'ઙ' અક્ષરના અમૃતપ્રવાહથી પ્રકાશિત છે. તેમનું સુંદર રૂપ ચંદન, કુંકુમ અને જાંબળા ફળના લાલ રંગથી શોભાયમાન છે; મુખ રત્નમુકુટથી અલંકૃત છે, રાજછત્રી અને ચામરથી સેવા પામે છે. તેમના જટામાં અમૂલ્ય રત્નોની પંક્તિઓ છે; આસપાસ ભમરાઓના મીઠા ગુંજનથી ગૂંજાય છે. તેઓ 'ઞ' અક્ષરની શક્તિથી દૈત્યનો નાશ કરીને લોહીથી ભીંજાયેલ ગદા ધરાવે છે; 'ટ' અક્ષરના ફળના સ્વાદે તેમનાં રોમકૂપ ઊભા થાય છે. તેઓ 'ઠ', 'ઢ', 'ડ' અને 'ઢ' અક્ષરથી પ્રસન્ન થાય છે; નવ પવિત્ર અક્ષરોના અમૃતપ્રવાહના આધાર છે. તેમનું મસ્તક તાંબાની સિંહોરી જેવા સિંધૂરથી તેજસ્વી છે; 'થ' અક્ષરના વૈભવથી દ્વિજોની સભાને આનંદિત કરે છે. આ રીતે, આ અનંત, સર્વવ્યાપી, પરમકૃપાળુ અને મહાન દેવતાનું મહિમા વર્ણવવામાં આવે છે, જેમના ગુણો અને સ્વરૂપના દર્શન માત્રથી ભક્તજનોના સર્વ દુઃખ દૂર થાય છે.