అన్యైశ్చ వివిధైర్భోగైః ప్రదానైర్వత్సరేణ యా । ప్రీతిర్మే క్రియతే సాస్మిన్ సకృత్సుచరితే శ్రుతే
ఇంకా ఎన్నో రకాల భోగాలు, దానాలు సంవత్సరానికి ఒకసారి ఇచ్చినా, ఈ మహత్తర కథను ఒక్కసారి వినడమే ఎంతో తృప్తిని ఇస్తుంది.
శ్రుతం హరతి పాపాని తథాఽరోగ్యం ప్రయచ్ఛతి । రక్షాం కరోతి భూతేభ్యో జన్మనాం కీర్తనం మమ
ఈ కథను వినడం వల్ల పాపాలు పోతాయి, ఆరోగ్యం కలుగుతుంది, భూతాల నుండి రక్షణ లభిస్తుంది. నా జన్మకథను కీర్తించడం ఇవన్నీ కలిగిస్తుంది.
యుద్ధేషు చరితం యన్మే దుష్టదైత్యనిబర్హణమ్ । తస్మిన్ శ్రుతే వైరికృతం భయం పుంసాం న జాయతే
యుద్ధాలలో నేను చేసిన దుష్ట దైత్యులను సంహరించిన కార్యాలను ఎవరు వినినా, శత్రువులు కలిగించే భయం వారికి కలగదు.
యుష్మాభిః స్తుతయో యాశ్చ యాశ్చ బ్రహ్మర్షిభిః కృతాః । బ్రహ్మణా చ కృతాస్తాస్తు ప్రయచ్ఛన్తి శుభాం గతిమ్
మీరు, బ్రహ్మర్షులు, బ్రహ్మదేవుడు చేసిన స్తోత్రాలు, ఇవన్నీ శుభమైన మార్గాలను ప్రసాదిస్తాయి.
అరణ్యే ప్రాన్తరే వాపి దావాగ్నిపరివారితః । దస్యుభిర్వా వృతః శూన్యే గృహీతో వాపి శత్రుభిః
అడవిలోనైనా, అంచులోనైనా, అగ్ని చుట్టూ ఉన్నా, దొంగలు చుట్టుముట్టినా, శత్రువులు పట్టుకున్నా —
సింహవ్యాఘ్రానుయాతో వా వనే వా వనహస్తిభిః । రాజ్ఞా క్రుద్ధేన చాజ్ఞప్తో వధ్యో బన్ధగతో ఽపి వా
అడవిలో సింహాలు, పులులు వెంబడించినా, అడవి ఏనుగులు దాడి చేసినా, కోపంతో ఉన్న రాజు చంపమని ఆజ్ఞ ఇచ్చినా, బంధించబడినా —
ఆఘూర్ణితో వా వాతేన స్థితః పోతే మహార్ణవే । పతత్సు చాపి శస్త్రేషు సంగ్రామే భృశదారుణే
పెద్ద సముద్రంలో నౌకలో గాలి ఊదిపారేసినా, భయంకరమైన యుద్ధంలో ఆయుధాలు everywhere పడుతున్నా —
సర్వాబాధాసు ఘోరాసు వేదనాభ్యర్దితో ఽపి వా । స్మరన్మమైతచ్ఛరితం నరో ముచ్యేత సఙ్కటాత్
ఎలా భయంకరమైన బాధలు వచ్చినా, ఎంతగా నొప్పితో బాధపడినా, నా చరిత్రను ఎవడు స్మరిస్తే, అతడు ఆ కష్టం నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
మమ ప్రభావాత్సింహాద్యా దస్యవో వైరిణస్తథా । దూరాదేవ పలాయన్తే స్మరతశ్చరితం మమ
నా శక్తితో సింహాలు, ఇతర మృగాలు, శత్రువులు, దొంగలు—all నా కార్యాలను గుర్తు చేసుకున్నప్పుడు—దూరం నుంచే పారిపోతారు.
ఇత్యుక్త్వా సా భగవతీ చణ్డికా చణ్డవిక్రమా । పశ్యతామేవ దేవానాం తత్రైవాన్తరధీయత
ఇలా చెప్పిన వెంటనే, భయంకరమైన పరాక్రమంతో ఉన్న చండికా దేవి, దేవతలు చూస్తుండగానే అక్కడే అంతర్ధానమయ్యింది.
తే ఽపి దేవ్యా నిరాతఙ్కా స్వాధికారాన్ యథా పురా । యజ్ఞభాగభుజః సర్వే చక్రుర్వినిహతారయః
దేవి వల్ల భయం తొలగిపోయిన దేవతలు, తమ శత్రువులు నశించడంతో, మునుపటిలాగే యజ్ఞాల్లో తమ వాటాను తిరిగి పొందారు.
దైత్యాశ్చ దేవ్యా నిహతే శుమ్భే దేవరిపౌ యుధి । జగద్విధ్వంసకే తస్మిన్ మహోగ్రే ఽతులవిక్రమే । నిశుమ్భే చ మహావీర్యే శేషాః పాతాలమాయయుః
దేవి యుద్ధంలో దేవతల శత్రువు అయిన శుంబుడిని, జగత్తును నాశనం చేసే భయంకరుడిని, అపారమైన బలమున్న నిశుంబుడిని చంపిన తర్వాత, మిగిలిన దైత్యులు పాతాళానికి వెళ్లిపోయారు.
ఏవం భగవతీ దేవీ సా నిత్యాపి పునః పునః । సమ్భూయ కురుతే భూప జగతః పరిపాలనమ్
ఈ విధంగా, భూపాలా! ఆ భగవతి దేవి శాశ్వతురాలైనా, పునఃపునః అవతరించి, లోకాన్ని కాపాడుతుంటుంది.
తయైతన్మోహ్యతే విశ్వం సైవ విశ్వం ప్రసూయతే । సా యాచితా చ విజ్ఞానం తుష్టా ఋద్ధిం ప్రయచ్ఛతి
ఆమె వల్ల ఈ జగత్తు మాయలో పడుతుంది; అదే జగత్తును సృష్టిస్తుంది; ఆమెను ప్రార్థిస్తే జ్ఞానాన్ని, సంతోషపెట్టితే ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
వ్యాప్తం తయైతత్సకలం బ్రహ్మాణ్డం మనుజేశ్వర । మహాకాల్యా మహాకాలే మహాకారీస్వరూపయా
మనవుల రాజా, ఈ విశ్వమంతా మహాకాళి దేవి మహాకాల రూపంలో వ్యాపించి ఉంది.
సైవ కాలే మహామారీ సైవ సృష్టిర్భవత్యజా । స్థితిం కరోతి భూతానాం సైవ కాలే సనాతనీ
కాలంలో ఆమెనే మహామారి అవుతుంది; ఆమెనే సృష్టిగా అవతరిస్తుంది; ఆమెనే శాశ్వతురాలు, సమస్త భూతాలకు స్థితిని కలిగిస్తుంది.
భవకాలే నృణాం సైవ లక్ష్మీర్వృద్ధిప్రదా గృహే । సైవాభావే తథాలక్ష్మీర్వినాశాయోపజాయతే
మనుషులలో శుభకాలంలో ఆమెనే లక్ష్మి, ఇంట్లో అభివృద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది; ఆమె లేనప్పుడు అలక్ష్మిగా అవతరించి నాశనానికి కారణమవుతుంది.
స్తుతా సమ్పూజితా పుష్పైర్ధూపగన్ధాదిబిస్తథా । దదాతి విత్తం పుత్రాంశ్చ మతిం ధర్మే గతిం శుభామ్
ఆమెను పుష్పాలు, ధూపం, పరిమళాలు మొదలైనవాటితో స్తుతించి పూజిస్తే, ధనం, సంతానం, ధర్మంలో జ్ఞానం, శుభమైన మార్గాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
ఏతత్తే కథితం భూప దేవీమాహాత్మ్యముత్తమమ్ । ఏవంప్రభావా సా దేవీ యయేదం ధార్యతే జగత్
రాజా, నీకు ఈ దేవి మహాత్మ్యాన్ని వివరంగా చెప్పాను. ఈ లోకాన్ని ధరిస్తున్న మహాశక్తి ఆమెదే.
విద్యా తథైవ క్రియతే భగవద్విష్ణుమాయయా । తథా త్వమేష వైశ్యశ్చ తథైవాన్యే వివేకినః । మోహ్యన్తే మోహితాశ్చైవ మోహమేష్యన్తి చాపరే
విష్ణుమాయ వల్లే విద్య కలుగుతుంది. అలాగే నీవు, ఈ వాణికుడు, ఇతర వివేకులు కూడా మాయలో మునిగిపోతారు, మాయచేత మోసపోతారు, ఇంకా మరికొందరు కూడా మాయలో పడతారు.
తాముపైహి మహారాజ శరణం పరమేశ్వరీమ్ । ఆరాధితా సైవ నృణాం భోగస్వర్గాపవర్గదా
ఓ మహారాజా, ఆ పరమేశ్వరీ అయిన అమ్మవారిని ఆశ్రయించు. ఆమెను భక్తితో పూజిస్తే, మనుషులకు సుఖాలు, స్వర్గం, మోక్షం కూడా ప్రసాదిస్తుంది.
ఇతి తస్య వచః శ్రుత్వా సురథః స నరాధిపః । ప్రణిపత్య మహాభాగం తమృషిం శంసితవ్రతమ్
ఆ మాటలు విని, సురథుడు అనే రాజు, ఆ మహాభాగుడైన, వ్రతంలో స్థిరుడైన ఋషిని నమస్కరించాడు.
నిర్విణ్ణో ఽతిమమత్వేన రాజ్యాపహరణేన చ । జగమ సద్యస్తపసే స చ వైశ్యో మహామునే
అతని రాజ్యం పోయిన బాధతో, అతిగా మమకారం కలిగి ఉన్న సురథుడు, ఆ వాణికుడితో కలిసి, వెంటనే తపస్సు చేయడానికి బయలుదేరాడు.
సందర్శనార్థమమ్బాయా నదీపులినసంస్థితః । స చ వైశ్యస్తపస్తేపే దేవీసూక్తం పరం జపన్
అమ్మవారి దర్శనం కోసం వారు నది ఒడ్డున ఉండిపోయారు. ఆ వాణికుడు, అమ్మవారికి అతి శ్రేష్ఠమైన స్తోత్రాన్ని జపిస్తూ తపస్సు చేశాడు.
తౌ తస్మిన్ పిలినే దేవ్యాః కృత్వా మూర్తి మహీమయీమ్ । అర్హణాం చక్రతుస్తస్యాః పుష్పధూపాగ్నితర్పణైః
ఆ నది ఒడ్డున, వారు భూమితో అమ్మవారి విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, పుష్పాలు, ధూపం, అగ్ని, తర్పణాలతో ఆమెను పూజించారు.
నిరాహారౌ యతాత్మానౌ తన్మనస్కౌ సమాహితౌ । దదతుస్తౌ బలిం చైవ నిజగాత్రాసృగుక్షితమ్
వారు ఉపవాసంగా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకొని, మనసంతా అమ్మవారిలో నిలిపి, తమ శరీర రక్తంతో బలిని తడిపి, ఆ బలిని కూడా సమర్పించారు.
ఏవం సమారాధయతోస్త్రిభిర్వర్షైర్యతాత్మనోః । పరితుష్టా జగద్ధాత్రీ ప్రత్యక్షం ప్రాహ చణ్డికా
ఇలా వారు మూడు సంవత్సరాలు ఆత్మ నియంత్రణతో భక్తిగా ఆరాధించగా, జగత్తును పోషించే తల్లి తృప్తిగా ప్రత్యక్షమై, వారికి కనబడింది మరియు మాట్లాడింది.
యత్ప్రార్థ్యతే త్వయా భూప త్వయా చ కులనన్దన । మత్తస్తత్ప్రాప్యతాం సర్వం పరితుష్టా దదామి తత్
రాజా, నీవు కోరినది, వంశానికి ఆనందంగా ఉన్నవాడా, నీవు కోరినది — నేను సంతుష్టిగా ఉన్నందున, నన్నుంచి మీరు కోరిన ప్రతి దాన్ని పొందండి.
తతో వవ్రే నృపో రాజ్యమవిభ్రంశ్యన్యజన్మని । అత్రైవ చ నిజం రాజ్యం హతశత్రుబలం బలాత్
అప్పుడా రాజు, ఈ జన్మలోనే తన రాజ్యాన్ని శత్రువులను జయించి తిరిగి పొందాలని, తదుపరి జన్మలో ఎలాంటి విఘాతం లేకుండా రాజ్యాన్ని కోరాడు.
సో ఽపి వైశ్యస్తతో జ్ఞానం వవ్రే నిర్విణ్ణమానసః । మమేత్యహమితి ప్రాజ్ఞః సఙ్గవిచ్యుతికారకమ్
అలాగే, వ్యాపారి మనసు విసుగుతో, 'ఇది నాది, నేను' అనే భావాలను తొలగించే జ్ఞానాన్ని, బంధాలను విడదీయగలిగే విజ్ఞానాన్ని కోరాడు.