తన్నాత్ర విస్మయః కార్యో యోగనిద్రా జగత్పతేః । మహామాయా హరేశ్చైతత్తథా సంమోహ్యతే జగత్
కాబట్టి ఇందులో ఆశ్చర్యపడాల్సిన అవసరం లేదు; జగత్పతికి ఉన్న యోగనిద్ర వల్ల, హరిదేవుని మహామాయ వల్ల ఈ లోకం ఇంతగా మాయలో పడిపోతుంది.
జ్ఞానినామపి చేతాంసి దేవీ భగవతీ హి సా । బలాదాకృష్య మోహాయ మహామాయా ప్రయచ్ఛతి
జ్ఞానులు అయిన వారికీ, ఆ భగవతీ దేవి బలవంతంగా వారి మనస్సును ఆకర్షించి, మహామాయా వారి మీద మోహాన్ని కలిగిస్తుంది.
తయా విసృజ్యతే విశ్వం జగదేతచ్చరాచరమ్ । సైషా ప్రసన్నా వరదా నృణాం భవతి ముక్తయే
ఈ జగత్తులోని చరాచరమంతా ఆమె వల్లే ఉద్భవించింది. ఆమె అనుగ్రహిస్తే, మనుషులకు వరాలు ప్రసాదించి, విముక్తికి మార్గం అవుతుంది.
సా విద్యా పరమా ముక్తేర్హేతుభూతా సనాతనీ । సంసారబన్ధహేతుశ్చ సైవ సర్వేశ్వరేశ్వరీ
ఆమెనే పరమ జ్ఞానం, శాశ్వతమైనది, మోక్షానికి కారణం. అదే విధంగా, సంసార బంధానికి కూడా ఆమెనే కారణం. ఆమె అందరికీ అధిపతిగా ఉంటుంది.
భగవన్ ! కా హి సా దేవీ మహామాయేతి యాం భవాన్ । బ్రవీతి కథముత్పన్నా సా కర్మాస్యాశ్చ కిం ద్విజ
భగవన్! మీరు మహామాయ అని పిలిచే ఆ దేవి ఎవరు? ఆమె ఎలా ప్రकटించబడింది? ఆమె చేసిన కార్యాలు ఏమిటి, ద్విజుడా?
యత్స్వభావా చ సా దేవీ యత్స్వరూపా యదుద్భవా । తత్ సర్వం శ్రోతుమిచ్ఛామి త్వత్తో బ్రహ్మవిదాం వర
ఆ దేవికి స్వభావం ఏమిటి? ఆమె అసలు రూపం ఏమిటి? ఆమె ఎక్కడ నుండి ఉద్భవించింది? బ్రహ్మవిద్యలో ప్రావీణ్యుడైన మీరు ఇవన్నీ నాకు చెప్పాలని కోరుకుంటున్నాను.
నిత్యైవ సా జగన్మూర్తిస్తయా సర్వమిదం తతమ్ । తథాపి తత్సముత్పత్తిర్బహుధా శ్రుయతాం మమ
ఆమె ఎప్పుడూ జగత్తుకు రూపం. ఆమె వల్లే ఈ సృష్టి అంతా వ్యాపించింది. అయినా, ఆమె ఉద్భవాన్ని ఎన్నో విధాలుగా చెబుతారు. అది నా మాటల్లో వినండి.
దేవానాం కార్యసిద్ధ్యర్థమావిర్భవతి సా యదా । ఉత్పన్నేతి తదా లోకే సా నిత్యాప్యభిధీయతే
దేవతల కార్యాలు నెరవేరేందుకు అవసరమైనప్పుడు ఆమె ప్రత్యక్షమవుతుంది. ఆమె నిత్యమైనదైనా, అప్పుడు లోకంలో జన్మించినదిగా చెబుతారు.
యోగనిద్రాం యదా విష్ణుర్జగత్యేకార్ణవీకృతే । ఆస్తీర్య శేషమభజత్ కల్పాన్తే భగవాన్ ప్రభుః
ప్రపంచం అంతా ఒక్క సముద్రంగా మారినప్పుడు, కలియుగాంతంలో భగవాన్ విష్ణువు, శేషుని పరచి, యోగనిద్రలో నిద్రించేవాడు.
తదా ద్వావసురౌ ఘోరౌ విఖ్యాతౌ మధుకైటభౌ । విష్ణుకర్ణమలోద్భూతౌ హన్తుం బ్రహ్మాణముద్యతౌ
అప్పుడే విష్ణువు చెవిలోని మల నుండి పుట్టిన, మధు, కైటభ అనే ఇద్దరు భయంకరమైన రాక్షసులు, బ్రహ్మను చంపాలని ఉద్దేశంతో ఎదిగారు.
స నాభికమలే విష్ణోః స్థితో బ్రహ్మా ప్రజాపతిః । దృష్ట్వా తావసురౌ చోగ్రౌ ప్రసుప్తం చ జనార్దనమ్
విష్ణువు నాభిలోని కమలంపై కూర్చున్న ప్రాణికర్త బ్రహ్మ, ఆ ఇద్దరు క్రూర రాక్షసులను, అలాగే లోతైన నిద్రలో ఉన్న జనార్దనుని చూశాడు.
తుష్టావ యోగనిద్రాం తామేకాగ్రహృదయస్థితః । విబోధనార్థాయ హరేర్హరినేత్రకృతాలయామ్
హరికి మేలుకొలిపేందుకు, హరినేత్రాలలో నివసించే యోగనిద్రను, బ్రహ్మ ఏకాగ్రంగా హృదయంతో స్తుతించాడు.
విశ్వేశ్వరీం జగద్ధాత్రీం స్థితి-సంహారకారిణీమ్ । నిద్రాం భగవతీం విష్ణోరతులాం తేజసః ప్రభుః
విశ్వేశ్వరీ, జగద్ధాత్రి, సృష్టి-లయాలకు కారణమైన, విష్ణువు యొక్క దివ్యమైన నిద్ర, అపూర్వమైన తేజస్సు కలిగిన భగవతిని బ్రహ్మ స్తుతించాడు.
త్వం స్వాహా త్వం స్వధా త్వం హి వషట్కారః స్వరాత్మికా । సుధా త్వమక్షరే నిత్యే త్రిధా మాత్రాత్మికా స్థితా
నీవే స్వాహా, నీవే స్వధా, నీవే వషట్ ధ్వని, నీవే స్వరస్వరూపిణి; నీవే అమృతం, నశించని, శాశ్వతమైనవాడవు, మూడు మాతృకల రూపంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడవు.
అర్ధమాత్రా స్థితా నిత్యా యానుచ్చార్యా విశేషతః । త్వమేవ సన్ధ్యా సావిత్రీ త్వం దేవి జననీ పరా
నీవే ఎప్పటికీ నిలిచిన, పలుకలేని ఆర్ధమాత్ర, నిన్ను ప్రత్యేకంగా పలకలేరు. నీవే సంధ్య, నీవే సావిత్రి మంత్రం, నీవే పరమమైన తల్లి, ఓ దేవీ!
త్వయైవ ధార్యతే సర్వం త్వయైతత్సృజ్యతే జగత్ । త్వయైతత్పాల్యతే దేవి త్వమత్స్యన్తే చ సర్వదా
ఈ లోకాన్ని నీవే పోషించుచున్నావు, నీవే సృష్టించుచున్నావు, నీవే రక్షించుచున్నావు, దేవీ! నీవే ఎప్పుడూ దీని అంతాన్ని కలిగించువాడవు.
విసృష్టౌ సృష్టిరూపా త్వం స్థితిరూపా చ పాలనే । తథా సంహృతిరూపాన్తే జగతో ఽస్య జగన్మయే
సృష్టిలో నీవే సృష్టిరూపంగా ఉంటావు, పోషణలో నీవే స్థితిరూపంగా ఉంటావు, అంతంలో నీవే సంహారరూపంగా ఉంటావు, ఓ జగన్మయి!
మహావిద్యా మహామాయా మహామేధా మహాస్మృతిః । మహామోహా చ భవతీ మహాదేవీ మహేశ్వరీ
నీవే మహావిద్య, నీవే మహామాయ, నీవే గొప్ప జ్ఞానం, నీవే గొప్ప స్మృతి, నీవే మహామోహం, నీవే మహాదేవి, నీవే మహేశ్వరి.
ప్రకృతిస్త్వఞ్చ సర్వస్య గుణత్రయవిభావినీ । కాలరాత్రిర్మహారాత్రిర్మోహరాత్రిశ్చ దారుణా
నీవే అందరి మూలప్రకృతి, మూడు గుణాలను ప్రదర్శించువాడవు, నీవే కాలరాత్రి, నీవే మహారాత్రి, నీవే భయంకరమైన మోహరాత్రి.
త్వం శ్రీస్త్వమీశ్వరీ త్వం హ్రీస్త్వం బుద్ధిర్బోధలక్షణా । లజ్జా పుష్టిస్తథా తుష్టిస్త్వం శాన్తిః క్షాన్తిరేవ చ
నీవే శ్రీ, నీవే ఈశ్వరి, నీవే హ్రీ, నీవే బుద్ధి, నీవే లజ్జ, నీవే పుష్టి, నీవే తుష్టి, నీవే శాంతి, నీవే క్షాంతి.
ఖడిగనీ శూలినీ ఘోరా గదినీ చక్రిణీ తథా । శఙ్ఖినీ చాపినీ బాణ-భుశుణ్డీ పరిఘాయుధా
ఖడ్గాన్ని, కటారిని, భయంకరమైన గదను, చక్రాన్ని, శంఖాన్ని, విల్లు, బాణాలు, గులికలు, ఇనుప దండాన్ని ధరించినవారు.
సౌమ్యా సౌమ్యతరాశేష-సౌమ్యేభ్యస్త్వతిసున్దరీ । పరాపరాణాం పరమా త్వమేవ పరమేశ్వరీ
సర్వం మృదువైన వాటికన్నా మరింత మృదువుగా, అపూర్వ సౌందర్యంతో, ఉన్నతమైనదానిలో అత్యున్నతురాలివి, పరమేశ్వరి, నీవే.
యచ్చ కిఞ్చిత్ క్వచిద్వస్తు సదసద్వాఖిలాత్మికే । తస్య సర్వస్య యా శిక్తిః సా త్వం కిం స్తూయతే తదా
ఏదైనా వస్తువు ఎక్కడైనా ఉన్నా, అది నిజమైనదా, అబద్ధమైనదా, ఆ అన్నిటికీ ప్రాణంగా ఉన్న శక్తి నీవే. అలాంటప్పుడు నిన్నెవరు స్తుతించగలరు?
యయా త్వయా జగత్స్త్రష్టా జగత్పాత్యత్తి యో జగత్ । సో ఽపి నిద్రావశం నీతః కస్త్వాం స్తోతుమిహేశ్వరః
ఈ లోకాన్ని సృష్టించేవారు, కాపాడేవారు, లయంచేసేవారు కూడా నీవు కలిగించే నిద్రవశమైపోతారు. అప్పుడు ఇక్కడ నిన్నెవరు స్తుతించగలరు, దేవీ?
విష్ణుః శరీరగ్రహణమహామీశాన ఏవ చ । కారితాస్తే యతో ఽతస్త్వాం కః స్తోతుం శక్తిమాన్ భవేత్
విష్ణువు, శరీరాన్ని ధరించేవాడు, మహా ఈశ్వరుడు కూడా నీవు చేయించినట్లే కార్యాచరణలో ఉంటారు. అందువల్ల నిన్నెవరు స్తుతించగలరు?
సా త్వమిత్థం ప్రభావైః స్వైరుదారైర్దేవి సంస్తుతా । మోహయైతౌ దురాధర్షావసురో మధుకైటభౌ
ఇలా నీ మహత్తరమైన శక్తులతో స్తుతింపబడిన దేవీ, దుర్జయులైన మధు, కైటభ అనే రాక్షసులను మోహింపజేయి.
ప్రబోధఞ్చ జగత్స్వామీ నీయతామచ్యుతో లఘు । బోధశ్చ క్రియతామస్య హన్తుమేతౌ మహాసురౌ
ఈ లోకస్వామి అయిన అచ్యుతుడు త్వరగా మేలుకొని, అతనికి జ్ఞానం కలిగించండి. అప్పుడు అతను ఈ ఇద్దరు మహాసురులను సంహరించగలడు.
ఏవం స్తుతా తదా దేవీ తామసీ తత్ర వేధసా । విష్ణోః ప్రబోధనార్థాయ నిహన్తుం మధుకైటభౌ
అలా బ్రహ్మదేవుడు స్తుతించినప్పుడు, తామసీ దేవి అక్కడ విష్ణువును మేల్కొలిపేందుకు, మధు కైటభులను నాశనం చేయడానికి నిలిచింది.
నేత్రాస్యనాసికా-బాహు-హృదయేభ్యస్తథోరసః । నిర్గమ్య దర్శనే తస్థౌ బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః
అవ్యక్త జన్మ అయిన బ్రహ్మదేవుని కన్నులు, నోరు, ముక్కు, చేతులు, హృదయం, ఛాతీ నుంచి ఆమె బయటకు వచ్చి, ఆయనకు ప్రత్యక్షంగా కనిపించింది.
ఉత్తస్థౌ చ జగన్నాథస్తయా ముక్తో జనార్దనః । ఏకార్ణవే ఽహిశయనాత్తతః స దదృశే చ తౌ
ఆమె వల్ల విముక్తుడైన జనార్దనుడు, ఏక సముద్రంలో పాము మీద నిద్రిస్తున్నాడు. అక్కడ నుండి లేచి, ఆ ఇద్దరిని చూశాడు.