அந்த அரசன், தனது ராஜ்யத்தை இழந்தபின் வேட்டையாடும் பெயரில் தனியாக குதிரையில் ஏறி அடர்ந்த காடுக்குள் சென்றார். அங்கே, அவர் புகழ்பெற்ற முனிவர் மேதாஸ் அவர்களின் ஆசிரமத்தை கண்டார். அந்த ஆசிரமம் அமைதியுடனும், சீடர்களால் அலங்கரிக்கப்பட்டதுமாக இருந்தது; அங்கு காட்டுமிருகங்களும் அச்சமின்றி சஞ்சரித்தன. அந்த அரசன் சில நாட்கள் அங்கே தங்கி, முனிவரால் மரியாதை பெற்றார். ஆசிரமத்தின் உள்ளே அவர் சுதந்திரமாகச் சுற்றி நடந்தார். அங்கே, அவருடைய மனம் பற்றுடன் இழுக்கப்பட்டு, அவர் சிந்தித்தார்: "என் முன்னோர்கள் பாதுகாத்து வந்த அந்த நகரம், நான் ஒருகாலத்தில் ஆள்ந்த நகரம், இப்போது என்னிடமிருந்து பறிபோய்விட்டது. என் ஊழியர்கள், கெட்ட பழக்கத்துடன், அதை நீதியோடு பாதுகாக்கிறார்களா இல்லையா எனத் தெரியவில்லை. எப்போதும் பெருமையுடன், போரில் திறமை கொண்ட என் பிரதமர், இப்போது என் எதிரியின் கட்டுப்பாட்டில் இருக்கும்போது, ஏதேனும் இன்பம் அனுபவிக்கிறாரா எனத் தெரியவில்லை. எப்போதும் எனக்கு பரிசுகளும், செல்வமும், உணவும் அளித்தவர்கள், இன்று மற்ற அரசர்களுக்காகச் சேவை செய்கிறார்கள். அவர்கள் வீண் செலவும் தவறான பழக்கத்தாலும், கடினமாகச் சேர்த்த அரசுக்கோஷம் விரைவில் காலியாகிவிடும்." இவ்வாறு பல விஷயங்களை அரசன் மனதில் சிந்தித்துக் கொண்டிருக்கையில், அந்தப் ப்ராமண ஆசிரமம் அருகே ஒரு வணிகரை அவர் கண்டார். "நீங்கள் யார், ஐயா? இங்கு வருவதற்குக் காரணம் என்ன? ஏன் இவ்வளவு சோகமும் கவலையும் கொண்டிருக்கிறீர்கள்?" என்று கேட்டார். அரசரின் கருணையுடன் கூடிய வார்த்தைகளை கேட்ட வணிகர், மரியாதையுடன் வணங்கி, பதிலளித்தார்: "நான் சமாதி என்ற வணிகன், செல்வமுள்ள குடும்பத்தில் பிறந்தவன். ஆனால் என் மகன்களும் மனைவியும், பேராசையால் தவறாக நடந்துகொண்டு, என்னை வீட்டைவிட்டு வெளியேற்றிவிட்டார்கள். செல்வமும், மனைவியும், பிள்ளைகளும் இழந்தவன், சொத்துக்களும் பறிபோனவனாய், உறவினர்கள், நண்பர்கள் யாரும் எனக்கு துணையில்லாமல், துயரத்தில் இந்தக் காட்டிற்குள் வந்துள்ளேன்." "இங்கே, என் மகன்கள் நலமாக இருக்கிறார்களா, இல்லையா என எனக்குத் தெரியவில்லை. என் குடும்பமும் மனைவியும் எப்படி இருக்கிறார்கள் என்பதும் எனக்குத் தெரியவில்லை. அவர்கள் வீட்டில் நலமா, துயரமா உள்ளது? என் பிள்ளைகள் நல்ல பழக்கமுள்ளவர்களா, கெட்ட பழக்கமுள்ளவர்களா?" அரசன் கேட்டார்: "பேராசையால், செல்வத்துக்காக உங்களை வெளியேற்றிய உங்கள் மகன்கள், மனைவி, மற்ற உறவினர்கள்—all உங்களை இழிவாக நடத்தினார்கள். இருந்தும், அவர்களுக்காக உங்கள் மனம் இன்னும் பாசத்துடன் இருக்கிறதா?" வணிகன் சொன்னான்: "உங்கள் சொற்கள் எனது உள்ளத்தைப் பிரதிபலிக்கின்றன. ஆனால் என்ன செய்ய முடியும்? என் மனம் கடினமாவதில்லை. செல்வத்துக்காக பேராசையுடன், பாசத்தை விட்டுவிட்டவர்களாக இருந்தும், என் மனைவி, பிள்ளைகள், உறவினர்கள்—all அவர்களுக்கே என் மனம் பற்றியிருக்கிறது." "ஐயா, நானே இவற்றை அறிவேன்; இருந்தும், என் மனம் ஏன் இப்படி அன்போடு அவர்களை நோக்கி இழுக்கப்படுகிறது என்பதைக் குறித்துத் தெரியவில்லை. அவர்களால் நான் துயரப்படுகிறேன், ஆனால் என்ன செய்ய முடியும்? அவர்கள் எனக்கு பாசம் காட்டாதபோதும், என் மனம் அவர்களை விட்டு விலக முடியவில்லை." இதனைத் தொடர்ந்து, அந்த வணிகரும் அரசனும் சேர்ந்து அந்த முனிவர் மேதாஸ் அவர்களிடம் சென்றார்கள். உரிய மரியாதையுடன் வணங்கி, இருவரும் அமர்ந்து பலவிதமான விஷயங்களைப் பேசத் தொடங்கினார்கள். அரசன் முனிவரிடம் கேட்டார்: "பெரியவரே, என் மனம் என் கட்டுப்பாட்டில் இல்லாதபோதும், ஏன் துயரத்துடன் பற்றுணர்வோடு இருக்கிறது என்பதை விளக்கவும். நான் என் ராஜ்யத்தையும் எல்லாவற்றையும் இழந்தபோதும், 'இது எனது' என்ற எண்ணம் ஏன் என்னுள் தொடர்கிறது? உண்மையை அறிந்திருந்தும், அறியாதவன் போல ஏன் நடக்கிறேன்?" "இந்த வணிகர் தனது மகன்களாலும் மனைவியாலும் ஏமாற்றப்பட்டு, அவர்களால் விலக்கப்பட்டு, நண்பர்களும் உறவினர்களும் விட்டுவிட்டபோதும், அவர்களுக்கே மனம் பற்றியிருக்கிறது. நாங்கள் இருவரும் இவ்வாறு பாசத்தில் ஆழ்ந்தவர்களாக இருக்கிறோம்; இவற்றில் குறைகள் இருப்பதை அறிந்தும், மனம் இழுக்கப்படுகிறது." "பெரியவரே, இந்த மாயை எப்படிப் பிறக்கிறது? அறிவுள்ளவர்களுக்கே ஏன் இந்தத் திகைப்பு, இந்த மயக்கம் வருகிறது? எல்லா உயிரினங்களுக்குமே பொருள்கள் குறித்த அறிவு இருக்கிறது; ஆனாலும், அவை ஒவ்வொருவருக்கும் வெவ்வேறு விதமாகத் தெரிகின்றன." "சில உயிரினங்கள் பகலில் குருடர்கள், சில இரவில் குருடர்கள்; சிலருக்கு பகலும் இரவும் சமமாகத் தெரிகிறது. மனிதர்கள் அறிவுள்ளவர்களாக இருக்கிறார்கள், ஆனால் அதில் அவர்கள் தனித்தன்மை இல்லை; ஏனெனில், மாடுகள், பறவைகள், காட்டுமிருகங்கள் மற்றும் பிற உயிரினங்களுக்கும் அறிவு உள்ளது." "மனிதர்களுக்கு உள்ள அறிவும், மற்ற உயிர்களுக்கு உள்ள அறிவும்—ஒத்தவை மற்றும் வேறுபடும் அம்சங்கள் இரண்டிலும் காணப்படுகின்றன. அறிவு இருந்தும், தீயை நோக்கி பறக்கும் பட்டாம்பூச்சிகளைப் பாருங்கள்; அவை தீயின் சுவையை நாடி, பசிக்காக மயக்கத்தில் தீயை நோக்கிச் சென்று அழிக்கப்படுகின்றன." "மனிதர்களும், பிள்ளைகளை நோக்கி பேராசையுடன் இருக்கிறார்கள்; பேராசையால், அவர்கள் பதிலளிப்பை நாடுகிறார்கள்—இதை நீங்கள் காண்கிறீர்களே? ஆனாலும், அவர்கள் பாசத்தின் சுழலில் சிக்கி, பெரிய மாயையின் சக்தியால் மயக்கத்தில் வீழ்ந்துள்ளனர்." "எனவே, இதில் ஆச்சரியம் ஒன்றும் இல்லை; உலகநாயகனின் யோகநித்திரையாலும், ஹரியின் மஹாமாயை என்பதாலும் இந்த உலகம் மயக்கமடைந்துள்ளது. அறிவுள்ளவர்களின் மனங்கள்கூட, அந்த புனித தேவியால் வலுக்கட்டாயமாக இழுக்கப்படுகின்றன; அந்த மஹாமாயை அவர்களுக்கு மயக்கத்தை அளிக்கிறாள்." "அவளால் இந்த முழு பிரபஞ்சம்—சஞ்சரிக்கும் உயிரும் அசஞ்சரமும்—உண்டாகின்றன; அவள் அருள்புரிந்தால், அவள் வரங்களை அளிப்பவளும், மக்களுக்கு விடுதலைக்கான வழியுமாக இருப்பாள். அவளே பரமஜ்ஞானம், நித்தியமானவள், முக்திக்குக் காரணமானவள்; அதே சமயம், பந்தத்திற்கும் காரணமானவளும், எல்லா அரசர்களுக்கும் அரசியாக இருக்கிறாள்." அப்போது அரசன் கேட்டார்: "பெரியவரே, நீங்கள் மஹாமாயை என்று அழைக்கும் அந்த தேவியார் யார்? அவள் எப்படித் தோன்றினாள்? அவளது செயல்கள் என்ன? அவளது இயல்பு, சுருதி என்ன? அவள் எங்கிருந்து தோன்றினாள்? இதையெல்லாம் உங்களிடமிருந்து கேட்க விரும்புகிறேன்." முனிவர் பதிலளித்தார்: "அவள் எப்போதும் பிரபஞ்சத்தின் ரூபமாக இருப்பவளும், அவளால் இந்த உலகம் முழுவதும் நிறைந்திருக்கிறது. ஆனாலும், அவளது தோற்றம் பலவிதமாக விவரிக்கப்படுகிறது; அதை நீ என்னிடம் கேள்.