அறிவு இருந்தாலும், தீயின் சுவையை நாடி, தீயை நோக்கி பறக்கும் பட்டாம்பூச்சிகளைப் பாருங்கள். அவை தவறான எண்ணத்தில், பசிக்காகத் தீயைத் தேடி, இறுதியில் அதில் அழிந்து விடுகின்றன. அதுபோல மனிதர்களும், மனிதர்களில் சிறந்தவர்களாகக் கருதப்படும் புலிகளும், தங்கள் பிள்ளைகளிடம் ஆசையுடன் பற்றுகொண்டு, பேராசையில் பதிலளிப்பை நாடுகிறார்கள்; இது அவர்களிலும் காணப்படுகின்றதே! இந்த உலகத்தைத் தாங்கும் மகா மாயையின் சக்தியால், அவர்கள் பற்றின் சுழற்குழியில் சிக்கி, மாயையின் குழியிலே வீழ்ந்திருக்கின்றனர். ஆகையால், இதில் ஆச்சரியப்படத் தேவையில்லை; உலகத்தின் ஆண்டவனின் யோகநித்திரையாலும், ஹரியின் மகா மாயையாலும் இந்த உலகமே மயக்கமடைந்துள்ளது. அந்த மகா மாயை, ஓ தேவி, புத்திசாலிகளின் மனதையே வலுக்கட்டாயமாக ஈர்க்கிறாள்; அவர்களுக்கே மயக்கத்தை அளிக்கிறாள். அவளால் இந்த முழு பிரபஞ்சமும், ஜடமும் சஜீவமும் உருவாக்கப்படுகிறது; அவள் அருளும் போது, ஆசீர்வாதங்களும், மக்களுக்கு மோக்ஷத்துக்கும் காரணமாக இருக்கிறாள். அவளே உயர்ந்த அறிவு, நித்தியமானவள், விடுதலிக்குக் காரணமானவள்; அதே சமயம், அவளே பந்தத்திற்கும் காரணம், எல்லா அரசிகளுக்கும் அரசி. "பெரியவரே! நீங்கள் மகா மாயை என அழைக்கும் அந்த தேவி யார்? அவள் எப்படித் தோன்றினாள்? அவளுடைய செயல்கள் என்ன?" எனக் கேட்கிறார். "அந்த தேவியின் இயல்பு என்ன? அவளுடைய சுரூபம் என்ன? அவள் எங்கிருந்து தோன்றினாள்? இவற்றை எல்லாம் உங்களிடம் கேட்க விரும்புகிறேன்," என்று பிரம்ம ஞானத்தில் முதன்மை பெற்றவரிடம் கேட்டார். அந்த தேவி எப்போதும் பிரபஞ்சத்தின் உருவாக இருக்கிறாள்; அவளால் எல்லாம் நிறைந்திருக்கிறது. ஆனால் அவளுடைய தோற்றம் பலவாறு விவரிக்கப்படுகிறது; அதை என்னிடம் கேளுங்கள். தேவதைகளின் காரியங்களை நிறைவேற்ற வேண்டிய நேரங்களில் அவள் தோன்றுகிறாள்; நித்தியமானவளாக இருந்தாலும், அந்தக் காலங்களில் உலகில் பிறந்ததாகக் கூறப்படுகிறாள். ஒரு முறையில், பிரபஞ்சம் முழுவதும் ஒரே கடலாக இருந்தபோது, ஆண்டவன் விஷ்ணு, ஆதிசேஷன் மீது படுத்து, யோக நித்திரையில் ஆழ்ந்திருந்தார். அப்போது, விஷ்ணுவின் காதிலிருந்து தோன்றிய, மதுவும் கைடபனும் எனும் இரு பெரும் அரக்கர்கள், பிரம்மாவை அழிக்க எண்ணி எழுந்தனர். அப்போது, பிரம்மா, விஷ்ணுவின் நாபியில் தோன்றிய தாமரையை அமர்ந்திருந்தார். அவர் அந்த இரு கொடூர அரக்கர்களையும், விஷ்ணுவும் ஆழ்ந்த நித்திரையில் இருப்பதையும் பார்த்தார். மனதை ஒருமையாக்கி, ஹரியின் கண்களில் உறைந்திருந்த யோக நித்திரையை விழிப்பூட்ட வேண்டும் என்று, அவர் அந்த நித்திரையைப் போற்றினார். அவர் உலகின் தாயை, உலகத்தைத் தாங்கும் தேவியை, சிருஷ்டி, ஸ்திதி, சம்ஹாரம் செய்யும் விஷ்ணுவின் தெய்வீக நித்திரையை, ஈஸ்வரனின் அபரிமித சக்தியைப் புகழ்ந்தார். "நீங்கள் ஸ்வாஹா, ஸ்வதா, வசட் எனும் வேத ஒலியாய் இருக்கிறீர்கள்; நீங்கள் அமரமான அமிர்தம், அழிவில்லாதவள், மூன்று நிலைகளில் நிலைத்திருக்கும் வாக்கின் சாரமே. நீங்கள் நித்தியமான, உச்சரிக்க முடியாத அரை எழுத்து; சொற்களுக்கு அப்பாற்பட்டவள்; நீங்கள் சந்த்யை, ஸவித்ரி மந்திரம், மற்றும் உன்னதமான தாயாக இருக்கிறீர்கள். உங்களால் இந்த உலகம் நிலைத்திருக்கிறது; உங்களால் பிரபஞ்சம் உருவாகிறது; உங்களால் இது காக்கப்படுகிறது; நீங்கள் எப்போதும் சம்ஹாரத்தையும் நிகழ்த்துகிறீர்கள். சிருஷ்டிக்குப் பொறுப்பானவளாகவும், ஸ்திதிக்குப் பொறுப்பானவளாகவும், சம்ஹாரத்திற்கும் பொறுப்பானவளாகவும், இந்த உலகத்தின் உருவாகவும் இருக்கிறீர்கள். நீங்கள் மகா ஞானம், மகா மாயை, மகா புத்தி, மகா ஸ்மிருதி; அதேபோல், மகா மோகமும், மகா தேவி, உன்னதமான லட்சுமியும் நீங்களே. நீங்கள் எல்லாவற்றிற்கும் ஆதியான சக்தி, மூன்று குணங்களை வெளிப்படுத்துகிறீர்கள்; நீங்கள் காலத்தின் இரவு, மகா இரவு, மாயையின் பயங்கரமான இரவு. நீங்கள் ஐஸ்வர்யம், ஆட்சி, லஜ்ஜை, புத்தி, வெட்கம், போஷணம், திருப்தி, சாந்தி, சகிப்புத் தன்மை ஆகிய எல்லாவற்றையும் கொண்டுள்ளீர்கள். வாள், வேல், கேடயம், சங்கு, வில், அம்பு, குலிசம் ஆகிய ஆயுதங்களைத் தாங்கும் வீரியசாலி; ஆனால், எல்லா மென்மைகளிலும் மிக மென்மையானவளும், அழகிலும் உன்னதமானவளும் நீங்களே. எங்கு எதுவேனும் இருந்தாலும், அது உண்மையானதா, பொய்யானதா என問்றாலும், அனைத்திற்கும் ஆதார சக்தி நீங்களே; உங்களை எப்படிப் புகழ முடியும்? உங்களால் உலகத்தை உருவாக்கும், காக்கும், அழிக்கும் தேவதைகளுக்கே தூக்கம் வரும்; பிறர் உங்களை எப்படிப் புகழ முடியும்? விஷ்ணுவும், ஈசனும் உங்களாலேயே செயல்படுகிறார்கள்; ஆகவே, உங்களை புகழ்வது யாரால் முடியும்? எனவே, உங்களுடைய சக்திகளால், வெல்ல முடியாத மதுவும் கைடபனும் மயக்கமடைந்து, அழியட்டும். உலகத்தின் ஆண்டவன் அச்யுதன் விரைவில் விழித்தெழுந்து, இந்த இரு அரக்கர்களையும் அழிக்கட்டும். இவ்வாறு பிரம்மா புகழ்ந்தபோது, தாமசிக சக்தியான அந்த தேவி, விஷ்ணுவை விழிப்பூட்டும் பொருட்டு, மதுவும் கைடபனும் அழிக்க வந்தாள். பிரம்மாவின் கண்கள், வாய், மூக்கு, கை, இதயம், மார்பில் இருந்து வெளிப்பட்டு, அவள் தெளிவாகக் காணப்பட்டாள். அவளால் விடுதலையான ஜனார்த்தனன், ஒரே கடலில் ஆதிசேஷன் மீது படுத்திருந்த விஷ்ணு, விழித்தெழுந்து அந்த இருவரையும் பார்த்தார். மதுவும் கைடபனும், தீய எண்ணத்துடன், மிகுந்த பலமும் வீரமும் கொண்டு, கண்கள் கோபத்தில் சிவந்தவையாக, பிரம்மாவை அழிக்க எண்ணினர். அப்போது, பகவான் ஹரி எழுந்து, அந்த இருவருடனும், தனது கரங்களை ஆயுதமாக்கி, ஐயாயிரம் வருடங்கள் போரிட்டார். அந்த இருவரும், மிகுந்த பலசாலிகளாகவும், மாயையால் மயக்கமடைந்தவர்களாகவும், "நீ எங்களிடமிருந்து ஒரு வரம் கேள்" என்று கேசவனை நோக்கி சொன்னார்கள். "நீங்கள் இருவரும் எனக்கு மகிழ்ச்சி அளித்துள்ளீர்கள்; இருவரும் என்னால் அழிக்கப்பட வேண்டியவர்கள்; எனக்கு வேறு எந்த வரமும் தேவையில்லை; இதுவே எனது ஆசை" என்று பகவான் சொன்னார். அப்போது, தாங்கள் ஏமாற்றப்பட்டதை உணர்ந்து, உலகம் முழுவதும் நீரால் நிரம்பி இருப்பதைக் கண்டுகொண்டு, அந்த இருவரும் விஷ்ணுவை நோக்கி, "நீர் இல்லாத இடத்தில் எங்களை அழி; உன்னுடைய வீரத்தைப் பார்த்து மகிழ்ந்தோம்; எங்கள் மரணம் உன்னால் நிகழட்டும்" என்றனர். "அப்படியே" என்று கூறி, சங்கம், சக்கரம், கேடயம் தாங்கும் அந்த ஆண்டவன், தன் சக்கரத்தால் அவர்களின் தலையை இடுப்பில் வெட்டி வீழ்த்தினார்.