मधुश्च कैटभश्च दुष्टचित्तौ महाबलपराक्रमसमन्वितौ, कोपारुणनेत्रौ ब्रह्माणं हन्तुमुद्यतौ दृष्टौ। तदा भगवतः हर्यः समुत्थाय ताभ्यां सह समरं कृतवान्, स्वबाहुभ्यामेवायुधवत् पञ्चसाहस्रवर्षाणि युद्धम् अकरोत्। तावुत्तमबलसमन्वितौ मदोन्मत्तौ, महत्तमया मायया मोहितौ, केशवं प्रति 'वरं वृणुष्व' इति अवोचताम्। तदा भगवान् उवाच—'युवां मया तुष्टौ, युवयोः हननमेवात्र मम मनसि स्थितम्; अन्यः कोऽत्र वरोऽस्ति?' इति। तदा तौ आत्मनौ मोहिता इति विज्ञाय, जलमयमिदं विश्वं दृष्ट्वा, पद्मनाभं प्रति प्रोचतुः—'यत्र पृथिवी जलैर्नावृता, तत्रावाम् हन्यस्व; तव युद्धेन तुष्टावः, वीर्यं ते प्रशंसनीयम्, तव कराभ्यां वधोऽपि नः स्वीकृतः।' तदा भगवान् शङ्खचक्रगदाधरः 'एवं भवतु' इत्युक्त्वा, चक्रेण तयोः शिरसी जङ्घायामेव छित्त्वा निपातितवान्। एवं सा देवी ब्रह्मणापि स्तूता समुत्थिता। पुनः शृणु, अहं ते अस्याः शक्तेः वर्णनं करिष्यामि। पुरा देवासुरयुद्धमभूत्, शतसंवत्सरपर्यन्तं, यत्र महिषः असुरेन्द्रः, पुरन्दरश्च सुरेन्द्रः आसीताम्। तत्र देवसेना बलवद्भिरसुरैर्जिता, सर्वान् देवान् विजित्य महिषासुरः इन्द्रत्वं प्राप्तवान्। तदा पराजिताः देवाः, पद्मयोनिप्रजापतिं पुरस्कृत्य, गरुडध्वजस्य भगवतः स्थानं जग्मुः। तत्र देवाः महिषासुरकृत्यं स्वीयं चापकारं विष्णवे शम्भवे च निवेदयामासुः। स एव सूर्यचन्द्राग्निवाय्व्यमरवरुणादीनां कार्याणि स्वीकृतवान्। तेन दुष्टेन स्वर्गात् निष्कासिताः सर्वे देवगणाः मृत्युलोके यथामानुषा विचरन्ति स्म। एष सर्वोऽस्माकं शत्रुकृत्यवृत्तान्तः तुभ्यं निवेदितः; वयं तव शरणमागताः, तस्य विनाशः चिन्त्यताम्। एवं देववचनं श्रुत्वा, मधुसूदनश्च शम्भुश्च कोपाविष्टौ भ्रुकुटीभेदेन मुखं कृत्वा स्थितौ। तदा चक्रपाणेः मुखात् क्रुद्धस्य महत्तेजः निर्गतम्; एवं ब्रह्मणः शङ्करस्य च। अन्येषां च देवतानां, इन्द्रादीनां, महत्तेजः समुत्पन्नं, तत्सर्वं तेजः एकत्र संगतम्। तत्र देवाः ददृशुः महत्तेजोघटं, पर्वतसमुत्कटं, सर्वदिक्प्रदीप्तं ज्वालामयं। तत् अनुत्तमं तेजः, सर्वदेवताङ्गसम्भूतं, एकत्र समागतं, स्त्रीरूपेण त्रैलोक्यं व्याप्य तिष्ठति स्म। तस्याः मुखं शिवतेजसः, केशपाशो यमबलस्य, भुजद्वयं विष्णुतेजसः समुत्पन्नम्। स्तनयोः, कट्याः सोमेन्द्रतेजः, ऊरू जङ्घे च वरुणतेजसः। पादौ ब्रह्मतेजसः, अङ्गुल्यः सूर्यतेजसः, कराङ्गुल्यः वसूनां तेजसः, नासिका कुबेरशक्तेः। दन्ताः प्रजापतेः, त्रिणेत्राणि वह्नितेजसः। भ्रूवौ सन्ध्याशक्तेः, कर्णौ वायोः, अन्यानि शुभाङ्गानि चान्यदेवतासाम् तेजसः। एतादृशीं सर्वदेवतासंयुक्ततेजसां तां दृष्ट्वा, महिषपीडिताः देवाः प्रमोदिताः। तदा देवाः स्वस्वायुधानि तस्यै ददुः, 'जय जय' इति घोषयन्तः, जयकामाः तां विजयं स्तुतवन्तः। पिनाकधारी शिवः त्रिशूलं दत्तवान्, कृष्णः स्वचक्रं दत्तवान्। वरुणः शङ्खं, अग्निः शक्तिं, मरुतो धनुः बाणकुण्डलञ्च दत्तवन्तः। इन्द्रः वज्रं निर्माय तस्यै दत्तवान्, सहस्राक्षः ऐरावतघण्टां दत्तवान्। यमः दण्डं, वरुणः पाशं, प्रजापतिः अक्षसूत्रं, ब्रह्मा कमण्डलुं दत्तवान्। सूर्यः स्वतेजः रोमकूपेषु दत्तवान्, कालः निर्मलखड्गं निष्कलङ्कपट्टिकां च दत्तवान्। क्षीरसागरात् निर्मलहारं, अक्षयवस्त्रं, दिव्यरत्नमुकुटं, कुण्डले, कङ्कणानि च दत्तानि। शुद्धचन्द्रार्धं, सर्वभुजवलयानि, निर्मलनूपुरौ, अतुल्यहारं, अङ्गुलीयकानि च दत्तानि। विश्वकर्मा विशुद्धपरशुं, नानायुधानि, अच्युतकवचं दत्तवान्। आपत्याधिपः अक्षयपद्ममालां शिरसि वक्षसि च, सुन्दरं पद्मं दत्तवान्। हिमालयः सिंहं वाहनं रत्नानि च दत्तवान्, धनाधिपः अमृतपूर्णपात्रं दत्तवान्। शेषः नागराजः रत्नमाल्ययुक्तं नागहारं दत्तवान्। अन्यैः अपि देवैः सा देवी विभूषणैरायुधैः च पूजिता। सा देवी पुनः पुनः सस्मितं भीषणं हासं कृत्वा हृष्टा बभूव। तस्याः भीषणनिनादेन सर्वं व्योम व्याप्य अभवत्; तस्मात् महतः निर्भयस्य शब्दात् महान् प्रतिध्वनिः उत्पन्नः।