देवि! अत्र किमपि विस्मयकारणं नास्ति, यतो विश्वेश्वरस्य योगनिद्रया, हरिमहामायया, एवं जगत् मोहितं भवति। सा भगवती महामाया, देवि, मुनिनामपि मनांसि बलात् आकृष्य मोहयति। तया सर्वं जगदचेतनचेतनात्मकं सृज्यते; या प्रसन्ना भवति, सा जनानां वरप्रदा, मोक्षोपायश्च। सा परा विद्या, नित्यं मोक्षकारणं, सा एव संसारे बन्धकारणं, सर्वेश्वरी च। एवं श्रुत्वा, कः सा देवी या त्वया महामायेत्युक्ता? कथं सा जाता? किमस्याः कर्म? इति ब्रह्मविदां श्रेष्ठं सुतरां श्रोतुमिच्छामि। सः उवाच—सा देवी नित्यं विश्वरूपिणी, येन सर्वमिदं व्याप्यते; तथापि अस्याः उत्पत्तिः नानाविधं श्रूयते, तां मम वचः शृणु। यदा यदा सुरकार्यार्थं आवश्यकं भवति, तदा सा अव्यया अपि लोके जायमाना इव प्रकट्यते। यदा कल्पान्ते विष्णुः, शेषनागं वितन्य, एकस्मिन्समुद्रे योगनिद्रामग्नः शयान आसीत्, तदा तस्य कर्णमलात् जातौ द्वौ भीषणौ दैत्यौ—मधुश्च कैटभश्च—ब्रह्मवधाय प्रवृत्तौ। तदा ब्रह्मा, पद्मयोनिः, विष्णुनाभिसंभूतपद्मे स्थितः, तौ दैत्यान् दृष्ट्वा, विष्णुं च सुप्तं विलोक्य, एकचित्तः हरिणयननिविष्टां तां योगनिद्रां स्तोतुं प्रचक्रमे। सः जगदम्बां, लोकधात्र्यं, सृष्टिसंहारकारिणीं, विष्णोः परमाशक्तिं स्तौति स्म। त्वं स्वाहा, त्वं स्वधा, त्वं च वषट्कारः, शब्दात्मिका, त्वं चामृतं, अक्षया, नित्यं, त्रैपद्या गिरां स्थिता। त्वं नित्यं, अनिर्वचनीयार्धमात्रा, वाङ्मनसातीतत्वात्, त्वमेव सायं, सावित्र्याख्या, त्वं परा जननी च। त्वया एव सर्वं धार्यते, त्वया सृष्टं, त्वया रक्ष्यते, त्वया च नित्यं संह्रियते। सृष्टौ सृष्टिरूपा, स्थितौ स्थितिरूपा, संहारे च त्वं संहाररूपा, विश्वमूर्ते! त्वं महाविद्या, महामाया, महाज्ञानं, महास्मृतिः, त्वं महामोहा, महादेवी, परा ईश्वरी। त्वं सर्वस्य मूलप्रकृतिः, त्रिगुणात्मिका, त्वं कालरात्रिः, महारात्रिः, मोहमहानिशा। त्वं श्रीः, त्वं ईश्वरी, त्वं लज्जा, त्वं कीर्तिः, त्वं क्षमा, तुष्टिः, पुष्टिः, शान्तिः च। त्वं खड्गशूलधराऽसि, भीषणा, गदाचक्रशंखधारिणी, धनुर्धराऽसि, बाणपाशमुसलायुधा। त्वं सौम्या, सर्वसौम्याभ्यधिकसौम्या, परमसुन्दरी; त्वमेवोत्तमा, अधमा, मध्ये च, परा देवी। यदस्ति किञ्चिदत्र वस्तु, यथार्थं वा मिथ्येति वा, सर्वस्य तत्त्वं शक्तिश्च त्वमेव; कथं तव स्तुतिः शक्या? त्वया सृष्टिकर्ता, पालकः, संहर्ता अपि निद्रया विजिताः; कः तव स्तुत्यः? विष्णुः, रूपधरः, ईशानः च, त्वया प्रेर्यन्ते; तस्मात् कः त्वां स्तोतुं समर्थः? एवमुक्त्वा, हे देवी, स्वशक्तिभिः स्तुत्या, मधुकैटभौ दुर्धर्षौ मोहय। जगन्नाथं चाच्युतं शीघ्रं बोधय, तस्य चेतनां कुरु, यथा तौ दैत्यौ हन्यात्। एवं ब्रह्मणा स्तुता सा तमसी देवी तत्र आसीत्, विष्णोर्बोधार्थं, मधुकैटभवधाय च। सा ब्रह्मणः अक्षरूपस्य नेत्रमुखनासिकाबाहुहृदयवक्षस्थलेभ्यः प्रकट्य दृष्टिगोचरी बभूव। तया विमुक्तः जनार्दनः, जगन्नाथः, शेषशय्यायां समुद्रे स्थितः, उत्थाय तौ दैत्यान् अपश्यत्। मधुकैटभौ, दुष्टचित्तौ, महाबलवीर्यसम्पन्नौ, क्रोधात् रक्तलोचनौ, ब्रह्मवधाय उद्यतौ, तौ दृष्ट्वा, श्रीहरिः ताभ्यां सह पञ्चसहस्रवर्षाणि बाहुप्रहरणैः युद्धं चकार। तौ महाबलौ, मदोन्मत्तौ, महामायया मोहितौ, केशवं ऊचतुः—“वरं वृणीष्व।” श्रीहरिरुवाच—“युवां मया हन्तव्यौ, अन्यः कः वरः आवश्यकः? एष एव मम अभिलाषः।” तौ, मोहितौ, जलमयं जगद्विलोक्य, केशवं ऊचतुः—“यत्र पृथिवी जलैर्नावृता, तत्र नौ हन्याः। तव युद्धं प्रशंसनीयम्; त्वया एव वध्यमानौ वयं तुष्टौ।” विष्णुः “एवं अस्तु” इति उक्त्वा, चक्रेण तयोः कटिदेशे शिरः छित्त्वा, तौ हत्वा। एवं सा देवी ब्रह्मणा स्तुता उत्पन्ना। इदानीं पुनः अस्याः शक्तिं शृणु। पुरा देवासुरयुद्धं समभवत्, शतसंवत्सरपर्यन्तं, महिषासुरे असुरपतौ, पुरन्दर इन्द्रे च सुरपतौ। तत्र देवानां सेनाः असुरैः पराजिता; सर्वान् देवान् जित्वा, महिषासुरः इन्द्रत्वं प्राप।