ज्ञाने सति अपि, पश्य तान् पतङ्गान्, ये मोहवशात् ज्वालां रसनार्थं अन्विष्य, क्षुधया पीड्यमानाः सन्तः अपि, तत्रैव विनश्यन्ति। एवं मनुष्याः अपि, नरव्याघ्राः इव, स्वसन्तानेषु रागेण सक्ताः, लोभात् प्रतिकारमिच्छन्ति—एतत् अपि त्वं तेषु न पश्यसि किम्? ते च आसक्तिसमुद्रे पतिताः, महत्या मायया यः संसारः ध्रियते, तया मोहगर्ते क्षिप्ताः भवन्ति। अतः अत्र आश्चर्यस्य कारणं नास्ति; यतो भगवतः योगनिद्रया, हरिमहामायया, इदं जगत् मोहितम् अस्ति। देवि, तया भगवत्याः महामायायाः बलात्, मुनिनाम् अपि मनांसि आकृष्यन्ते; सा महती माया तेषां मोहं जनयति। तया एव सर्वं जगत्—चेतनं अचेतनं च—समुत्पाद्यते; साभ्यनुग्रहं कुर्वती वरदानप्रदा भवति, मोक्षहेतुः अपि सैव। सा परा विद्या, नित्यं, मोक्षकारणं; सा च संसारबन्धनस्य अपि कारणं, सर्वेश्वरी च सा। भगवति, सा का देवी या त्वया महामाया इति कथ्यते? सा कुतः उत्पन्ना, किमस्याः कर्म, द्विजोत्तम? का सा देवी, कः स्वरूपं, कुतश्च उत्पत्तिः? एतत् सर्वं त्वत्तः श्रोतुम् इच्छामि, ब्रह्मविदां श्रेष्ठ। सा देवी नित्यं विश्वरूपिणी, तया एतदखिलं व्याप्यते; तथापि अस्याः उत्पत्तिः नानाविधा श्रूयते—तां मम शृणु। यदा देवकार्यसिद्ध्यर्थं आवश्यकं भवति, तदा सा अवतारं गृह्णाति; नित्यापि सा लोके तदा तदा जातेत्यपि कथ्यते। यदा कल्पान्ते विष्णुः भगवाञ्, शेषनागे वितत्य शयितः, एकस्मिन्समुद्रे योगनिद्रां गतः, तदा दुःखदौ मदुकैटभौ, विष्णोः कर्णमलोत्पन्नौ, ब्रह्मवधाय उद्यतौ अभवताम्। ततः स्रष्टा ब्रह्मा, विष्णोः नाभिकमलासीनः, तौ उग्ररूपिणौ दानवौ ददर्श, विष्णुं च गाढनिद्रां गतं अपश्यत्। तदा ब्रह्मा, समाधिना, हर्याक्षिनिवासिनीं तां योगनिद्रां विष्णुम् उद्धर्तुं स्तोतुं आरब्धवान्। स जगतः स्वामिनीं, जगद्धात्र्यां, सृष्टिसंहारकारिणीं, विष्णोः दिव्यनिद्रां, अप्रतिमां भगवत्स्वां शक्तिं स्तोतुम् आरभत। "त्वं स्वाहा, त्वं स्वधा, त्वमेव वषट्कारः, शब्दात्मिका; त्वं चामृतं, अक्षया नित्ये, त्रैविध्यं वाङ्मये स्थितम्। त्वं नित्यं, अनिर्देश्या अर्धमात्रा, शब्दातीतविचक्षणा; त्वमेव सन्ध्या, सावित्री, त्वं परा जननी। त्वया एव सर्वं ध्रियते, त्वया इदं सृज्यते, त्वया रक्ष्यते, त्वं च नित्यं संहरसि। सृष्टौ त्वं सृष्टिरूपा, स्थितौ स्थितिरूपा, संहारे त्वं जगतः संहाररूपिणी। त्वं महाविद्या, महामाया, महाज्ञानं, महास्मृतिः; त्वं च महामोहा, महादेवी, परा ईश्वरी। त्वं सर्वस्य मूलप्रकृतिः, गुणत्रयात्मिका; त्वं कालरात्रिः, महारात्रिः, मोहात्मिका तामसी रात्रिः। त्वं श्रीः, त्वं ईश्वरी, त्वं लज्जा, त्वं तुष्टिः, त्वं क्षमा; त्वं क्षान्तिः, पुष्टिः, तुष्टिः, शान्तिः, क्षमा च। त्वं खड्गचर्मधरिणी, भीषणा, गदाचक्रपाणिः, शंखधारिणी, धनुःकुटुम्बिनी, बाणपाणिः, शल्यमुसलधारिणी। त्वं सौम्या, सर्वसौम्यानतिशयिनी, अतिशोभना; त्वं उच्चावचेषु सर्वेषु परा देवी। यत्किञ्चिदस्ति, सत् वा असत् वा, हे सर्वसाररूपिणि, तस्य शक्तिः त्वमेव; कथं त्वां स्तोतुं शक्यते? त्वया एव सृष्टिकर्ता, रक्षकः, संहर्ता अपि निद्रया ग्रस्यमानः; कः त्वां अत्र स्तोतुं समर्थः? त्वया विष्णुः रूपधारी, ईशानश्च प्रेर्यते; अतः कः त्वां स्तोतुं समर्थः? अतः, हे देवी, स्वशक्तिभिः स्तूयमाना, तौ मदुकैटभौ दुर्जयौ मोहय। जगन्नाथः अच्युतः शीघ्रं प्रबुध्यतां, चेतनां लभतां, यथा तौ दानवौ हन्यात्।" एवं सृष्टिकर्त्रा स्तूयमाना सा तामसी देवी तत्र स्थित्वा विष्णोः बोधाय, मदुकैटभवधाय, उपस्थिताऽभवत्। सा ब्रह्मणः नेत्रनासिकामुखबाहुहृदयवक्षःस्थलात् उत्पन्ना दृश्यामास। तया विमुक्तः जनार्दनः, जगन्नाथः, शेषशय्यायामेकसमुद्रे, उत्थाय तौ ददर्श। मधुकैटभौ, दुष्टचित्तौ, बलवंतौ, क्रोधरक्तलोचनौ, ब्रह्मवधाय उद्यतौ, विष्णुना दृष्टौ। ततः श्रीहरिः, तौ पञ्चसहस्रवर्षाणि, बाहुयुद्धेन, समरं कृतवान्। तौ, महाबलौ, मदान्धौ, महामायया मोहितौ, केशवम् ऊचतुः—"वृणुष्व वरम्।" विष्णुः अवदत्—"युवां मया तुष्टौ; हन्येथां मया, अन्यः कः वरः आवश्यकः? एष एव मम कामः।" तदा तौ, स्वमोहं विज्ञाय, जलमयं जगत् दृष्ट्वा, पद्मनाभं प्राहतुः—"यत्र पृथिवी जलैः अवृता नास्ति, तत्र नौ हन्य; युधि तव पराक्रमात् तुष्टौ वयम्, त्वया मृत्युं प्राप्नुमः।" "एवं अस्तु" इति, शंखचक्रगदाधरः भगवान्, चक्रेण तयोः ऊरुभ्यां शिरः छित्त्वा तौ हत्वा।