महासुरसेनायाः सङ्ग्रामे देवी स्वेन खड्गेन केचनासुरान् जघान, केचन गदया ताडिता विनष्टाः, अपरान् च दंष्ट्राग्रैः समरे निहतान्। तस्मिन्नक्षणे तदसुरबलं महद् विनाशं ययौ। तद्विदित्वा महासुरः चण्डः कोपसंरक्तचित्तः तस्याः प्रति प्रस्थितवान्। ततो मुण्डोऽपि भीषणं बाणवर्षं सहस्रशः चक्राणि चाक्षिस्थलां प्रति प्रक्षिप्य, पृथिव्यैव नेत्रवत्यम्बां समावृत्य स्थितवान्। तस्याः मुखं प्रति पतमानि तानि बहूनि चक्राणि घननाभसि बहुषु सूर्येष्विव ददृशिरे। तदा काली भीषणनादं कृत्वा, विकटं विकटास्यां दीप्तदंष्ट्रां दृष्टुमपि दुष्कराम्, महाक्रोधात् सप्रहसनं चकार। सा देवी सिंहमारोह्य चण्डस्य समीपं सत्वरं प्रस्थितवती, तस्य केशेषु गृहीत्वा खड्गेन शिरः छित्तवती। तस्य शिरश्छेदने कृते, स दैत्यपतिः भीमं निनादं मुमोच; तेन महाशब्देन त्रयः लोका भयत्रस्ताः सम्प्रचेलुः। ततश्च मुण्डः चण्डस्य निपातं दृष्ट्वा, क्रुद्धः तस्याः प्रति धावितवान्; सा अपि क्रुद्धा तमपि खड्गेन पतितं कृतवती। शेषं तदसुरबलं विनष्टं दृष्ट्वा, चण्डः च महाबलः पतितः, मुण्डः भयाकुलः दिशः सर्वतः पलायितः। काली च चण्डस्य शिरः, मुण्डस्य च शिरः गृहीत्वा, चण्डिकायाः समीपं गत्वा, घोरं हसनं कृत्वा वाक्यमुवाच— "एष ते चण्डः मुण्डश्च, महाव्याघ्रौ युद्धयज्ञे समर्पितौ; त्वं स्वयमेव शुम्भं निशुम्भं च हन्तासि।" ततः तौ चण्डमुण्डौ नीतौ दृष्ट्वा, शुभा चण्डिका काल्यै सौम्यं वाक्यमब्रवीत्— "यत् त्वया चण्डमुण्डौ नीतौ, तस्मात् त्वं लोके चामुण्डेति ख्याता भविष्यसि।" चण्डे हते, मुण्डे च निपातिते, बलानि चातिमात्रं क्षीणानि दृष्ट्वा, असुराधिपः शुम्भः क्रोधदुःखाविष्टचित्तः सर्वासुरसेनानां समाह्वानं आज्ञापयत्। "अद्य षडशीत्यधिकचत्वारिंशद् बलाधिपाः, चत्वारिंशदशीत्यधिककम्बुसेनापतयः स्वस्वबलैः सह प्रस्थिताः स्युः। ममाज्ञया पञ्चाशत् कुलानि महाबलानामसुराणां, शतमेकं च धौम्रकुलानां यान्तु। कालकाः, दौर्हृदाः, मौर्याः, कालकेयाश्च—एते युद्धाय सज्जीकृत्य शीघ्रं ममाज्ञया प्रयान्तु।" एवं तेन घोरस्वामिना शुम्भेन समादेशितः, स असुराधिपः सहस्रैः महाबलैः परिवृतः प्रस्थितवान्। तद्भीषणं बलं सम्प्राप्तं दृष्ट्वा, चण्डिका धनुष्कोटिनिनादेन पृथिव्यन्तरिक्षं पूरयामास। सिंहः अपि भीमं निनादं कृत्वा, अम्बिका स्वघण्टानिनादेन तं शब्दं वर्धितवती। दिशः सर्वाः धनुष्कोटिनिनादैः, सिंहनादैः, घण्टानिनादैश्च पूरिताः; काली विस्तीर्णमुखी शत्रून् घोषैः करालनादैः कम्पयामास। तं महासंरम्भं श्रुत्वा, असुरसेनाः क्रुद्धाः देवीमपि, सिंहं च, कालीं च सर्वतः परिवव्रुः। तस्मिन्नन्तरे, सुरार्यरिपुविनाशाय, चिरंजीविसिंहानां हिताय, ब्रह्मणः, शिवस्य, गुहस्य, विष्णोः, इन्द्रस्य च शक्तयः स्वस्वरूपैः चण्डिकायाः समीपं समागताः। यः यः देवस्य रूपं, भूषणं, वाहनं च यथावत्, तेनैव प्रकारेण तेषां शक्तयः दानवान् जिघांसन्त्यः समुपस्थिताः। हंसयुक्तविमानस्याग्रे, अक्षमालाकमण्डलुधारिणी ब्रह्मशक्तिः ब्राह्मणी रूपेण समुपस्थितवती। वृषारूढा, त्रिशूलधारिणी, वरप्रदा, महाभुजङ्गभूषिता, चन्द्रशेखरा महेश्वरी तत्र समुपस्थितवती। कौमारी, शस्त्रपाणिः, श्रेष्ठमयूरारूढा, गुहरूपिण्यम्बिका, दानवान् जिघांसन्ती समुपस्थितवती। तद्वत् विष्णोः शक्तिः गरुड़ारूढा, शङ्खचक्रगदाधनुःखड्गधारिणी समुपस्थितवती। हरिशक्तिः वराहरूपिणी, वराही नाम्ना तत्र समुपस्थितवती। नृसिंहमिव रूपं धारयन्ती नृसिंही तत्र समुपस्थितवती, यस्याः केशपाशाः तारागणं अपासारयन्ति। इन्द्राणी वज्रधरिणी, गजेन्द्रारूढा, सहस्रलोचना, इन्द्रवद् तत्र स्थितवती। ततः ताभिः शक्तिभिः परिवृता भगवान् चण्डिकां प्राह— "मम प्रीत्यर्थं शीघ्रं दानवान् निहन्याः।" तदा तस्य देवस्य शरीरात् चण्डिकायाः भीषणतमाः शक्तिरुत्पन्ना, येन शब्देन शतवज्रनिनादः इव बभूव। सा अजिता देवी जटाजूटधरिणं भगवन्तं प्रह्वं प्राह— "हे दूत, गच्छ, शुम्भनिशुम्भयोः समीपं याहि।" "शुम्भनिशुम्भयोः, अतिक्रूरदर्पयुक्तयोः, सर्वेषां च अन्यदानवानां युद्धाय समागतानां मध्ये, एतद्वचनं निवेदय— इन्द्रः त्रिलोक्यं प्राप्नुयात्, देवाः हविर्भाजः भवन्तु; युष्माकं जीवितेच्छा चेत्, पातालं गच्छत। यदि बलदर्पेण युद्धमिच्छथ, आगच्छत; मम गणाः युष्माकं मांसैः तृप्तिं यान्तु।" "यतो हि शिवः स्वयं मया दूतत्वेन प्रेषितः, ततोऽहं लोके शिवदूतीति विख्याता स्मि।