सुरासुरगणैः पूज्यमाना सा देवी तदा स्वबलवीर्यगर्विता, स्वयं प्रकटयन्ती स्वस्यानन्यत्वं, शुम्भनिशुम्भयोः दूताय एवं प्राह—"यो मां समरे जयेत्, यो मम गर्वं नाशयेत्, यो मम तुल्यः स्यात्, स एव मम पतिः भविष्यति। शुम्भो वा निशुम्भो वा, यः कश्चन महानसुरः, इह आगच्छतु; मां विजित्य किम् विलम्बते? शीघ्रं स मम हस्तं गृहीत्वा माम् अधिगच्छतु।" तदा स दूतः देवीमवज्ञया प्राह—"देवि, त्वं गर्विता; त्रिषु लोकेषु कः शुम्भनिशुम्भाभ्यां प्रतियातुं समर्थः? सर्वेऽपि देवा अन्ये च दानवाः ताभ्यां समरे न तिष्ठन्ति; त्वं स्त्री एकाकिनी कथं ताभ्यां समरे स्थितुं शक्नोषि? सर्वे इन्द्रादयः सुराः शुम्भनिशुम्भैः युध्यमानाः पराजिताः; त्वं स्त्री एकाकिनी कथं तेषां विरुद्धं यास्यसि?" पुनः स दूतः अवदत्—"यथोक्तं मया, त्वं शुम्भनिशुम्भयोः पार्श्वे गच्छ; यदि न गच्छसि, केशाकर्षणेन अपमानिता नीतासि स्याः।" तदा देवी सस्मितम् उक्तवती—"एवं हि; शुम्भः बलवान्, निशुम्भः अतिबलवान्। किं करिष्यामि? पूर्वं वचनं दत्तं मया, तदेतदविचार्य। अतः त्वं यथोक्तं गत्वा, एषा सर्वा वार्ता असुरपतये विनयेन निवेदय; स यथोचितं कुर्यात्।" तस्याः वचः श्रुत्वा, स दूतः अमर्षपूर्णः, सर्वं यथावत् शुम्भाय दानवराजाय निवेदयामास। तद्वचनं श्रुत्वा, असुराधिपः शुम्भः कोपाविष्टः, धूम्रलोचनं दानवसैन्यपतिं सम्बोध्य आज्ञापयत्—"हे धूम्रलोचन, त्वं स्वसैन्येन परिवृत्य शीघ्रं गच्छ, तां दुष्टां स्त्रीं बलात् आनय, यदि प्रतिरोधं कुर्यात् तर्हि केशेषु आकृष्य आनय। यदि कश्चित् अन्यः तां रक्षित्वा उत्तिष्ठति—सुरो यक्षो गन्धर्वो वा—सः अपि हन्तव्यः।" तदाज्ञया धूम्रलोचनः, सहस्रैः असुरैः परिवृतः, शीघ्रं निर्गत्य त्वरया ययौ। स देवीमभिगम्य प्राह—"यदि त्वं आज्ञया न स्वामिनम् उपगच्छसि, तर्हि बलात् केशेषु गृहीत्वा त्वां नयामि।" देवी प्रत्यब्रवीत्—"दैत्यपतिना प्रेषिता त्वं बलयुक्तः आगतः; यदि बलात् मां नेष्यसि, तर्हि मया किं तव कर्तव्यम्?" एवं उक्ते, स असुरः धूम्रलोचनः देवीं प्रति त्वरया अभ्यधावत्; तदा अम्बिका केवलं नादमुत्पाद्य तम् भस्मसात् अकुरुत्। ततः कोपिता अम्बिका तेषां क्रुद्धानां महाअसुराणां सैन्यं तीक्ष्णैः शरैः, शूलैः, परश्वधैः च वर्षयामास। तदा देवीसिंहः, क्रोधेन केशान् कम्पयन्, भीषणं निनादं कुर्वन्, असुरसैन्ये प्रविवेश। स सिंहः कांश्चित् पादप्रहारेण, कांश्चित् मुखेन, अन्यान् अधरजवेन गृहीत्वा, तान् हत्वा, कांश्चित् नखैः उदराणि विदार्य, कांश्चित् पादप्रहारेण शिरांसि छित्वा, अन्येषां उदरात् रक्तं पिबन्, स सैन्यं क्षणेन विनाशयामास। धूम्रलोचनस्य देवीना हन्यमानस्य, तस्य च सैन्यस्य सिंहेन विनाशस्य वार्ता श्रुत्वा, शुम्भः असुरेन्द्रः कोपेन कम्पमानाधरः, चण्डमुण्डौ महाअसुरौ आज्ञापयामास—"हे चण्ड, हे मुण्ड, स्वसैन्यैः परिवृत्य शीघ्रं तत्र गच्छताम्; तां केशेषु गृहीत्वा बध्नीताम्, युद्धे संशयो यदि भवेत्, तर्हि सर्वेऽसुरा विविधायुधैः तां हन्तुं प्रयत्नं कुर्वन्तु। सा पापिनी हता, सिंहः अपि विनष्टः चेत्, बध्वा तामम्बिकाम् शीघ्रं प्रत्यागच्छताम्।" तदाज्ञया चण्डमुण्डौ दैत्याः, चतुरङ्गबलैः, आयुधैः च सज्जीक्रियमानाः, शीघ्रं प्रस्थितवन्तः। तत्र ते महागिरिशृङ्गे सुवर्णमये सिंहोपविष्टां देवीम् अल्पस्मितां दृष्टवन्तः। तां दृष्ट्वा बाणान् सन्धानयन्तः, खड्गान् उद्यम्य, अन्ये च समीपस्थिता, तां ग्रहीतुं उद्यताः। तदा अम्बिकायाः शत्रुषु अतिवेगेन कोपः उत्पन्नः; तस्याः भ्रुकुटीमध्ये, कोपसमुत्थितात् कृष्णवर्णात्, कालिका निर्गता, भीषणमुखी, खड्गपाशधारिणी। सा विकटखट्वाङ्गधारिणी, नरमुण्डमालाभूषिता, व्याघ्रचर्माम्बरधारिणी, कृशशरीरा, अतीव उग्ररूपा, विस्तीर्णमुखा, विकटजिह्वा, रक्तनेत्रा, सर्वदिक्पूरणनिनादिनी, त्वरया असुरान् हन्तुं प्रवृत्ता। एकेन करेण हस्तिपरिच्छदयुक्तान् गजाञ् जलेन गृहीत्वा, तान् मुखे क्षिपन्ती, तथैव रथ्यं सारथिं घोटकान् च गृहीत्वा मुखे न्यस्य, विकटदंष्ट्रैः चूर्णयन्ती। कञ्चित् केशेषु, कञ्चित् ग्रीवायाम्, कञ्चित् पादेन, अन्यं वक्षसा ताडयन्ती, असुरैः प्रक्षिप्तानि शस्त्राणि मुखेन ग्रसन्ती, दंष्ट्राभिः अपि चूर्णयन्ती। सा कालिका तेषां दुष्टचित्तानां बलिनां असुराणां सैन्यं समूलं नाशयन्ती, कांश्चित् भक्षयन्ती, अन्यांश्च अपातयत्। एवं सा देवी स्वशक्त्या, सिंहेन च, असुरसैन्यं विनिघ्नन्ती, धर्मस्य विजयमवदर्शयत्।