प्रमथगणान् विक्षिप्य स महिषासुरः क्रुद्धः महादेव्याः सिंहं हन्तुं समभिपतन्। तदा अम्बिका अपि तस्य तस्य चेष्टितं दृष्ट्वा कोपमाविशत्। स च दैत्यः रोषेण महाबलः स्वशृङ्गाभ्याम् उच्चैः पर्वतान् क्षिपन्, खुरैः भूमिं कम्पयन्, भीमं निनादं चक्रे। तस्य वेगवर्त्मना भूमिः स्फुटिता, पुच्छघातेन च समुद्रः सर्वतः प्लावितः। तस्य शृङ्गचालनात् मेघाः विदारिताः, श्वासवेगेन शतशः पर्वताः व्योम्नः पतिताः। एवं तम् उग्रं दैत्यं विकृतक्रोधं समभिपतन्तं दृष्ट्वा चण्डिका तस्य विनाशाय कोपिता बभूव। सा तं महादैत्यं पाशेन बबन्ध; स च बन्धनमध्यस्थः तत्रैव महासङ्ग्रामे महिषरूपं त्यक्त्वा त्वरितं सिंहत्वं अगृह्णात्। ततः अम्बिकया शिरः छिन्नं दृष्ट्वा, तत्र खड्गपाणिः पुरुषः समुत्पन्नः। तं पुरुषं देवी बाणैः त्वरया छित्त्वा, स खड्गचर्मयुक्तः महागजः अभवत्। स गजः स्वस्य सूण्डया सिंहं गृहीत्वा ननाद; तं आकृष्यन्तं दृष्ट्वा देवी खड्गेन तस्य सूण्डां छित्त्वा। ततः स महादैत्यः पुनः महिषरूपं समास्थाय त्रैलोक्यं चलाचलयुक्तं कम्पयामास। तदा चण्डिका जगदम्बा कोपसमन्विता पुनः पुनः उत्तमं सुरापानं कृत्वा, रक्तलोचना हसन्ती तस्य विनाशाय समुत्सुकता बभूव। दैत्यः अपि बलमदेन मत्तः, शृङ्गाभ्याम् अम्बिकायै पर्वतान् क्षिपन् घोरं निनादं चक्रे। सा देवी तैः पर्वतैः प्रक्षिप्यमाणैः शरवर्षेण तान् विदलयित्वा, मदोत्कण्ठितया वाचा तं दैत्यं सम्बोधितवती— "निनद, निनद, मूढ, यावत् अहं सुरापानं करोमि; त्वां हत्वा सुराः शीघ्रं निनादं करिष्यन्ति।" एवं उक्त्वा सा देवी तं महादैत्यं समारुह्य, तस्य ग्रीवाम् अपि पदेन पीडयित्वा, शूलघातं चकार। तस्य पदपिडितस्य तस्यास्य मुखात् स एव निष्क्रामितुम् आरब्धवान्, किन्तु देवीशक्त्या निगृहीतः। तस्य निष्क्राममाणस्यार्धस्यैव तं देव्या महाशृङ्खलेन शिरश्छेदं कृत्वा भूमौ निपातितः। एवं महिषाख्यः दैत्यः स्वसैन्यसखिसंवृतः त्रैलोक्यं मोहयित्वा देव्या विनाशितः। तस्य निपातेन त्रिषु लोकेषु स्थिताः सर्वे—देवाः, दानवाः, मनुष्याः—"जय" इति शब्दं कृतवन्तः। ततः सर्वासुरसेना शोकवशात् विनष्टा, देवगणाः परमं हर्षं प्राप्तवन्तः। देवाः दिव्यर्षिभिः सह देवीं स्तुतवन्तः, गन्धर्वनाथाः गीतानि गायन्ति, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति। ततो देवानां समूहः इन्द्रमुख्यः महिषासुरवधानन्तरं देवीं स्तोतुं प्रवृत्तः। यदा स महाबलः दुष्टश्च शत्रुः देवीनिहते, इन्द्रमुख्याः देवगणाः प्रणिपत्य, पुलकाङ्किताङ्गाः, हर्षपूर्णवाचः तां स्तोतुं आरब्धाः। या स्वशक्त्या विश्वमिदं व्याप्य तिष्ठति, या सर्वदेवताशक्तिस्वरूपा, या सर्वदेवर्षिपूजिता अम्बिका, ताम् नमामः—सा नः शुभं ददातु। या अनिर्वचनीयशक्तिः, यां न विष्णुर्न ब्रह्मा न शम्भुः वर्णयितुं न शक्नुवन्ति, सा चण्डिका जगद्रक्षिका, अशुभनाशिनी, सा नः चित्तानि प्रेरीतु। या साधूनां गेहे श्रीरूपेण, दुष्टानां दारिद्र्यरूपेण, विप्राणां बुद्धिरूपेण, साधूनां श्रद्धा, कुलीनानां लज्जा—तां देवीं वन्दामः, त्वं विश्वं पालय। तेजसा अतिविस्तीर्णं रूपं तव कथं वर्णयेम; असुरनाशिनीं महतीं शक्तिं कथं वदेम; युद्धे देवासुरादीनां मध्ये अद्भुतानि कर्माणि तव कथं निवेदयेम। त्वं सर्वलोककारणं, त्रिगुणात्मिका अपि, न विष्णुर्न शंकरादयो विदन्ति, अनन्तरूपा, त्वमेव सर्वस्याधारः, इदं विश्वं तवांशः, त्वं आद्या अव्यक्ता परा प्रकृतिः। या तव वाचः श्रवणेन देवाः सर्वयज्ञेषु तृप्तिम् अनुभवन्ति, त्वं स्वाहा, पितृगणानां तृप्तिकरणी, तस्मात् त्वं स्वधेत्यपि लोकैः स्मर्यसे। त्वं मोक्षहेतुर्बहुश्चित्रव्रतधारिणां, निगृहीतेंद्रियबुद्धीनां, निर्लुप्तदोषमुनिनां मोक्षकामिनां परा विद्या, भगवति, त्वमेव। त्वं शब्दात्मिका, शुद्धिसंस्थानं यजमानानां, सामगायिनां हर्षरूपा, त्वं त्रयी विद्या, जगदुत्पत्तिकरणी, दुःखनाशिनी च। त्वं सर्वशास्त्रसाररूपा बुद्धिः, दुर्गे, संसारसागरात् तारिणी नौः, श्रीरूपेण कैटभघ्नहृदयस्था, गौरीरूपेण चन्द्रशेखरस्थिता। यदा महिषासुरः तव मुखं—मन्दस्मितं, विमलं, पूर्णचन्द्रसदृशं, सुवर्णप्रभया दीप्तं, क्रोधे च अद्भुतं—दृष्टवान्, तव कोपसमायुक्तं भ्रुकुटीकुटिलं, उदयचन्द्रसदृशं तेजस्वि मुखं दृष्ट्वा, आश्चर्यम्, यत् महिषः तदा न मुमूर्षति स्म; को वा मृत्युं कोपितं दृष्ट्वा सहेत? परमेश्वरि, त्वं कृपां कुरु! जगदर्थं त्वं कोपसम्भूतं कुलमपि क्षणेन विनाशयसि। अद्य स्पष्टरूपेण महिषासुरस्य महाशक्तेः अन्तः जातः। येषां देशे त्वं पूजिता, तेषां धनं यशश्च वर्धते, धर्ममार्गश्च न विघ्न्यते। धन्यास्ते येषां पुत्रदासभार्याः सुरक्षिताः, त्वं तुष्टा सदा श्रियम् ददासि। सद्भक्तः पुरुषः प्रतिदिनं धर्मकर्माणि आचरन् तव प्रसादात् स्वर्गं लभते, त्वं त्रिषु लोकेषु फलप्रदा। दुर्गे, त्वां स्मरन्तं सर्वभूतानां भयं नश्यति; आरोग्ययुक्तैः त्वां स्मर्यमाणां परमं मंगलं लभ्यते। त्वं दारिद्र्यदुःखभयनाशिनी, सर्वेषां हिते सदा प्रवृत्ता। एते हताः, लोको हर्षं प्राप्नोति; ये च अन्ये दुष्कृतिनः, ते नरके दीर्घकालं पतन्तु। एवं चिन्तयन्त्या त्वया दुष्टाः रणाङ्गणे हताः स्वर्गं यान्ति। किं त्वं दैत्यान् दृष्टिमात्रेण न भस्मसात्करोषि? किन्तु त्वं शस्त्राणि प्रेषयसि, यत् शस्त्रसंस्पर्शेण शुद्धाः शत्रवः अपि स्वर्गं यान्ति; एवं तेषामपि त्वत्तः परमं सौजन्यं दृश्यते। एवं देवीमाहात्म्यं स्तुत्वा, देवाः अम्बिकायाः करुणायाः, पराक्रमस्य च, कीर्तिं जगति सन्दधुः।