ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੌ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਤੇਨ ਸਂਵਿਦਮ੍ । ਉਪਵਿष੍ਟੌ ਕਥਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯ-ਪਾਰ੍ਥਿਵੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਸੀ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ; ਫਿਰ ਵਪਾਰੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਭਗਵਂਸ੍ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਚਾਮ੍ਯੇਕਂ ਵਦਸ੍ਵ ਤਤ੍ । ਦੁਃ ਖਾਯ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨਸਃ ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਤਾਂ ਵਿਨਾ
ਪੂਜਨੀਕ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ: ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ?
ਮਮਤ੍ਵਂ ਗਤਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਾਙ੍ਗੇष੍ਵਖਿਲੇष੍ਵਪਿ । ਜਾਨਤੋ ऽਪਿ ਯਥਾਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਿਮੇਤਨ੍ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਗਵਾ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਉਂ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ?
ਅਯਂ ਚ ਨਿਕृਤਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਦਾਰੈਰ੍ਭृਤ੍ਯੈਸ੍ਤਥੋਜ੍ਝਿਤਃ । ਸ੍ਵਜਨੇਨ ਚ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਤੇषੁ ਹਾਰ੍ਦੇ ਤਥਾਪ੍ਯਤਿ
ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇष ਤਥਾਹਂ ਚ ਦ੍ਵਾਵਪ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਦੁਃ ਖਿਤੌ । ਦृष੍ਟਦੋषੇ ऽਪਿ ਵਿषਯੇ ਮਮਤ੍ਵਾਕृष੍ਟਮਾਨਸੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤੇ ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ; ਭਾਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਵਗੁਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਮਨ ਫਿਰ ਵੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕਿਮੇਤਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਯਨ੍ਮੋਹੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨੋਰਪਿ । ਮਮਾਸ੍ਯ ਚ ਭਵਤ੍ਯੇषਾ ਵਿਵੇਕਾਨ੍ਧਸ੍ਯ ਮੂਢਤਾ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਮੋਹ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਵਹਿਮ ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਮੇਰੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਜ੍ਞਾਨਮਸ੍ਤਿ ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਵਿषਯਗੋਚਰੇ । ਵਿषਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਯਾਤਿ ਚੈਵਂ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍
ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵਸਤੂਆਂ ਬਾਰੇ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਸਤੂਆਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਿਵਾਨ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਕੇਚਿਦ੍ਰਾਤ੍ਰਾਵਨ੍ਧਾਸ੍ਤਥਾਪਰੇ । ਕੇਚਿਦ੍ ਦਿਵਾ ਤਥਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ਤੁਲ੍ਯਦृष੍ਟਯਃ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਦਿਨ ਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਰਾਤ ਨੂੰ; ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਵੇਂ ਸਮੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਮਨੁਜਾਃ ਸਤ੍ਯਂ ਕਿਨ੍ਤੁ ਤੇ ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਮ੍ । ਯਤੋ ਹਿ ਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਸ਼ੁ-ਪਕ੍ਸ਼ਿ-ਮृਗਾਦਯਃ
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਹੀ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਹੋਰ—ਸਭ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਤਨ੍ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਯਤ੍ਤੇषਾਂ ਮृਗृਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਚ ਯਤ੍ਤੇषਾਂ ਤੁਲ੍ਯਮਨ੍ਯਤ੍ਤਥੋਭਯੋਃ
ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜੋ ਸਮਝ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਵੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨੇ ऽਪਿ ਸਤਿ ਪਸ਼੍ਯੈਤਾਨ੍ ਪਤਙ੍ਗਾਞ੍ਛਾਵਚਞ੍ਚੁषੁ । ਕਣਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦृਤਾਨ੍ ਮੋਹਾਤ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾਨਪਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ
ਭਾਵੇਂ ਸਮਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੂੰ ਦੇਖ ਕਿ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਵਣ ਲਈ, ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਨੁषਾ ਮਨੁਜਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸਾਭਿਲਾषਾਃ ਸੁਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ । ਲੋਭਾਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਕਾਰਾਯ ਨਨ੍ਵੇਤਾਨ੍ ਕਿਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਸਿ
ਇਨਸਾਨ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਘ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ?
ਤਥਾਪਿ ਮਮਤਾਵਰ੍ਤੇ ਮੋਹਗਰ੍ਤੇ ਨਿਪਾਤਿਤਾਃ । ਮਹਾਮਾਯਾਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸਂਸਾਰਸ੍ਥਿਤਿਕਾਰਿਣਾ
ਫਿਰ ਵੀ, ਮਮਤਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ, ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਵਿਸ੍ਮਯਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਜਗਤ੍ਪਤੇਃ । ਮਹਾਮਾਯਾ ਹਰੇਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ਤਥਾ ਸਂਮੋਹ੍ਯਤੇ ਜਗਤ੍
ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਇੰਝ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਪਿ ਚੇਤਾਂਸਿ ਦੇਵੀ ਭਗਵਤੀ ਹਿ ਸਾ । ਬਲਾਦਾਕृष੍ਯ ਮੋਹਾਯ ਮਹਾਮਾਯਾ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ, ਉਹ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਵਲੋਂ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਯਾ ਵਿਸृਜ੍ਯਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਜਗਦੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਸੈषਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਵਰਦਾ ਨृਣਾਂ ਭਵਤਿ ਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਉਹੀ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਪਰਮਾ ਮੁਕ੍ਤੇਰ੍ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਸਨਾਤਨੀ । ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਹੇਤੁਸ਼੍ਚ ਸੈਵ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ। ਉਹੀ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਉਪਰ ਆਕਰਾਜ਼ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ ! ਕਾ ਹਿ ਸਾ ਦੇਵੀ ਮਹਾਮਾਯੇਤਿ ਯਾਂ ਭਵਾਨ੍ । ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਕਥਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਾ ਕਰ੍ਮਾਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਭਗਵਾਨ! ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਮਾਇਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ?
ਯਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਾ ਚ ਸਾ ਦੇਵੀ ਯਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਯਦੁਦ੍ਭਵਾ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸੁਭਾਵ, ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ, ਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ — ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ।
ਨਿਤ੍ਯੈਵ ਸਾ ਜਗਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤਯਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਤਤਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਤਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਬਹੁਧਾ ਸ਼੍ਰੁਯਤਾਂ ਮਮ
ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਜਗਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮਾਵਿਰ੍ਭਵਤਿ ਸਾ ਯਦਾ । ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੇਤਿ ਤਦਾ ਲੋਕੇ ਸਾ ਨਿਤ੍ਯਾਪ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੈਦائش ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਯਦਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਗਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੀਕृਤੇ । ਆਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸ਼ੇषਮਭਜਤ੍ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤਦਾ ਦ੍ਵਾਵਸੁਰੌ ਘੋਰੌ ਵਿਖ੍ਯਾਤੌ ਮਧੁਕੈਟਭੌ । ਵਿष੍ਣੁਕਰ੍ਣਮਲੋਦ੍ਭੂਤੌ ਹਨ੍ਤੁਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮੁਦ੍ਯਤੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੋ ਡਰਾਉਣੇ ਦੈਤ, ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਕੰਨ ਦੀ ਮੈਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਸ ਨਾਭਿਕਮਲੇ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਵਸੁਰੌ ਚੋਗ੍ਰੌ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਗੀ ਹੋਈ ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤੁष੍ਟਾਵ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਾਮੇਕਾਗ੍ਰਹृਦਯਸ੍ਥਿਤਃ । ਵਿਬੋਧਨਾਰ੍ਥਾਯ ਹਰੇਰ੍ਹਰਿਨੇਤ੍ਰਕृਤਾਲਯਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿ-ਸਂਹਾਰਕਾਰਿਣੀਮ੍ । ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਭਗਵਤੀਂ ਵਿष੍ਣੋਰਤੁਲਾਂ ਤੇਜਸਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨੀਂਦ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਧਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਵषਟ੍ਕਾਰਃ ਸ੍ਵਰਾਤ੍ਮਿਕਾ । ਸੁਧਾ ਤ੍ਵਮਕ੍ਸ਼ਰੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਧਾ ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਤੂੰ ਸਵਾਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵਧਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੁਰ ਦੀ ਅਸਲ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਮਰ ਸੁਧਾ ਹੈਂ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਬੋਲ ਦੀ ਤਿੰਨ ਮਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ।
ਅਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਯਾਨੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਤ੍ਵਮੇਵ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਿ ਜਨਨੀ ਪਰਾ
ਤੂੰ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਅਧ-ਅੱਖਰ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਚਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਾਂ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਯੈਵ ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯੈਤਤ੍ਸृਜ੍ਯਤੇ ਜਗਤ੍ । ਤ੍ਵਯੈਤਤ੍ਪਾਲ੍ਯਤੇ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਮਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਜਗਤ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।
ਵਿਸृष੍ਟੌ ਸृष੍ਟਿਰੂਪਾ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤਿਰੂਪਾ ਚ ਪਾਲਨੇ । ਤਥਾ ਸਂਹृਤਿਰੂਪਾਨ੍ਤੇ ਜਗਤੋ ऽਸ੍ਯ ਜਗਨ੍ਮਯੇ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਤੂੰ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮੂਰਤ।