ਸਾਵਰ੍ਣਿਃ ਸੂਰ੍ਯਤਨਯੋ ਯੋ ਮਨੁਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ऽष੍ਟਮਃ । ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਤਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ ਗਦਤੋ ਮਮ
ਸਾਵਰਨਿ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਠਵਾਂ ਮਨੁ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਮਹਾਮਾਯਾਨੁਭਾਵੇਨ ਯਥਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਧਿਪਃ । ਸ ਬਭੂਵ ਮਹਾਭਾਗਃ ਸਾਵਰ੍ਣਿਸ੍ਤਨਯੋ ਰਵੇਃ
ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਾਵਰਨਿ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ, ਮਨਵੰਤਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇ ऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚੈਤ੍ਰਵਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਸੁਰਥੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾਭੂਤ੍ ਸਮਸ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਣ੍ਡਲੇ
ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੈਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਰਥਾ ਸੀ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪਾਲਯਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨਿਵੌਰਸਾਨ੍ । ਬਭੂਵੁਃ ਸ਼ਤ੍ਰਵੋ ਭੂਪਾਃ ਕੋਲਾਵਿਧ੍ਵਂਸਿਨਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਰਾਜੇ ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯ ਤੈਰਭਵਦ੍ ਯੁਦ੍ਧਮਤਿਪ੍ਰਬਲਦਣ੍ਡਿਨਃ । ਨ੍ਯੂਨੈਰਪਿ ਸ ਤੈਰ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਕੋਲਾਵਿਧ੍ਵਂਸਿਭਿਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ; ਉਹ ਘੱਟ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਪੁਰਮਾਯਾਤੋ ਨਿਜਦੇਸ਼ਾਧਿਪੋ ऽਭਵਤ੍ । ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸ ਮਹਾਭਾਗਸ੍ਤੈਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਬਲਾਰਿਭਿਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਵੀ ਉਹ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੈਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਘਿਰਿਆ ਰਿਹਾ।
ਅਮਾਤ੍ਯੈਰ੍ਬਲਿਭਿਰ੍ਦੁष੍ਟੈਰ੍ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਦੁਰਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਕੋषੋ ਬਲਞ੍ਚਾਪਹृਤਂ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ੍ਵਪੁਰੇ ਤਤਃ
ਮੰਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਨਿਕੰਮੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇ ਖਜਾਨਾ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੀ, ਬੁਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ।
ਤਤੋ ਮृਗਯਾਵ੍ਯਾਜੇਨ ਹृਤਸ੍ਵਾਮ੍ਯਃ ਸ ਭੁਪਤਿਃ । ਏਕਾਕੀ ਹਯਮਾਰੁਹ੍ਯ ਜਗਾਮ ਗਹਨਂ ਵਨਮ੍
ਫਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਇਕੱਲਾ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਸ ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਮਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਵਰ੍ਯਸ੍ਯ ਮੇਧਸਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ਵਾਪਦਾਕੀਰ੍ਣਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ष੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੇਧਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਚੈਨ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਥੌ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ ਕਾਲਞ੍ਚ ਮੁਨਿਨਾ ਤੇਨ ਸਤ੍ਕृਤਃ । ਇਤਸ਼੍ਚੈਤਸ਼੍ਚ ਵਿਚਰਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮੁਨਿਵਰਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਉਹ ਉਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਇधर-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸੋ ऽਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਮਮਤ੍ਵਾਕृष੍ਟਚੇਤਨਃ । ਮਤ੍ਪੂਰ੍ਵੈਃ ਪਾਲਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਹੀਨਂ ਪੁਰਂ ਹਿ ਤਤ੍ । ਮਦ੍ਭृਤ੍ਯੈਸ੍ਤੈਰਸਦ੍ਵृਤ੍ਤੈਰ੍ਧਰ੍ਮਤਃ ਪਾਲ੍ਯਤੇ ਨ ਵਾ
ਉਥੇ, ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: 'ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਖੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਨੌਕਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਖਰਾਬ ਹੋ ਚੁਕੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।'
ਨ ਜਾਨੇ ਸ ਪ੍ਰਧਾਨੋ ਮੇ ਸ਼ੂਰਹਸ੍ਤੀ ਸਦਾਮਦਃ । ਮਮ ਵੈਰਿਵਸ਼ਂ ਯਾਤਃ ਕਾਨ੍ ਭੋਗਾਨੁਪਲਪ੍ਸ੍ਯਤੇ
'ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਮੇਰਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੂਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਵੈਰੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਸੁਖ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।'
ਯੇ ਮਮਾਨੁਗਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਾਦਧਨਭੋਜਨੈਃ । ਅਨੁਵृਤ੍ਤਿਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤੇ ऽਦ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਮਹੀਭृਤਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਦਾਨ, ਧਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਜ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਵ੍ਯਯਸ਼ੀਲੈਸ੍ਤੈਃ ਕੁਰ੍ਵਦ੍ਭਿਃ ਸਤਤਂ ਵ੍ਯਯਮ੍ । ਸਂਚਿਤਃ ਸੋ ऽਤਿਦੁਃ ਖੇਨ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਕੋਸ਼ੋ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਤੇ ਗਲਤ ਆਦਤਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਖਜਾਨਾ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਏਤਚ੍ਚਾਨ੍ਯਚ੍ਚ ਸਤਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ । ਤਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਾਭ੍ਯਾਸੇ ਵੈਸ਼੍ਯਮੇਕਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ
ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਰਾਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੇਨ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੋਃ ਹੇਤੁਸ਼੍ਚਾਗਮਨੇ ऽਤ੍ਰ ਕਃ । ਸਸ਼ੋਕ ਇਵ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਦੁਰ੍ਮਨਾ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੀ? ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਤੇ ਚਿੰਤਿਤ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦੇ ਹੋ?"
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ ਪ੍ਰਣਯੋਦਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ ਤਂ ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤੋ ਨृਪਮ੍
ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮ ਸਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸਮਾਧਿਰ੍ਨਾਮ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ऽਹਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਧਨਿਨਾਂ ਕੁਲੇ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰੈਰ੍ਨਿਰਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਧਨਲੋਭਾਦਸਾਧੁਭਿਃ
ਮੈਂ ਸਮਾਧਿ ਨਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਹਾਂ, ਧਨਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਮੰਦ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਧਨੈਰ੍ਦਾਰੈਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰਾਦਾਯ ਮੇ ਧਨਮ੍ । ਵਨਮਭ੍ਯਾਗਤੋ ਦੁਃ ਖੀ ਨਿਰਸ੍ਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਤਬਨ੍ਧੁਭੈਃ
ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਧਨ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਬੜੀ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਸੋ ऽਹਂ ਨ ਵੇਦ੍ਮਿ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕੁਸ਼ਲਾਕੁਸ਼ਲਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਸ੍ਵਜਨਾਨਾਞ੍ਚ ਦਾਰਾਣਾਞ੍ਚਾਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਬੈਠਿਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਹੈ।
ਕਿਂ ਨੁ ਤੇषਾਂ ਗृਹੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਕਿਂ ਨੁ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਕਥਂ ਤੇ ਕਿਂ ਨੁ ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਃ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਾਃ ਕਿਂ ਨੁ ਮੇ ਸੁਤਾਃ
ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਾੜੇ?
ਯੈਰ੍ਨਿਰਸ੍ਤੋ ਭਵਾਂਲ੍ਲੁਬ੍ਧੈਃ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਦਿਭਿਰ੍ਧਨੈਃ । ਤੇषੁ ਕਿਂ ਭਵਤਃ ਸ੍ਨੇਹਮਨੁਬਧ੍ਨਾਤਿ ਮਾਨਸਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਆਦਿ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮੋਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?
ਏਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਹ ਭਵਾਨਸ੍ਮਦ੍ਗਤਂ ਵਚਃ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਨ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਮਮ ਨਿष੍ਠੁਰਤਾਂ ਮਨਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਯੈਃ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਿਤृਸ੍ਨੇਹਂ ਧਨਲੁਬ੍ਧੈਰ੍ਨਿਰਾਕृਤਃ । ਪਤਿਸ੍ਵਜਨਹਾਰ੍ਦਂ ਚ ਹਾਰ੍ਦਿ ਤੇष੍ਵੇਵ ਮੇ ਮਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਪਿਓ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪਤਨੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮੇਤਨ੍ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਯਤ੍ਪ੍ਰੇਮਪ੍ਰਵਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਗੁਣੇष੍ਵਪਿ ਬਨ੍ਧੁषੁ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ: ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਝੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਪਿਆਰ ਦੇ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ?
ਤੇषਾਂ ਕृਤੇ ਮੇ ਨਿਃ ਸ਼੍ਵਾਸੋ ਦੌਰ੍ਮਨਸ੍ਯਂ ਚ ਜਾਯਤੇ । ਕਰੋਮਿ ਕਿਂ ਯਨ੍ਨ ਮਨਸ੍ਤੇष੍ਵਪ੍ਰੀਤਿषੁ ਨਿष੍ਠੁਰਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਹ ਭਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਠੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?
ਤਤਸ੍ਤੌ ਸਹਿਤੌ ਵਿਪ੍ਰ ਤਂ ਮੁਨਿਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੌ । ਸਮਾਧਿਰ੍ਨਾਮ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ऽਸੌ ਸ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਏ—ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਮਾਧੀ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੌ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਤੇਨ ਸਂਵਿਦਮ੍ । ਉਪਵਿष੍ਟੌ ਕਥਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚਕ੍ਰਤੁਰ੍ਵੈਸ਼੍ਯ-ਪਾਰ੍ਥਿਵੌ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਸੀ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ; ਫਿਰ ਵਪਾਰੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਭਗਵਂਸ੍ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਚਾਮ੍ਯੇਕਂ ਵਦਸ੍ਵ ਤਤ੍ । ਦੁਃ ਖਾਯ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨਸਃ ਸ੍ਵਚਿਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਤਾਂ ਵਿਨਾ
ਪੂਜਨੀਕ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ: ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ?
ਮਮਤ੍ਵਂ ਗਤਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਾਙ੍ਗੇष੍ਵਖਿਲੇष੍ਵਪਿ । ਜਾਨਤੋ ऽਪਿ ਯਥਾਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਿਮੇਤਨ੍ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਗਵਾ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਉਂ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ?