ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਸਟ, ਬੇਹੱਦ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਭਟਕ ਗਏ। ਉਹ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਉਗੇ, ਹੋਰ ਕੀ ਵਰ ਚਾਹੀਦਾ? ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਇਹੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਠੱਗੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਦ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਾਨੂੰ ਉਥੇ ਮਾਰੋ ਜਿਥੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਵਿਰਤਾ ਸਲਾਹਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਹੱਥੀਂ ਆਉਣੀ ਹੈ।" ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਚਕਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਠੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨੇਤਾ। ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਆਪ ਇੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਫੇਰ, ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿਥੇ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਸ ਥਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੇ ਕਬਜ਼ੇ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਅੱਗ, ਹਵਾ, ਯਮ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਟਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਈਆਂ। ਉਹ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਘੁਮਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। "ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਕਰਮ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਓ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੋਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਚਕਰਧਾਰੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਿਕਲਿਆ। ਐਸਾ ਹੀ ਤੇਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਕਲਿਆ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇਜ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੇਜ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਤੇਜ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਸਾਰੇ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਅਤੁੱਲ ਤੇਜ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਘਣੇ ਵਾਲ ਯਮ ਦੇ ਬਲ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਤਨ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਸੋਮ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਤੇ ਕਮਰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਬਣੇ। ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤਿ ਤੋਂ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਵਾਸੂਆਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਨੱਕ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਣੀ। ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਜੋਤਿ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ। ਭੌਂਹਾਂ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ, ਕੰਨ ਹਵਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਤੇਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹਰੇਕ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ "ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ! ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ!" ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਸ਼ੰਖ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਗ ਨੇ ਸ਼ੂਲ, ਮਰੁਤ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤਰਕਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਜਰ ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੀ ਘੰਟੀ ਦਿੱਤੀ। ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੰਡ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਪਾਸ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਅਕਸ਼ਮਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਮੰਡਲ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਉਸਦੇ ਹਰੇਕ ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਕਾਲ ਨੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਬੇਦਾਘ ਢਾਲ ਦਿੱਤੀ। ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਮਾਲਾ, ਕਦੇ ਨਾ ਮਲਿਣ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਮੁਕੁਟ, ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਮਿਲੇ। ਸਾਫ਼ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਹਰੇਕ ਬਾਂਹ ਲਈ ਚੂੜੀਆਂ, ਨਿਰਮਲ ਪੈਜਾਬ, ਅਤੁੱਲ ਮਾਲਾ ਤੇ ਹਰੇਕ ਉਂਗਲੀ ਲਈ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਹਾਡੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਢਾਲ ਦਿੱਤੀ। ਜਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਿਰ ਲਈ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਕਮਲ-ਮਾਲਾ, ਛਾਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ ਦਿੱਤਾ। ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਸਿੰਘ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ। ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਪਿਆਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗਹਣੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਹਾਸੀ ਹੱਸਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਕੰਬ ਗਿਆ। ਉਸ ਡਰਾਉਣੀ, ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਨਮੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।