ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦਿਵਿਆਤਮਿਕ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਦੈਤ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਵੀ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਵਰਨ ਤੋਂ ਅੰਬਿਕਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੰਬਿਕਾ ਪਾਰਵਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ, ਤਦ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਲੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਚੰਡਾ ਅਤੇ ਮੁੰਡਾ, ਜੋ ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸਨ, ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਦੌੜ ਕੇ ਸ਼ੁੰਭ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਔਰਤ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ; ਪਤਾ ਕਰੋ, ਇਹ ਦੇਵੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।" ਚੰਡਾ ਅਤੇ ਮੁੰਡਾ ਸ਼ੁੰਭ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਔਰਤ, ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਾਉਂਦੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖੋ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ੁੰਭ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਆਦਿ, ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਏਰਾਵਤ, ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਰੁੱਖ, ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਸ ਘੋੜਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹਵਾਈ ਰਥ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਰਚਨਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ। ਮਹਾਪਦਮ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਮੁਰਝਾਏ ਨਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਮਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਵਰੁਣ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਛਤਰੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਰਥ ਵੀ ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਉਤਕ੍ਰਾਂਤਿਦਾ, ਮੌਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਲੈ ਲਈ; ਜਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਹੁਣ ਸ਼ੁੰਭ ਕੋਲ ਹਨ; ਅੱਗ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਏ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। "ਹੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹਨ; ਫਿਰ, ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਤਨ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਚੰਡਾ ਅਤੇ ਮੁੰਡਾ ਰਾਹੀਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੂਤ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। "ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸਨੇਹਾ ਦੇ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਹਿਮਤ ਹੋਵੇ, ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ," ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉਸ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸ਼ੁੰਭ, ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤਿ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਵਿੱਚ ਰੋਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ; ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਹੈ। ਸੁਣ, ਉਹ ਕੀ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਤਨ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਇੰਦਰ ਦਾ ਹਾਥੀ-ਰਤਨ ਵੀ ਮੈਂ ਲੈ ਲਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮंथਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਘੋੜਾ ਉੱਚੈਸ਼੍ਰਵਸ ਵੀ ਅਮਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਨ।" "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਹੇ ਚਪਲ ਨੈਨਾ ਵਾਲੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਰਤਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚੁਣ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇਂ, ਤੈਨੂੰ ਅਤੁਲ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਮਿਲੇਗੀ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮੰਨ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ, ਦੁਰਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਸਕਰਾ ਕੇ ਆਖੀ: "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਠੀਕ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੁੰਭ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਵੀ। ਪਰ, ਇੱਥੇ ਜੋ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਝੂਠ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਸੁਣ, ਤੂੰ ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਪੁਰਾਣਾ ਵਾਅਦਾ ਇਹ ਸੀ—ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾਵੇ, ਮੇਰੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ।" "ਸ਼ੁੰਭ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਆਉਣ; ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਉਂ ਦੇਰੀ? ਤੁਰੰਤ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲੈਣ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ; ਦੱਸ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ?" "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ; ਫਿਰ ਤੂੰ, ਇੱਕ ਔਰਤ, ਕਿਵੇਂ?" "ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ; ਤੂੰ, ਇੱਕ ਔਰਤ, ਕਿਵੇਂ ਅਕੇਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਵੇਂਗੀ?" "ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ; ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਆਪਣੇ ਮਾਣ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਮੋਹੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ।" "ਇਹੀ ਹੈ—ਸ਼ੁੰਭ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਨਿਸ਼ੁੰਭਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ, ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਬੈਠੀ।" "ਤੂੰ ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੱਸ। ਉਹ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ, ਕਰੇ।" ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੂਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੁੰਭ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧੂਮਰਲੋਚਨ, ਜੋ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।