ଖଡିଗନୀ ଶୂଲିନୀ ଘୋରା ଗଦିନୀ ଚକ୍ରିଣୀ ତଥା । ଶଙ୍ଖିନୀ ଚାପିନୀ ବାଣ-ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ ପରିଘାଯୁଧା
ତୁମେ ତଳୱାର ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଗଦା ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଶଂଖ ଧରିଥିବା, ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବାଣ, ଗୁଳି ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା।
ସୌମ୍ଯା ସୌମ୍ଯତରାଶେଷ-ସୌମ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵତିସୁନ୍ଦରୀ । ପରାପରାଣାଂ ପରମା ତ୍ଵମେଵ ପରମେଶ୍ଵରୀ
ତୁମେ ମୃଦୁ, ସମସ୍ତ ମୃଦୁମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ମୃଦୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ; ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ।
ଯଚ୍ଚ କିଞ୍ଚିତ୍ କ୍ଵଚିଦ୍ଵସ୍ତୁ ସଦସଦ୍ଵାଖିଲାତ୍ମିକେ । ତସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଯା ଶିକ୍ତିଃ ସା ତ୍ଵଂ କିଂ ସ୍ତୂଯତେ ତଦା
ଯେଉଁଠି କିଛି ଅଛି, ସେଠି ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ ଯେଉଁ କିଛି ଅଛି, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ ତୁମେ, ସେ ସବୁର ଶକ୍ତି ତୁମେ; ତେଣୁ ତୁମକୁ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ?
ଯଯା ତ୍ଵଯା ଜଗତ୍ସ୍ତ୍ରଷ୍ଟା ଜଗତ୍ପାତ୍ଯତ୍ତି ଯୋ ଜଗତ୍ । ସୋ ଽପି ନିଦ୍ରାଵଶଂ ନୀତଃ କସ୍ତ୍ଵାଂ ସ୍ତୋତୁମିହେଶ୍ଵରଃ
ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ମଧ୍ୟ ନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏମିତି ହେଲେ, ଏଠାରେ କିଏ ତୁମର ସ୍ତୁତି କରିପାରିବ, ହେ ଦେବୀ?
ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶରୀରଗ୍ରହଣମହାମୀଶାନ ଏଵ ଚ । କାରିତାସ୍ତେ ଯତୋ ଽତସ୍ତ୍ଵାଂ କଃ ସ୍ତୋତୁଂ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଭଵେତ୍
ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହାଦେବ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଚେଷ୍ଟାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ତେଣୁ, କିଏ ତୁମର ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବ?
ସା ତ୍ଵମିତ୍ଥଂ ପ୍ରଭାଵୈଃ ସ୍ଵୈରୁଦାରୈର୍ଦେଵି ସଂସ୍ତୁତା । ମୋହଯୈତୌ ଦୁରାଧର୍ଷାଵସୁରୋ ମଧୁକୈଟଭୌ
ଏଭଳି ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ହେ ଦେବୀ, ସେଇ ଦୁର୍ଜୟ ଦାନବ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କର।
ପ୍ରବୋଧଞ୍ଚ ଜଗତ୍ସ୍ଵାମୀ ନୀଯତାମଚ୍ଯୁତୋ ଲଘୁ । ବୋଧଶ୍ଚ କ୍ରିଯତାମସ୍ଯ ହନ୍ତୁମେତୌ ମହାସୁରୌ
ଏହି ଦୁଇ ମହା ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ, ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଉ, ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କରାଯାଉ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ତଦା ଦେଵୀ ତାମସୀ ତତ୍ର ଵେଧସା । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରବୋଧନାର୍ଥାଯ ନିହନ୍ତୁଂ ମଧୁକୈଟଭୌ
ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତା ହୋଇ, ସେଠାରେ ତାମସୀ ଦେବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଓ ମଧୁ କୈଟଭଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ନେତ୍ରାସ୍ଯନାସିକା-ବାହୁ-ହୃଦଯେଭ୍ଯସ୍ତଥୋରସଃ । ନିର୍ଗମ୍ଯ ଦର୍ଶନେ ତସ୍ଥୌ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ, ମୁଁହ, ନାକ, ବାହୁ, ହୃଦୟ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ସେ ଦେବୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ଚ ଜଗନ୍ନାଥସ୍ତଯା ମୁକ୍ତୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଏକାର୍ଣଵେ ଽହିଶଯନାତ୍ତତଃ ସ ଦଦୃଶେ ଚ ତୌ
ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଜଗନ୍ନାଥ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ନାଗଶୟନ ଠାରୁ ଉଠିଲେ ଏବଂ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ମଧୁକୈଟଭୌ ଦୁରାତ୍ମାନାଵତିଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମୌ । କ୍ରୋଧରକ୍ତେକ୍ଷଣାଵତ୍ତୁଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜନିତୋଦ୍ଯମୌ
ମଧୁ ଓ କୈଟଭ, ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ଓ ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ।
ସମୁତ୍ଥାଯ ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯୁଯୁଧେ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ । ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ବାହୁପ୍ରହରଣୋ ଵିଭୁଃ
ତାପରେ, ଭଗବାନ୍ ହରି ଉଠି, ସେ ଦୁଇଜଣ ସହିତ ନିଜ ବାହୁକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି ଅଂଶେଅଂଶେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତାଵପ୍ଯତିବଲୋନ୍ମତ୍ତୌ ମହାମାଯାଵିମୋହିତୌ । ଉକ୍ତଵନ୍ତୌ ଵରୋ ଽସ୍ମତ୍ତୋ ଵ୍ରିଯତାମିତି କେଶଵମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମଦମସ୍ତ ଥିଲେ, ମହାମାୟାଙ୍କର ମୋହରେ ପଡ଼ି, କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆମଠାରୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁନିଅ'।
ଭଵନେତାମଦ୍ଯ ମେ ତୁଷ୍ଟୌ ମମ ଵଧ୍ଯାଵୁଭାଵପି । କିମନ୍ଯେନ ଵରେଣାତ୍ର ଏତାଵଦ୍ଧି ଵୃତଂ ମମ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଆଜି ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଯଦିଓ ଦୁହେଁ ମୋ ହାତରେ ବଧ ହେବେ, ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦରକାର? ଏହିଟି ମୋର ଇଚ୍ଛା।
ଵଞ୍ଚିତାଭ୍ଯାମିତି ତଦା ସର୍ଵମାପୋମଯଂ ଜଗତ୍ । ଵିଲୋକ୍ଯ ତାଭ୍ଯାଂ ଗଦିତୋ ଭଗଵାନ୍ କମଲେକ୍ଷଣଃ
ତାଳେ ସେମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଠକାଯାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜଳରେ ଭରିଯାଇଛି ଦେଖି, କମଳନୟନ ଭଗବାନ୍ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଆଵାଂ ଜହି ନ ଯତ୍ରୋର୍ଵୋ ସଲିଲେନ ପରିପ୍ଲୁତା । ପ୍ରୀତୌ ସ୍ଵସ୍ତଵ ଯୁଦ୍ଧେନ ଶ୍ଲାଘ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମୃତ୍ଯୁରାଵଯୋଃ
ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ପାଣିରେ ଢାକା ନାହିଁ, ସେଠି ଆମକୁ ବଧ କର; ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଆମେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମର ପ୍ରତାପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ହାତରେ ହେଉ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵତା ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଭୃତା । କୃତ୍ଵା ଚକ୍ରେଣ ଵୈ ଚ୍ଛିନ୍ନେ ଜଘନେ ଶିରସୀ ତଯୋଃ
'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ୍ କହି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଘନ ଉପରେ ମାରି, ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଏଵମେଷା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ବ୍ରହ୍ମଣା ସଂସ୍ତୁତା ସ୍ଵଯମ୍ । ପ୍ରଭାଵମସ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାସ୍ତୁ ଭୂଯଃ ଶୃଣୁ ଵଦାମି ତେ
ଏଭଳି ଦେବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ; ଏବେ ଆଉଥରେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଦେବୀଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କହିବି।
ଦେଵାସୁରମଭୂଦ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ପୂର୍ଣମବ୍ଦଶତଂ ପୁରା । ମହିଷେ ଽସୁରାଣାମଧିପେ ଦେଵାନାଂ ଚ ପୁରନ୍ଦରେ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶତବର୍ଷ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିଲେ ମହିଷାସୁର ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିଲେ ପୁରନ୍ଦର।
ତତ୍ରାସୁରୈର୍ମହାଵୀର୍ଯୈର୍ଦେଵସୈନ୍ଯଂ ପରାଜିତମ୍ । ଜିତ୍ଵା ଚ ସକଲାନ୍ ଦେଵାନିନ୍ଦ୍ରୋ ଽବୂନ୍ମହିଷାସୁରଃ
ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସେନାକୁ ହରାଇଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତି ମହିଷାସୁର ଇନ୍ଦ୍ର ହେଇଯାଇଲେ।
ତତଃ ପରାଜିତା ଦେଵାଃ ପଦ୍ମଯୋନିଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍ । ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଗତାସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରେଶ-ଗରୁଡଧ୍ଵଜୌ
ତାପରେ ହାରିଥିବା ଦେବତାମାନେ ପଦ୍ମଯୋନି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଯେଉଁଠି ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ତଯୋସ୍ତଦ୍ଵନ୍ମହିଷାସୁରଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ତ୍ରିଦଶାଃ କଥଯାମାସୁର୍ଦେଵାଭିଭଵଵିସ୍ତରମ୍
ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା, ମହିଷାସୁରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ କେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦମନ କରିଛନ୍ତି, ସବୁ କଥା ଦେବତାମାନେ ବ୍ୟାକ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସୂର୍ଯେନ୍ଦ୍ରଗ୍ନ୍ଯନିଲେନ୍ଦୂନାଂ ଯମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ । ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚାଧିକାରାନ୍ ସ ସ୍ଵଯମେଵାଧିତିଷ୍ଠିତି
ସେ ନିଜେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଯମ, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଅଧିକାର ନେଇନେଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନିରାକୃତାଃ ସର୍ଵେ ତେନ ଦେଵଗଣା ଭୁଵି । ଵିଚରନ୍ତି ଯଥା ମର୍ତ୍ଯା ମହିଷେଣ ଦୁରାତ୍ମନା
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମହିଷାସୁର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଉଖାଡ଼ିଦିଆଯାଇ, ପୃଥିବୀରେ ମଣିଷମାନେ ଭଳି ଘୁରୁଥିଲେ।
ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵମମରାରିଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ଶରଣଂ ଵଃ ପ୍ରପନ୍ନାଃ ସ୍ମୋ ଵଧସ୍ତସ୍ଯ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯତାମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ କଣ କରିଛି, ସେ ସବୁ କଥା ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଦେଲୁ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ। ଏବେ ତାଙ୍କର ବିନାଶ କିପରି ହେବ, ସେଥିରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ।
ଇତ୍ଥଂ ନିଶମ୍ଯ ଦେଵାନାଂ ଵଚାଂସି ମଧୁସୂଦନଃ । ଚକାର କୋପଂ ଶମ୍ଭୁଶ୍ଚ ଭ୍ରୁକୁଟୀକୁଟିଲାନନୌ
ଦେବତାମାନେ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଶୁଣି, ମଧୁସୂଦନ ଓ ଶଂଭୁ, ଦୁହେଁ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭୃକୁଟି ଚିଢ଼ି ଗମ୍ଭୀର ହେଇଗଲା।
ତତୋ ଽତିକୋପପୂର୍ଣସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣୋ ଵଦନାତ୍ତତଃ । ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ମହତ୍ତେଜୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶଙ୍କରସ୍ଯ ଚ
ତାପରେ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମୁହଁରୁ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବଡ଼ ଏକ ତେଜ ଉତ୍ସର୍ଗ ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶଂକରଙ୍କ ମୁହଁରୁ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ତେଜ ନିସ୍ସରିଲା।
ଅନ୍ଯେଷାଞ୍ଚୈଵ ଦେଵାନାଂ ଶକ୍ରାଦୀନାଂ ଶରୀରତଃ । ନିର୍ଗତଂ ସୁମହତ୍ତେଜସ୍ତଚ୍ଚୈକ୍ଯଂ ସମଗଚ୍ଛତ
ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦିଙ୍କ ଶରୀରରୁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ଏକ ତେଜ ବାହାରିଲା, ଏହି ସମସ୍ତ ତେଜ ଏକଠା ହୋଇଗଲା।
ଅତୀଵ ତେଜସଃ କୂଟଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପର୍ଵତମ୍ । ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ସୁରାସ୍ତତ୍ର ଜ୍ଵାଲାଵ୍ଯାପ୍ତଦିଗନ୍ତରମ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ, ଅତ୍ୟଧିକ ତେଜର ଏକ ବଡ଼ ଗୁଛ, ପାହାଡ଼ ପରି ଜ୍ୱଳିଉଛି, ତାହାର ଆଗୁନିର ଲହରୀ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଇଛି।
ଅତୁଲଂ ତତ୍ର ତତ୍ତେଜଃ ସର୍ଵଦେଵଶରୀରଜମ୍ । ଏକସ୍ଥଂ ତଦଭୂନ୍ନାରୀ ଵ୍ଯାପ୍ତଲୋକତ୍ରଯଂ ତ୍ଵିଷା
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏହି ଅପୂର୍ବ ତେଜ, ଏକଠା ହୋଇ, ଏକ ନାରୀ ରୂପ ନେଲା, ଯାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ତିନି ଲୋକକୁ ଆବୃତ କରିଦେଲା।