ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଭୋଗୈଃ ପ୍ରଦାନୈର୍ଵତ୍ସରେଣ ଯା । ପ୍ରୀତିର୍ମେ କ୍ରିଯତେ ସାସ୍ମିନ୍ ସକୃତ୍ସୁଚରିତେ ଶ୍ରୁତେ
ଏହାକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦିଆଯାଇପାରିବା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପହାର ଓ ଭୋଗରେ, ଏହି ଉତ୍ତମ କଥାକୁ ଏକଥର ଶୁଣିଲେ ଯେତେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ—
ଶ୍ରୁତଂ ହରତି ପାପାନି ତଥାଽରୋଗ୍ଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ରକ୍ଷାଂ କରୋତି ଭୂତେଭ୍ଯୋ ଜନ୍ମନାଂ କୀର୍ତନଂ ମମ
ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ, ଶରୀର ଭଲ ରହେ, ଭୂତପ୍ରେତ ଠାରୁ ରକ୍ଷା ମିଳେ; ମୋ ଜନ୍ମ କଥାର କୀର୍ତନ ଏହି ସବୁ କରିଥାଏ।
ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ଚରିତଂ ଯନ୍ମେ ଦୁଷ୍ଟଦୈତ୍ଯନିବର୍ହଣମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ ଶ୍ରୁତେ ଵୈରିକୃତଂ ଭଯଂ ପୁଂସାଂ ନ ଜାଯତେ
ଯେତେବେଳେ ମୋର ଯୁଦ୍ଧର କାର୍ଯ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ଦେମନମାନେଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା, ଲୋକେ ଶୁଣନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦେଇଥିବା ଭୟ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଆସେନାହିଁ।
ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ସ୍ତୁତଯୋ ଯାଶ୍ଚ ଯାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଃ କୃତାଃ । ବ୍ରହ୍ମଣା ଚ କୃତାସ୍ତାସ୍ତୁ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ଶୁଭାଂ ଗତିମ୍
ତୁମେ ଯେ ଷ୍ଟୁତିଗୁଡିକ କରିଛ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା କରିଥିବା ଷ୍ଟୁତିଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଭଲ ଦିଗରେ ନେଇଯାନ୍ତି।
ଅରଣ୍ଯେ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଵାପି ଦାଵାଗ୍ନିପରିଵାରିତଃ । ଦସ୍ଯୁଭିର୍ଵା ଵୃତଃ ଶୂନ୍ଯେ ଗୃହୀତୋ ଵାପି ଶତ୍ରୁଭିଃ
ଅରଣ୍ୟ ଭିତରେ କିମ୍ବା ତାର ଧାରରେ, ଜଙ୍ଗଲ ଆଗ୍ନିରେ ଘେରାଯିବା, କିମ୍ବା ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଦସ୍ୟୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯିବା, କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁମାନେ ଧରି ନେଇଥିଲେ—
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରାନୁଯାତୋ ଵା ଵନେ ଵା ଵନହସ୍ତିଭିଃ । ରାଜ୍ଞା କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ଚାଜ୍ଞପ୍ତୋ ଵଧ୍ଯୋ ବନ୍ଧଗତୋ ଽପି ଵା
ବନରେ ସିଂହ କିମ୍ବା ବାଘ ଦ୍ୱାରା ଖୋଜାଯିବା, କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲ ହାତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟିତ ହେବା, କିମ୍ବା କ୍ରୁଧ୍ଧ ରାଜା ମୃତ୍ୟୁ ଦେବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲେ, କିମ୍ବା ବନ୍ଧି ରଖାଯିବା—
ଆଘୂର୍ଣିତୋ ଵା ଵାତେନ ସ୍ଥିତଃ ପୋତେ ମହାର୍ଣଵେ । ପତତ୍ସୁ ଚାପି ଶସ୍ତ୍ରେଷୁ ସଂଗ୍ରାମେ ଭୃଶଦାରୁଣେ
ବାତାସରେ ଘୁରାଯିବା, ବଡ଼ ସାଗରରେ ଜାହାଜରେ ଦଢ଼ି ରହିବା, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରପାତ ହେବା—
ସର୍ଵାବାଧାସୁ ଘୋରାସୁ ଵେଦନାଭ୍ଯର୍ଦିତୋ ଽପି ଵା । ସ୍ମରନ୍ମମୈତଚ୍ଛରିତଂ ନରୋ ମୁଚ୍ଯେତ ସଙ୍କଟାତ୍
ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ, ଯଦି ଯେଉଁଠି ଦେହ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡିତ ହେଉଛି, ମୋର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯଦି ଲୋକେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ମମ ପ୍ରଭାଵାତ୍ସିଂହାଦ୍ଯା ଦସ୍ଯଵୋ ଵୈରିଣସ୍ତଥା । ଦୂରାଦେଵ ପଲାଯନ୍ତେ ସ୍ମରତଶ୍ଚରିତଂ ମମ
ମୋର ଶକ୍ତିରେ, ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ, ଶତ୍ରୁ ଓ ଚୋରମାନେ, ମୋର କଥା ମନେ ପକାଇଲେ, ଦୂରରୁ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସା ଭଗଵତୀ ଚଣ୍ଡିକା ଚଣ୍ଡଵିକ୍ରମା । ପଶ୍ଯତାମେଵ ଦେଵାନାଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଏଭଳି କହି, ଭଗବତୀ ଚଣ୍ଡିକା ଯିଏ ଅତି ଶୂର, ଦେବମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେଉଁଠି ହିଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତେ ଽପି ଦେଵ୍ଯା ନିରାତଙ୍କା ସ୍ଵାଧିକାରାନ୍ ଯଥା ପୁରା । ଯଜ୍ଞଭାଗଭୁଜଃ ସର୍ଵେ ଚକ୍ରୁର୍ଵିନିହତାରଯଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ, ଦେବମାନେ ଭୟମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପୁର୍ବର ପରି ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ନେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଦେଵ୍ଯା ନିହତେ ଶୁମ୍ଭେ ଦେଵରିପୌ ଯୁଧି । ଜଗଦ୍ଵିଧ୍ଵଂସକେ ତସ୍ମିନ୍ ମହୋଗ୍ରେ ଽତୁଲଵିକ୍ରମେ । ନିଶୁମ୍ଭେ ଚ ମହାଵୀର୍ଯେ ଶେଷାଃ ପାତାଲମାଯଯୁଃ
ଦେବୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଶୁମ୍ଭ, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଓ ମହାବଳୀ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ପାତାଳକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ଭଗଵତୀ ଦେଵୀ ସା ନିତ୍ଯାପି ପୁନଃ ପୁନଃ । ସମ୍ଭୂଯ କୁରୁତେ ଭୂପ ଜଗତଃ ପରିପାଲନମ୍
ଏଭଳି ନିତ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭଗବତୀ ଦେବୀ ପୁନିପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇ, ଏହି ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ତଯୈତନ୍ମୋହ୍ଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ ସୈଵ ଵିଶ୍ଵଂ ପ୍ରସୂଯତେ । ସା ଯାଚିତା ଚ ଵିଜ୍ଞାନଂ ତୁଷ୍ଟା ଋଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ସେଇ ଦେବୀ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଜଗତକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି; ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଖୁସି ହେଲେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତଯୈତତ୍ସକଲଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ମନୁଜେଶ୍ଵର । ମହାକାଲ୍ଯା ମହାକାଲେ ମହାକାରୀସ୍ଵରୂପଯା
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାକାଳୀଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି । ମହାକାଳୀ ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ମହାକାଳ ଓ ମହାକାରୀ ରୂପେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି ।
ସୈଵ କାଲେ ମହାମାରୀ ସୈଵ ସୃଷ୍ଟିର୍ଭଵତ୍ଯଜା । ସ୍ଥିତିଂ କରୋତି ଭୂତାନାଂ ସୈଵ କାଲେ ସନାତନୀ
ସମୟ ଆସିଲେ ସେ ମହାମାରୀ ଭାବେ ସମସ୍ତ କୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି; ଜନ୍ମ ନ ନେଇ ଅପରିଣାମୀ ଥିବା ସେ ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିର ଦେବୀ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ନିଜେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖନ୍ତି ।
ଭଵକାଲେ ନୃଣାଂ ସୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵୃଦ୍ଧିପ୍ରଦା ଗୃହେ । ସୈଵାଭାଵେ ତଥାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଵିନାଶାଯୋପଜାଯତେ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଉନ୍ନତିର ସମୟରେ ସେ ଗୃହରେ ବୃଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଅଭାବରେ, ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ନଷ୍ଟିର କାରଣ ହୁଅନ୍ତି ।
ସ୍ତୁତା ସମ୍ପୂଜିତା ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପଗନ୍ଧାଦିବିସ୍ତଥା । ଦଦାତି ଵିତ୍ତଂ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ମତିଂ ଧର୍ମେ ଗତିଂ ଶୁଭାମ୍
ଫୁଲ, ଧୂପ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ଓ ପୂଜା କଲେ, ସେ ଧନ, ପୁତ୍ର, ଧର୍ମରେ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭ ଗତି ଦେଇଥାନ୍ତି ।
ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ଭୂପ ଦେଵୀମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଏଵଂପ୍ରଭାଵା ସା ଦେଵୀ ଯଯେଦଂ ଧାର୍ଯତେ ଜଗତ୍
ରାଜା, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା କହିଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ଦେବୀଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶ୍ୱ ରହିଛି ।
ଵିଦ୍ଯା ତଥୈଵ କ୍ରିଯତେ ଭଗଵଦ୍ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା । ତଥା ତ୍ଵମେଷ ଵୈଶ୍ଯଶ୍ଚ ତଥୈଵାନ୍ଯେ ଵିଵେକିନଃ । ମୋହ୍ଯନ୍ତେ ମୋହିତାଶ୍ଚୈଵ ମୋହମେଷ୍ଯନ୍ତି ଚାପରେ
ବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଭଗବତୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହିପରି ଆପଣ, ଏହି ବଣିକ ଓ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ମୋହରେ ପଡିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ମୋହରେ ପଡିବେ ।
ତାମୁପୈହି ମହାରାଜ ଶରଣଂ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍ । ଆରାଧିତା ସୈଵ ନୃଣାଂ ଭୋଗସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗଦା
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଚରଣରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭୋଗ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁରଥଃ ସ ନରାଧିପଃ । ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାଭାଗଂ ତମୃଷିଂ ଶଂସିତଵ୍ରତମ୍
ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସୁରଥ ରାଜା ସେ ମହାଭାଗ ଋଷିଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ନିଷ୍ଠା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ବନ୍ଦନା କଲେ।
ନିର୍ଵିଣ୍ଣୋ ଽତିମମତ୍ଵେନ ରାଜ୍ଯାପହରଣେନ ଚ । ଜଗମ ସଦ୍ଯସ୍ତପସେ ସ ଚ ଵୈଶ୍ଯୋ ମହାମୁନେ
ଅତି ଆସକ୍ତି ଓ ରାଜ୍ୟ ହରାଇବାର ଦୁଃଖରେ, ସେ ଏବଂ ବଣିକ ଦୁଇଜଣେ, ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସଂଦର୍ଶନାର୍ଥମମ୍ବାଯା ନଦୀପୁଲିନସଂସ୍ଥିତଃ । ସ ଚ ଵୈଶ୍ଯସ୍ତପସ୍ତେପେ ଦେଵୀସୂକ୍ତଂ ପରଂ ଜପନ୍
ମା ଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବା ଆଶାରେ, ସେମାନେ ନଦୀର ପୁଲିନରେ ରହିଲେ; ବଣିକ ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଷ୍ଳୋକ ଜପି ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତୌ ତସ୍ମିନ୍ ପିଲିନେ ଦେଵ୍ଯାଃ କୃତ୍ଵା ମୂର୍ତି ମହୀମଯୀମ୍ । ଅର୍ହଣାଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତସ୍ଯାଃ ପୁଷ୍ପଧୂପାଗ୍ନିତର୍ପଣୈଃ
ସେ ନଦୀ ପୁଲିନରେ, ଦେବୀଙ୍କ ମୃତ୍ତିକା ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରି, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଅଗ୍ନି ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ନିରାହାରୌ ଯତାତ୍ମାନୌ ତନ୍ମନସ୍କୌ ସମାହିତୌ । ଦଦତୁସ୍ତୌ ବଲିଂ ଚୈଵ ନିଜଗାତ୍ରାସୃଗୁକ୍ଷିତମ୍
ଉପବାସ କରି, ନିଜ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେମାନେ ନିଜ ଶରୀରର ରକ୍ତ ଦେଇ ବଳି ଅର୍ପଣ କଲେ।
ଏଵଂ ସମାରାଧଯତୋସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵର୍ଷୈର୍ଯତାତ୍ମନୋଃ । ପରିତୁଷ୍ଟା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ପ୍ରାହ ଚଣ୍ଡିକା
ଏଭଳି ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ନିଜ ମନକୁ ସଂଯମ କରି ଉପାସନା କରିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାତା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ କଥା କହିଲେ।
ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା ଭୂପ ତ୍ଵଯା ଚ କୁଲନନ୍ଦନ । ମତ୍ତସ୍ତତ୍ପ୍ରାପ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଂ ପରିତୁଷ୍ଟା ଦଦାମି ତତ୍
ତୁମେ ରାଜା ଏବଂ ତୁମର ବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଯେଉଁ ଇଛା କରୁଛ, ସେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦେଉଛି, ମୋଠୁ ତୁମେ ପାଇବ।
ତତୋ ଵଵ୍ରେ ନୃପୋ ରାଜ୍ଯମଵିଭ୍ରଂଶ୍ଯନ୍ଯଜନ୍ମନି । ଅତ୍ରୈଵ ଚ ନିଜଂ ରାଜ୍ଯଂ ହତଶତ୍ରୁବଲଂ ବଲାତ୍
ତାପରେ ରାଜା ଏହି ଜନ୍ମରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଶକ୍ତିରେ ହରାଇ ଫେରି ପାଇବା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ଅଭିଘ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଚାହିଲେ।
ସୋ ଽପି ଵୈଶ୍ଯସ୍ତତୋ ଜ୍ଞାନଂ ଵଵ୍ରେ ନିର୍ଵିଣ୍ଣମାନସଃ । ମମେତ୍ଯହମିତି ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଙ୍ଗଵିଚ୍ଯୁତିକାରକମ୍
ବ୍ୟାପାରୀ, ଜଣେ ଦୁଃଖିତ ମନ ନେଇ, ତାପରେ ଏହି ଇଚ୍ଛା କଲେ—‘ମୋର’ ଏବଂ ‘ମୁଁ’ ଭାବକୁ ଦୂର କରିବା ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ଯାହା ଆସକ୍ତିକୁ ଛାଡି ଦେଇପାରିବ।