ଵିଦ୍ଯାସୁ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଵିଵେକଦୀପେଷ୍ଵ୍ ଆଦ୍ଯେଷୁ ଵାକ୍ଯେଷୁ ଚ କା ତ୍ଵଦନ୍ଯା । ମମତ୍ଵଗର୍ତେ ଽତିମହାନ୍ଧକାରେ ଵିଭ୍ରାମଯତ୍ଯେତଦତୀଵ ଵିଶ୍ଵମ୍
ଜ୍ଞାନ, ଶାସ୍ତ୍ର, ବିବେକର ଆଲୋକ ଓ ପ୍ରମୁଖ ବାକ୍ୟରେ, ତୁମେ ଛଡ଼ା କିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅତି ଗଭୀର ଅନ୍ଧାର ଓ ମମତାର ଗର୍ତ୍ତରେ ଭ୍ରମଣ କରାଉଛି?
ରକ୍ଷାଂସି ଯତ୍ରୋଗ୍ରଵିଷାଶ୍ଚ ନାଗା ଯତ୍ରାରଯୋ ଦସ୍ଯୁବଲାନି ଯତ୍ର । ଦାଵାନଲୋ ଯତ୍ର ତଥାବ୍ଧିମଧ୍ଯେ ତତ୍ର ସ୍ଥିତା ତ୍ଵଂ ପରିପାସି ଵିଶ୍ଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଦାନବ, ଭୟଙ୍କର ବିଷ ଥିବା ସାପ, ଶତ୍ରୁ, ଚୋର ଦଳ, ଜଙ୍ଗଲର ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ବିପଦ ଅଛି, ସେଉଁଠି ତୁମେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ।
ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରି ତ୍ଵଂ ପରିପାସି ଵିଶ୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମିକା ଧାରଯସୀତି ଵିଶ୍ଵମ୍ । ଵିଶ୍ଵେଶଵନ୍ଦ୍ଯା ଭଵତୀ ଭଵନ୍ତି ଵିଶ୍ଵାଶ୍ରଯା ଯେ ତ୍ଵଯି ଭକ୍ତିନମ୍ରାଃ
ହେ ଜଗତର ମହିଳା, ତୁମେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ, ଜଗତର ଆତ୍ମା ଭାବେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରୁଛ। ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୁମେ ପାଖରେ ନମ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଜଗତର ଆଶ୍ରୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ଜଗତର ନାଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅ।
ଦେଵି ପ୍ରସୀଦ ପରିପାଲଯ ନୋ ଽପରିଭୀତେର୍ ନିତ୍ଯଂ ଯଥାସୁରଵଧାଦଧୁନୈଵ ସଦ୍ଯଃ । ପାପାନି ସର୍ଵଜଗତାଂ ପ୍ରଶମଂ ନଯାଶୁ ଉତ୍ପାତପାକଜନିତାଂଶ୍ଚ ମହୋପସର୍ଗାନ୍
ହେ ଦେବୀ, ଦୟା କର; ଆମକୁ ସଦା ନିରଭୟ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କର, ଯେପରିକି ଏବେ ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କରିଛ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ପାପକୁ ଶୀଘ୍ର ଶାନ୍ତ କର, ଏବଂ ଦୁଃଖ ଓ ବିପଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମହାପ୍ରସ୍ତୁତିମାନେକୁ ଶୀଘ୍ର ଦୂର କର।
ପ୍ରଣତାନାଂ ପ୍ରସୀଦ ତ୍ଵଂ ଦେଵି ଵିଶ୍ଵାର୍ତିହାରିଣୀ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵାସିନାମୀଡ୍ଯେ ଲୋକାନାଂ ଵରଦା ଭଵ
ଯେମାନେ ତୁମେ ପାଖରେ ନମନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତି ଦୟା କର, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଜଗତର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା। ତିନି ଲୋକର ଜନମାନେ ତୁମେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।
ଵରଦାହଂ ସୁରଗଣ ଵରଂ ଯନ୍ମନସେଚ୍ଛଥ । ତଂ ଵୃଣୁଧ୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ଜଗତାମୁପକାରକମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିବା। ହେ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ, ତୁମେ ମନରେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଅଛ, ତାହା ଚୟନ କର; ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେଇବି, ଯେଉଁଥିରେ ଜଗତର ଉପକାର ଅଛି।'
ସର୍ଵବାଧାପ୍ରଶମନଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯାଖିଲେଶ୍ଵରି । ଏଵମେଵ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯମସ୍ମଦ୍ଵୈରିଵିନାଶନମ୍
ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଏଶ୍ୱରୀ, ଆପଣ ଆମର ସମସ୍ତ ବିପଦ ଦୂର କରିବେ ଏବଂ ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ।
ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିମେ ଯୁଗେ । ଶୁମ୍ଭୋ ନିଶୁମ୍ଭଶ୍ଚୈଵାନ୍ଯାଵୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯେତେ ମହାସୁରୌ
ଯେତେବେଳେ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କର କାଳ ଆସିବ, ଏକାତିସ ଯୁଗରେ ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ, ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ନନ୍ଦଗୋପଗୃହେ ଜାତା ଯଶୋଦାଗର୍ଭସମ୍ଭଵା । ତତସ୍ତୌ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ଵିନ୍ଧ୍ଯାଚଲନିଵାସିନୀ
ନନ୍ଦ ଗୋପଙ୍କ ଘରେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ମୋର ଜନ୍ମ ହେବ; ତାପରେ ମୁଁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡରେ ବସି ଏହି ଦୁଇ ଦାନବକୁ ନଷ୍ଟ କରିବି।
ପୁନରପ୍ଯତିରୌଦ୍ରେଣ ରୂପେଣ ପୃଥିଵୀତଲେ । ଅଵତୀର୍ଯ ହନିଷ୍ଯାମି ଵୈପ୍ରଚିତ୍ତାଂସ୍ତୁ ଦାନଵାନ୍
ପୁନି ଏକ ଅତି ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରି, ମୁଁ ବୈପ୍ରଚିତ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ମାରି ଦେବି।
ଭକ୍ଷଯନ୍ତ୍ଯାଶ୍ଚ ତାନୁଗ୍ରାନ୍ ଵୈପ୍ରଚିତ୍ତାନ୍ ସୁଦାନଵାନ୍ । ରକ୍ତା ଦନ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦାଡିମୀକୁସୁମୋପମାଃ
ମୁଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବୈପ୍ରଚିତ୍ତ ଦାନବମାନେକୁ ଖାଇବା ପରେ, ମୋ ଦାନ୍ତ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର, ଦାଡିମା ଫୁଲ ପରି ହେଇଯିବ।
ତତୋ ମାଂ ଦେଵତାଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଚ ମାନଵାଃ । ସ୍ତୁଵନ୍ତୋ ଵ୍ଯାହରିଷ୍ଯନ୍ତି ସତତଂ ରକ୍ତଦନ୍ତିକାମ୍
ତାପରେ ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବତା ଓ ପୃଥିବୀର ଲୋକମାନେ ସଦା ମୋତେ 'ରକ୍ତଦନ୍ତିକା' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିବେ।
ଭୁଯଶ୍ଚ ଶତଵାର୍ଷିକ୍ଯାମନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯାମନମ୍ଭସି । ମୁନିଭିଃ ସଂସ୍ତୁତା ଭୂମୌ ସଂଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯଯୋନିଜା
ପୁନି ଯେତେବେଳେ ଶତବର୍ଷ ଧରି ବୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ, ଜଳ ମିଳିବ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ମୁନିମାନେଙ୍କର ସ୍ତୁତିରେ ଗର୍ଭ ଛଡ଼ି ଜନ୍ମ ନେବି।
ତତଃ ଶତେନ ନେତ୍ରାଣାଂ ନିରୀକ୍ଷିଷ୍ଯାମି ଯନ୍ମୁନୀନ୍ । କୀର୍ତଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମନୁଜାଃ ଶତାକ୍ଷୀମିତି ମାଂ ତତଃ
ତାପରେ ମୁଁ ଶତଟି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବି; ଲୋକମାନେ ମୋତେ 'ଶତାକ୍ଷୀ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିବେ।
ତତୋ ଽହମଖିଲଂ ଲୋକମାତ୍ମଦେହସମୁଦ୍ଭଵୈଃ । ଭରିଷ୍ଯାମି ସୁରାଃ ଶାକୈରାଵୃଷ୍ଟେଃ ପ୍ରାଣଧାରକୈଃ
ତାପରେ ମୁଁ ମୋ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶାକ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଜୀବନ ଦେବି, ଦେବମାନେ, ବୃଷ୍ଟି ନାହିଁ ବେଳେ ଏହି ଶାକ ଜୀବନ ଦାୟକ ହେବ।
ଶାକମ୍ଭରୀତି ଵିଖ୍ଯାତିଂ ତଦା ଯାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଭୁଵି । ତତ୍ରୈଵ ଚ ଵଧିଷ୍ଯାମି ଦୁର୍ଗମାଖ୍ଯଂ ମହାସୁରମ୍ । ଦୁର୍ଗା ଦେଵୀତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ତନ୍ମେ ନାମ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେତିକି ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ 'ଶାକମ୍ଭରୀ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ହେବି; ଏଠାରେ 'ଦୁର୍ଗମ' ନାମକ ମହାସୁରକୁ ବଧ କରିବି। ଏଠାରେ ମୋ ନାମ 'ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ହେବ।
ପୁନଶ୍ଚାହଂ ଯଦା ଭୀମଂ ରୂପ କୃତ୍ଵା ହିମାଚଲେ । ରକ୍ଷାଂସି ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ପୁନୀନାଂ ତ୍ରାଣକାରଣାତ୍
ପୁନି ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ହିମାଚଳରେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରିବି, ତେବେ ମୁଁ ନିର୍ମଳମନ୍ତା ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବି।
ତଦା ମାଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ସ୍ତୋଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯାନମ୍ରମୂର୍ତଯଃ । ଭୀମା ଦେଵୀତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ତନ୍ମେ ନାମ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେତିକି ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ମୋ ପାଖରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସ୍ତୁତି କରିବେ; ଏଠାରେ ମୋ ନାମ 'ଭୀମା ଦେବୀ' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ହେବ।
ଯଦାରୁଣାଖ୍ଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ମହାବାଧାଂ କରିଷ୍ଯତି । ତଦାହଂ ଭ୍ରାମରଂ ରୂପଂ କୃତ୍ଵାସଂଖ୍ଯେଯଷଟ୍ପଦମ୍
ଯେତେବେଳେ ଅରୁଣା ନାମକ ଦାନବ ତିନି ଲୋକରେ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇବ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଅସଂଖ୍ୟ ମଧୁମାକୁ ରୂପ ନେଇବି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ହିତାର୍ଥାଯ ଵଧିଷ୍ଯାମି ମହାସୁରମ୍ । ଭ୍ରାମରୀତି ଚ ମାଂ ଚୋକାସ୍ତଦା ସ୍ତୋଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵତଃ
ତିନି ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ, ମୁଁ ସେଇ ବଡ଼ ଦାନବକୁ ମାରିଦେବି। ତାହା ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ମୋତେ 'ଭ୍ରାମରୀ' ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରିବେ।
ଇତ୍ଥଂ ଯଦା ଯଦା ବାଧା ଦାନଵୋତ୍ଥା ଭଵିଷ୍ଯତି । ତଦା ତଦାଵତୀର୍ଯାହଂ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯରିସଂକ୍ଷଯମ୍
ଏଭଳି, ଯେତେବେଳେ ଦାନବମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇବେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଅବତରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ କରିଦେବି।
ଦେଵ୍ଯୁଵାଚ ଏଭିଃ ସ୍ତଵୈଶ୍ଚ ମାଂ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ତୋଷ୍ଯତେ ଯଃ ସମାହିତଃ । ତସ୍ଯାହଂ ସକଲାଂ ବାଧାଂ ନାଶଯିଷ୍ଯାମ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଦେବୀ କହିଲେ: ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଏହି ସ୍ତୁତିମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଦେଇ ପ୍ରତିଦିନ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରିଥାଏ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେବି।
ମଧୁକୈଟଭାନାଶଂ ଚ ମହିଷାସୁରଘାତନମ୍ । କୀର୍ତଯିଷ୍ଯିନ୍ତି ଯେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଵଧଂ ଶୁମ୍ଭନିଶୁମ୍ଭଯୋଃ
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ମଧୁ ଏବଂ କୈଟଭଙ୍କର ନାଶ, ମହିଷାସୁରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ଏବଂ ଶୁମ୍ଭ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କର ବଧ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାନ୍ତି—
ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନଵମ୍ଯାଂ ଚୈକଚେତସଃ । ସ୍ତୋଷ୍ଯନ୍ତି ଚୈଵ ଯେ ଭକ୍ତ୍ଯା ମମ ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଏବଂ ନବମୀ ତିଥିରେ ଯେଉଁଠି ଲୋକ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ସ୍ତୁତି କରିଥାନ୍ତି—
ନ ତେଷାଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ ଦୁଷ୍କୃତୋତ୍ଥା ନ ଚାପଦଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ଦାରିଦ୍ରଯଂ ନ ଚୈଵେଷ୍ଟଵିଯୋଜନମ୍
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ, ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅପଦ ମଧ୍ୟ ଆସିବ ନାହିଁ; ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ, ଆପଣ ଚାହିଁଥିବା ଜିନିଷରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଶତ୍ରୁତୋ ନ ଭଯଂ ତସ୍ଯ ଦସ୍ଯୁତୋ ଵା ନ ରାଜତଃ । ନ ଶସ୍ତ୍ରାନଲତୋଯୌଘାତ୍ କଦାଚିତ୍ ସମ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଠାରୁ କିମ୍ବା ଚୋର ଠାରୁ କିମ୍ବା ରାଜା ଠାରୁ କେହି ଭୟ ହେବ ନାହିଁ; କେବେ ମଧ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବଡ଼ ପାଣିରୁ ବିପଦ ଆସିବ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାନ୍ମମୈତନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପଠିତଵ୍ଯଂ ସହାହିତୈଃ । ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଚ ସଦା ଭକ୍ତ୍ଯା ପରଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ମହତ୍
ତେଣୁ ମୋର ଏହି ମହିମା ଭକ୍ତମାନେ ଏକାଠି ପଠିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; ଏହା ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ବଡ଼ ଭଲ ମାନ୍ୟତା।
ଉପସର୍ଗାନଶେଷାଂସ୍ତୁ ମହାମାରୀସମୁଦ୍ଭଵାନ୍ । ତଥା ତ୍ରିଵିଧମୁତ୍ପାତଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶମଯେନ୍ମମ
ମୋର ମହିମା ସମସ୍ତ ବାଧା, ବଡ଼ ରୋଗ ଠାରୁ ଆସିଥିବା ବିପଦ, ଏବଂ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ।
ଯତ୍ରୈତତ୍ ପଠ୍ଯତେ ସମ୍ଯଙ୍ନିତ୍ଯମାଯତନେ ମମ । ସଦା ନ ତଦ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଂନିଧ୍ଯଂ ତତ୍ର ମେ ସ୍ଥିତମ୍
ମୋର ମନ୍ଦିରରେ ଯେଉଁଠି ଏହି ଗାଥା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପ୍ରତିଦିନ ପଠାଯାଏ, ସେଠି ମୁଁ କେବେ ବି ଛାଡ଼ି ଯିବି ନାହିଁ; ମୋର ଉପସ୍ଥିତି ସେଠି ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ।
ବଲିପ୍ରଦାନେ ପୂଜାଯାମଗ୍ନିକାର୍ଯେ ମହୋତ୍ସଵେ । ସର୍ଵଂ ମମୈତଚ୍ଚରିତମୁଚ୍ଚାର୍ଯଂ ଶ୍ରାଵ୍ଯମେଵ ଚ
ବଳି ଦେବାବେଳେ, ପୂଜା କରିବାବେଳେ, ଅଗ୍ନି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଉତ୍ସବରେ, ମୋର ସମସ୍ତ ଚରିତ୍ର ପଠିବା ଏବଂ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।