ସ ନାଭିକମଲେ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜାପତିଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଵସୁରୌ ଚୋଗ୍ରୌ ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନାଭିରେ ଉପଜିଥିବା ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା, ସେ ଦୁଇଟି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଓ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
ତୁଷ୍ଟାଵ ଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ତାମେକାଗ୍ରହୃଦଯସ୍ଥିତଃ । ଵିବୋଧନାର୍ଥାଯ ହରେର୍ହରିନେତ୍ରକୃତାଲଯାମ୍
ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ ବସି, ହରିଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରେ ବସିଥିବା ଯୋଗ ନିଦ୍ରାକୁ ଜାଗାଇବା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।
ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀଂ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଂ ସ୍ଥିତି-ସଂହାରକାରିଣୀମ୍ । ନିଦ୍ରାଂ ଭଗଵତୀଂ ଵିଷ୍ଣୋରତୁଲାଂ ତେଜସଃ ପ୍ରଭୁଃ
ବିଶ୍ୱର ମା, ଜଗତର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିନାଶ କରୁଥିବା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ନିଦ୍ରା, ଭଗବାନଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି — ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।
ତ୍ଵଂ ସ୍ଵାହା ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଧା ତ୍ଵଂ ହି ଵଷଟ୍କାରଃ ସ୍ଵରାତ୍ମିକା । ସୁଧା ତ୍ଵମକ୍ଷରେ ନିତ୍ଯେ ତ୍ରିଧା ମାତ୍ରାତ୍ମିକା ସ୍ଥିତା
ତୁମେ ସ୍ୱାହା, ତୁମେ ସ୍ୱଧା, ତୁମେ ଭଗବତ୍ ମନ୍ତ୍ରର 'ବଷଟ୍' ଧ୍ୱନି, ତୁମେ ସ୍ୱରର ମୂଳ; ଅମର ଅମୃତ ତୁମେ, ଅବିନାଶୀ ଓ ନିତ୍ୟା, ତୁମେ ତିନି ପ୍ରକାର ମାତ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଅର୍ଧମାତ୍ରା ସ୍ଥିତା ନିତ୍ଯା ଯାନୁଚ୍ଚାର୍ଯା ଵିଶେଷତଃ । ତ୍ଵମେଵ ସନ୍ଧ୍ଯା ସାଵିତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ଦେଵି ଜନନୀ ପରା
ତୁମେ ସଦା ଅର୍ଦ୍ଧ ଅକ୍ଷର ଭାବରେ ଅପରିବ୍ୟକ୍ତ ରହିଛ, ଯାହାକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ କହିବା ଯାଉନାହିଁ। ତୁମେ ଏକା ଗୋଧୂଳି, ତୁମେ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର, ତୁମେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ଉଚ୍ଚତମ ମାଆ।
ତ୍ଵଯୈଵ ଧାର୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯୈତତ୍ସୃଜ୍ଯତେ ଜଗତ୍ । ତ୍ଵଯୈତତ୍ପାଲ୍ଯତେ ଦେଵି ତ୍ଵମତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଚ ସର୍ଵଦା
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରୁଛ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁନିଆ ତୁମେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଛ। ଦେବୀ, ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ ତୁମେ, ଏବଂ ସଦା ଏହାର ଶେଷ ତୁମେ ଆଣିଦେଉଛ।
ଵିସୃଷ୍ଟୌ ସୃଷ୍ଟିରୂପା ତ୍ଵଂ ସ୍ଥିତିରୂପା ଚ ପାଲନେ । ତଥା ସଂହୃତିରୂପାନ୍ତେ ଜଗତୋ ଽସ୍ଯ ଜଗନ୍ମଯେ
ସୃଷ୍ଟିବେଳେ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିର ଆକାର, ପାଳନବେଳେ ତୁମେ ପାଳନର ଆକାର। ଏହିପରି, ଶେଷବେଳେ ତୁମେ ଜଗତର ବିନାଶର ଆକାର, ହେ ଜଗତର ମୂର୍ତ୍ତି।
ମହାଵିଦ୍ଯା ମହାମାଯା ମହାମେଧା ମହାସ୍ମୃତିଃ । ମହାମୋହା ଚ ଭଵତୀ ମହାଦେଵୀ ମହେଶ୍ଵରୀ
ତୁମେ ମହାଜ୍ଞାନ, ମହାମାୟା, ମହାବୁଦ୍ଧି, ମହାସ୍ମୃତି। ତୁମେ ମହାମୋହ, ମହାଦେବୀ, ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବୀ।
ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵଞ୍ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ଗୁଣତ୍ରଯଵିଭାଵିନୀ । କାଲରାତ୍ରିର୍ମହାରାତ୍ରିର୍ମୋହରାତ୍ରିଶ୍ଚ ଦାରୁଣା
ତୁମେ ସମସ୍ତର ମୂଳ ପ୍ରକୃତି, ତୁମେ ତିନି ଗୁଣର ଉଦ୍ଭାବକ। ତୁମେ କାଳରାତ୍ରି, ମହାରାତ୍ରି, ଏବଂ ଦୁର୍ଭୟ ମୋହରାତ୍ରି।
ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୀସ୍ତ୍ଵମୀଶ୍ଵରୀ ତ୍ଵଂ ହ୍ରୀସ୍ତ୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ବୋଧଲକ୍ଷଣା । ଲଜ୍ଜା ପୁଷ୍ଟିସ୍ତଥା ତୁଷ୍ଟିସ୍ତ୍ଵଂ ଶାନ୍ତିଃ କ୍ଷାନ୍ତିରେଵ ଚ
ତୁମେ ଶ୍ରୀ, ତୁମେ ଶାସନୀ, ତୁମେ ଲଜ୍ଜା, ତୁମେ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ବୋଧର ଚିହ୍ନ। ତୁମେ ଶରମ, ପୋଷଣ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି, ଶାନ୍ତି ଏବଂ କ୍ଷମା।
ଖଡିଗନୀ ଶୂଲିନୀ ଘୋରା ଗଦିନୀ ଚକ୍ରିଣୀ ତଥା । ଶଙ୍ଖିନୀ ଚାପିନୀ ବାଣ-ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ ପରିଘାଯୁଧା
ତୁମେ ତଳୱାର ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଗଦା ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଶଂଖ ଧରିଥିବା, ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବାଣ, ଗୁଳି ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା।
ସୌମ୍ଯା ସୌମ୍ଯତରାଶେଷ-ସୌମ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵତିସୁନ୍ଦରୀ । ପରାପରାଣାଂ ପରମା ତ୍ଵମେଵ ପରମେଶ୍ଵରୀ
ତୁମେ ମୃଦୁ, ସମସ୍ତ ମୃଦୁମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ମୃଦୁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ; ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ।
ଯଚ୍ଚ କିଞ୍ଚିତ୍ କ୍ଵଚିଦ୍ଵସ୍ତୁ ସଦସଦ୍ଵାଖିଲାତ୍ମିକେ । ତସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ଯା ଶିକ୍ତିଃ ସା ତ୍ଵଂ କିଂ ସ୍ତୂଯତେ ତଦା
ଯେଉଁଠି କିଛି ଅଛି, ସେଠି ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ ଯେଉଁ କିଛି ଅଛି, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ ତୁମେ, ସେ ସବୁର ଶକ୍ତି ତୁମେ; ତେଣୁ ତୁମକୁ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ?
ଯଯା ତ୍ଵଯା ଜଗତ୍ସ୍ତ୍ରଷ୍ଟା ଜଗତ୍ପାତ୍ଯତ୍ତି ଯୋ ଜଗତ୍ । ସୋ ଽପି ନିଦ୍ରାଵଶଂ ନୀତଃ କସ୍ତ୍ଵାଂ ସ୍ତୋତୁମିହେଶ୍ଵରଃ
ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ ମଧ୍ୟ ନିଦ୍ରାରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏମିତି ହେଲେ, ଏଠାରେ କିଏ ତୁମର ସ୍ତୁତି କରିପାରିବ, ହେ ଦେବୀ?
ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶରୀରଗ୍ରହଣମହାମୀଶାନ ଏଵ ଚ । କାରିତାସ୍ତେ ଯତୋ ଽତସ୍ତ୍ଵାଂ କଃ ସ୍ତୋତୁଂ ଶକ୍ତିମାନ୍ ଭଵେତ୍
ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହାଦେବ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଚେଷ୍ଟାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ତେଣୁ, କିଏ ତୁମର ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବ?
ସା ତ୍ଵମିତ୍ଥଂ ପ୍ରଭାଵୈଃ ସ୍ଵୈରୁଦାରୈର୍ଦେଵି ସଂସ୍ତୁତା । ମୋହଯୈତୌ ଦୁରାଧର୍ଷାଵସୁରୋ ମଧୁକୈଟଭୌ
ଏଭଳି ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମହିମା ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ, ହେ ଦେବୀ, ସେଇ ଦୁର୍ଜୟ ଦାନବ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କର।
ପ୍ରବୋଧଞ୍ଚ ଜଗତ୍ସ୍ଵାମୀ ନୀଯତାମଚ୍ଯୁତୋ ଲଘୁ । ବୋଧଶ୍ଚ କ୍ରିଯତାମସ୍ଯ ହନ୍ତୁମେତୌ ମହାସୁରୌ
ଏହି ଦୁଇ ମହା ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ, ଜଗତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଉ, ତାଙ୍କୁ ସଚେତନ କରାଯାଉ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତା ତଦା ଦେଵୀ ତାମସୀ ତତ୍ର ଵେଧସା । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରବୋଧନାର୍ଥାଯ ନିହନ୍ତୁଂ ମଧୁକୈଟଭୌ
ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତା ହୋଇ, ସେଠାରେ ତାମସୀ ଦେବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଓ ମଧୁ କୈଟଭଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ନେତ୍ରାସ୍ଯନାସିକା-ବାହୁ-ହୃଦଯେଭ୍ଯସ୍ତଥୋରସଃ । ନିର୍ଗମ୍ଯ ଦର୍ଶନେ ତସ୍ଥୌ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ, ମୁଁହ, ନାକ, ବାହୁ, ହୃଦୟ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ସେ ଦେବୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟ ରୂପେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ଚ ଜଗନ୍ନାଥସ୍ତଯା ମୁକ୍ତୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଏକାର୍ଣଵେ ଽହିଶଯନାତ୍ତତଃ ସ ଦଦୃଶେ ଚ ତୌ
ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଜଗନ୍ନାଥ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ନାଗଶୟନ ଠାରୁ ଉଠିଲେ ଏବଂ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ମଧୁକୈଟଭୌ ଦୁରାତ୍ମାନାଵତିଵୀର୍ଯପରାକ୍ରମୌ । କ୍ରୋଧରକ୍ତେକ୍ଷଣାଵତ୍ତୁଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜନିତୋଦ୍ଯମୌ
ମଧୁ ଓ କୈଟଭ, ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ଓ ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ।
ସମୁତ୍ଥାଯ ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଯୁଯୁଧେ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ । ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ବାହୁପ୍ରହରଣୋ ଵିଭୁଃ
ତାପରେ, ଭଗବାନ୍ ହରି ଉଠି, ସେ ଦୁଇଜଣ ସହିତ ନିଜ ବାହୁକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି ଅଂଶେଅଂଶେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତାଵପ୍ଯତିବଲୋନ୍ମତ୍ତୌ ମହାମାଯାଵିମୋହିତୌ । ଉକ୍ତଵନ୍ତୌ ଵରୋ ଽସ୍ମତ୍ତୋ ଵ୍ରିଯତାମିତି କେଶଵମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମଦମସ୍ତ ଥିଲେ, ମହାମାୟାଙ୍କର ମୋହରେ ପଡ଼ି, କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆମଠାରୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁନିଅ'।
ଭଵନେତାମଦ୍ଯ ମେ ତୁଷ୍ଟୌ ମମ ଵଧ୍ଯାଵୁଭାଵପି । କିମନ୍ଯେନ ଵରେଣାତ୍ର ଏତାଵଦ୍ଧି ଵୃତଂ ମମ
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଆଜି ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଯଦିଓ ଦୁହେଁ ମୋ ହାତରେ ବଧ ହେବେ, ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦରକାର? ଏହିଟି ମୋର ଇଚ୍ଛା।
ଵଞ୍ଚିତାଭ୍ଯାମିତି ତଦା ସର୍ଵମାପୋମଯଂ ଜଗତ୍ । ଵିଲୋକ୍ଯ ତାଭ୍ଯାଂ ଗଦିତୋ ଭଗଵାନ୍ କମଲେକ୍ଷଣଃ
ତାଳେ ସେମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଠକାଯାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଜଳରେ ଭରିଯାଇଛି ଦେଖି, କମଳନୟନ ଭଗବାନ୍ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଆଵାଂ ଜହି ନ ଯତ୍ରୋର୍ଵୋ ସଲିଲେନ ପରିପ୍ଲୁତା । ପ୍ରୀତୌ ସ୍ଵସ୍ତଵ ଯୁଦ୍ଧେନ ଶ୍ଲାଘ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ମୃତ୍ଯୁରାଵଯୋଃ
ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀ ପାଣିରେ ଢାକା ନାହିଁ, ସେଠି ଆମକୁ ବଧ କର; ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଆମେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମର ପ୍ରତାପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ହାତରେ ହେଉ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵତା ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଭୃତା । କୃତ୍ଵା ଚକ୍ରେଣ ଵୈ ଚ୍ଛିନ୍ନେ ଜଘନେ ଶିରସୀ ତଯୋଃ
'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ୍ କହି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ସେମାନଙ୍କ ଜଘନ ଉପରେ ମାରି, ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଏଵମେଷା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ବ୍ରହ୍ମଣା ସଂସ୍ତୁତା ସ୍ଵଯମ୍ । ପ୍ରଭାଵମସ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାସ୍ତୁ ଭୂଯଃ ଶୃଣୁ ଵଦାମି ତେ
ଏଭଳି ଦେବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ; ଏବେ ଆଉଥରେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଦେବୀଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କହିବି।
ଦେଵାସୁରମଭୂଦ୍ ଯୁଦ୍ଧଂ ପୂର୍ଣମବ୍ଦଶତଂ ପୁରା । ମହିଷେ ଽସୁରାଣାମଧିପେ ଦେଵାନାଂ ଚ ପୁରନ୍ଦରେ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶତବର୍ଷ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିଲେ ମହିଷାସୁର ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିଲେ ପୁରନ୍ଦର।
ତତ୍ରାସୁରୈର୍ମହାଵୀର୍ଯୈର୍ଦେଵସୈନ୍ଯଂ ପରାଜିତମ୍ । ଜିତ୍ଵା ଚ ସକଲାନ୍ ଦେଵାନିନ୍ଦ୍ରୋ ଽବୂନ୍ମହିଷାସୁରଃ
ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସେନାକୁ ହରାଇଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତି ମହିଷାସୁର ଇନ୍ଦ୍ର ହେଇଯାଇଲେ।