ମାହେଶ୍ଵରୀତ୍ରିଶୂଲେନ ଭିନ୍ନାଃ ପେତୁସ୍ତଥାପରେ । ଵାରାହୀତୁଣ୍ଡଘାତେନ କେଚିଚ୍ଚୂର୍ଣୋକୃତା ଭୁଵି
ମାହେଶ୍ୱରୀଙ୍କର ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଦାନବ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଆଉ କିଛି ଦାନବ ଭୂମିରେ ବାରାହୀଙ୍କର ମୁହଁର ଘାତରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ।
ଖଣ୍ଡଂ ଖଣ୍ଡଂ ଚ ଚକ୍ରେଣ ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯା ଦାନଵାଃ କୃତାଃ । ଵଜ୍ରେଣ ଚୈନ୍ଦ୍ରୀହସ୍ତାଗ୍ରଵିମୁକ୍ତେନ ତଥାପରେ
ବୈଷ୍ଣବୀଙ୍କର ଚକ୍ରରେ ଦାନବମାନେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇଗଲେ, ଆଉ କିଛି ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କର ହସ୍ତରୁ ଫିଙ୍ଗାଯିଥିବା ବଜ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
କେଚିଦ୍ଵିନେଶୁରସୁରାଃ କେଚିନ୍ନଷ୍ଟା ମହାହଵାତ୍ । ଭକ୍ଷିତାଶ୍ଚାପରେ କାଲୀଶିଵଦୂତୀମୃଗାଧିପୈଃ
କିଛି ଅସୁର ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ, କିଛି ମହାଯୁଦ୍ଧରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ଆଉ ଅନ୍ୟମାନେ କାଳୀ, ଶିବଦୂତୀ ଓ ସିଂହରେ ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ।
ଋଷିରୁଵାଚ ନିଶୁମ୍ଭଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତରଂ ପ୍ରାଣସଂମିତମ୍ । ହନ୍ଯମାନଂ ବଲଂ ଚୈଵ ଶୁମ୍ଭଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ଋଷି କହିଲେ: ନିଶୁମ୍ଭ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ସମାନ ଭାଇ, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ସେନା ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶୁମ୍ଭ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।
ବଲାଵଲେପାଦ୍ ଦୁଷ୍ଟେ ତ୍ଵଂ ମା ଦୁର୍ଗେ ଗର୍ଵମାଵହ । ଅନ୍ଯାସାଂ ବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯସେ ଯାତିମାନିନୀ
ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନରେ ଦୁଷ୍ଟ ହେଇଛ, ଦୁର୍ଗା, ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛ, ନିଜକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବୁଛ।
ଏକୈଵାହଂ ଜଗତ୍ଯତ୍ର ଦ୍ଵିତୀଯା କା ମମାପରା । ପଶ୍ଯୈତା ଦୁଷ୍ଟ ମଯ୍ଯେଵ ଵିଶନ୍ତ୍ଯୋ ମଦ୍ଵିଭୂତଯଃ
ଏହି ଜଗତରେ ମୁଁ ଏକା, ମୋ ଦ୍ୱିତୀୟ କିଏ ଅଛି? ଦୁଷ୍ଟେ, ଦେଖ, ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଲିନ ହେଉଛନ୍ତି; ଏମାନେ ମୋର ନିଜ ଶକ୍ତିର ଉପାଦାନ।
ତତଃ ସମସ୍ତାସ୍ତା ଦେଵ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଣୀପ୍ରମୁଖା ଲଯମ୍ । ତସ୍ଯା ଦେଵ୍ଯାସ୍ତନୌ ଜଗ୍ମୁରେକାଵାସୀତ୍ତଦାମ୍ବିକା
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଲୟରେ ଲିନ ହେଲେ; ସେଠି ଏକମାତ୍ର ଅମ୍ବିକା ରହିଗଲେ।
ଅହଂ ଵିଭୂତ୍ଯା ବହୁଭିରିହ ରୂପୈର୍ଯଦାସ୍ଥିତା । ସତ୍ସଂହୃତଂ ମଯୈକୈଵ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯାଜୌ ସ୍ଥିରୋ ଭଵ
ମୁଁ ଏଠି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ସବୁ ଲୟ ହେଉଛି, ମୁଁ ଏକା ରହିଯାଏ; ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ ରୁହ।
ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେଵ୍ଯାଃ ଶୁମ୍ଭସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ । ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାମସୁରାଣାଂ ଚ ଦାରୁଣମ୍
ତାପରେ ଦେବୀ ଓ ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ।
ଶରଵର୍ଷୈଃ ଶିତୈଃ ଶସ୍ତ୍ରୈସ୍ତଥା ଚାସ୍ତ୍ରୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ । ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧମଭୂଦ୍ ଭୂଯଃ ସର୍ଵଲୋକଭଯଙ୍କରମ୍
ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପୁନି ଭୟଙ୍କର ହେଲା, ଅଗଣିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା ହେଉଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା।
ଦିଵ୍ଯାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ଶତଶୋ ମୁମୁଚେ ଯାନ୍ଯଥାମ୍ବିକା । ବଭଞ୍ଜ ତାନି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ତତ୍ପ୍ରତୀଘାତକର୍ତୃଭିଃ
ଅମ୍ବିକା ଶତଶଃ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୈତ୍ୟମୁକ୍ୟ ତାହାକୁ ପ୍ରତିଘାତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ମୁକ୍ତାନି ତେନ ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ପରମେଶ୍ଵରୀ । ବଭଞ୍ଜ ଲୀଲଯୈଵୋଗ୍ରହୁଙ୍କାରୋଚ୍ଚାରଣାଦିଭିଃ
ପରମେଶ୍ୱରୀ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ସହଜରେ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଭୟଙ୍କର ହୁଁକାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାରେ।
ତତଃ ଶରଶତୈର୍ଦେଵୀମାଚ୍ଛାଦଯତ ସୋ ଽସୁରଃ । ସା ଚ ତତ୍କୁପିତା ଦେଵୀ ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଚେଷୁଭିଃ
ତାପରେ ସେ ଦାନବ ଶତ-ଶତ ତୀରରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଛାଦିତ କଲା । ଦେବୀ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ନିଜ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଧନୁକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ ।
ଛିନ୍ନେ ଧନୁଷି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ତଥା ଶକ୍ତିମଥାଦଦେ । ଚିଚ୍ଛେଦ ଦେଵୀ ଚକ୍ରେଣ ତାମପ୍ଯସ୍ଯ କରେ ସ୍ଥିତାମ୍
ଧନୁ ଭଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ଦାନବରାଜ ଏକ ଶକ୍ତି ନେଲା । ଦେବୀ ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଥିବାବେଳେ ଚକ୍ରରେ କାଟିଦେଲେ ।
ତତଃ ଖଡ୍ଗମୁପାଦାଯ ଶତଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ଭାନୁମତ୍ । ଅଭ୍ଯଧାଵତ୍ତଦା ଦେଵୀଂ ଦୈତ୍ଯାନାମଧିପେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏବଂ ଶତ-ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୋଭିତ ତଳୱାର ନେଇ, ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା ।
ତସ୍ଯାପତତ ଏଵାଶୁ ଖଡ୍ଗଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ଚଣ୍ଡିକା । ଧନୁର୍ମୁକ୍ତୈଃ ଶିତୈର୍ବାଣୈଶ୍ଚର୍ମ ଚାର୍କକରାମଲମ୍
ସେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଚଣ୍ଡିକା ନିଜ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ିଥିବା ତୀରରେ ତାଙ୍କର ତଳୱାର କାଟିଦେଲେ । ସେହିପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଚମକୁଥିବା ତାଙ୍କର ଢାଲକୁ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ ।
ଅଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ପାତଯାମାସ ରଥଂ ସାରଥିନା ସହ । ହତାଶ୍ଵଃ ସ ତଦା ଦୈତ୍ଯଶ୍ଛିନ୍ନଧାନ୍ଵା ଵିସାରଥିଃ । ଜଗ୍ରାହ ମୁଦ୍ଗରଂ ଘୋରମମ୍ବିକାନିଧନୋଦ୍ଯତଃ
ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ସାରଥିକୁ ଏକସাথে ପତିତ କରିଦେଲେ । ଘୋଡ଼ା ମରିଗଲା, ଧନୁ ଭଙ୍ଗିଗଲା, ସାରଥି ନାହିଁ; ଏହାପରେ ଦାନବ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ନେଇ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଗକୁ ଆସିଲା ।
ଚିଚ୍ଛେଦାପତତସ୍ତସ୍ଯ ମୁଦ୍ଗରଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ତଥାପି ସୋ ଽଭ୍ଯଧାଵତ୍ତାଂ ମୁଷ୍ଟିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵେଗଵାନ୍
ସେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଗଦାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ କାଟିଦେଲେ । ତଥାପି, ସେ ତାଙ୍କ ମୁଷ୍ଟି ଉଠାଇ ବେଗରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା ।
ସ ମୁଷ୍ଟିଂ ପାତଯାମାସ ହୃଦଯେ ଦୈତ୍ଯପୁଙ୍ଗଵଃ । ଦେଵ୍ଯାସ୍ତଂ ଚାପି ସା ଦେଵୀ ତଲେନୋରସ୍ଯତାଡଯତ୍
ଏହି ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ତାଙ୍କର ମୁଠିରେ ଭଳି ଘାତ କଲେ । ଦେବୀ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ତାଳି ଦେଇ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ ।
ତଲପ୍ରହାରାଭିହତୋ ନିପପାତ ମହୀତଲେ । ସ ଦୈତ୍ଯରାଜଃ ସହସା ପୁନରେଵ ତଥୋତ୍ଥିତଃ
ଦେବୀଙ୍କ ହାତର ଘାତରେ, ଦେତ୍ୟରାଜ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ । କିନ୍ତୁ ସେ ଆଉ ଏକଥରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଗଲେ ।
ଉତ୍ପତ୍ଯ ଚ ପ୍ରଗୃହ୍ଯୋଚ୍ଚୈର୍ଦେଵୀଂ ଗଗନମାସ୍ଥିତଃ । ତତ୍ରାପି ସା ନିରାଧାରା ଯୁଯୁଧେ ତେନ ଚଣ୍ଡିକା
ସେ ଉଡି ଦେବୀଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚରେ ଧରି, ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ । ତଥାପି, ଚଣ୍ଡିକା ଏଠି ଅସ୍ଥିର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲି ରହିଲେ ।
ନିଯୁଦ୍ଧଂ ଖେ ତଦା ଦୈତ୍ଯଶ୍ଚଣ୍ଡିକା ଚ ପରସ୍ପରମ୍ । ଚକ୍ରତୁଃ ପ୍ରଥମଂ ସିଦ୍ଧମୁନିଵିସ୍ମଯକାରକମ୍
ତାପରେ, ଆକାଶରେ ଦେତ୍ୟ ଓ ଚଣ୍ଡିକା ଏକାଏକି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ । ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦକ୍ଷ ଋଷି ଓ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଦେଲା ।
ତତୋ ନିଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଚିରଂ କୃତ୍ଵା ତେନାମ୍ବିକା ସହ । ଉତ୍ପାତ୍ଯ ଭ୍ରାମଯାମାସ ଚିକ୍ଷେପ ଧରଣୀତଲେ
ଅମ୍ବିକା ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହାତାହାତି ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପରେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ଘୁମାଇ, ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ।
ସ କ୍ଷିପ୍ତୋ ଧରଣୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମୁଷ୍ଟିମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵେଗିତଃ । ଅଭ୍ଯଧାଵତ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଚଣ୍ଡିକାନିଧନେଚ୍ଛଯା
ଭୂମିରେ ପଡି, ସେ ଜୋରରେ ମୁଠି ଉଠାଇ, ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଦୃଷ୍ଟ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ ।
ତମାଯାନ୍ତଂ ତତୋ ଦେଵୀ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯଜନେଶ୍ଵରମ୍ । ଜଗତ୍ଯାଂ ପାତଯାମାସ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଶୂଲେନ ଵକ୍ଷସି
ତାପରେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟକୁ ଯେତେବେଳେ ଆସୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଛାତିକୁ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଭେଦି ଭୂମିରେ ପକାଇଦେଲେ।
ସ ଗତାସୁଃ ପପାତୋର୍ଵ୍ଯାଂ ଦେଵୀଶୂଲାଗ୍ରଵିକ୍ଷତଃ । ଚାଲଯନ୍ ସକଲାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସାବ୍ଧିଦ୍ଵୀପାଂ ସପର୍ଵତାମ୍
ଦେବୀଙ୍କର ଶୂଳର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆଘାତରେ ସେ ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡିଗଲା, ଏହାର ଦେହ ଭୂମି, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ବୀପ ଓ ପାହାଡ଼କୁ କମ୍ପିଦେଲା।
ତତଃ ପ୍ରସନ୍ନମଖିଲଂ ହତେ ତସ୍ମିନ୍ ଦୁରାତ୍ମନି । ଜଗତ୍ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯମତୀଵାପ ନିର୍ମଲଂ ଚାଭଵନ୍ନଭଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶାନ୍ତ ଓ ସୁସ୍ଥ ହେଲା; ଆକାଶ ନିର୍ମଳ ଓ ପରିସ୍କାର ହେଇଗଲା।
ଉତ୍ପାତମେଘାଃ ସୋଲ୍କା ଯେ ପ୍ରାଗାସଂସ୍ତେ ଶମଂ ଯଯୁଃ । ସରିତୋ ମାର୍ଗଵାହିନ୍ଯସ୍ତଥାସଂସ୍ତତ୍ର ପାତିତେ
ଯେଉଁ ଅଶୁଭ ମେଘ ଓ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ସେଗୁଡିକ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ପଥରେ ପୁନଃ ବହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ହର୍ଷନିର୍ଭମାନସାଃ । ବଭୂଵୁର୍ନିହତେ ତସ୍ମିନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଲଲିତଂ ଜଗୁଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ମନକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଖୁସି ହେଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଅଵାଦଯଂସ୍ତଥୈଵାନ୍ଯେ ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ । ଵଵୁଃ ପୁଣ୍ଯାସ୍ତଥା ଵାତାଃ ସୁପ୍ରଭୋ ଽଭୂଦ୍ଦିଵାକରଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ବାଦ୍ୟ ଚାଲାଇଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ନୃତ୍ୟ କଲେ; ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତି ଚମକି ଉଦୟ ହେଲା।