ମମ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଖିଲଂ ମମ ଦେଵା ଵଶାନୁଗାଃ । ଯଜ୍ଞଭାଗାନହଂ ସର୍ଵାନୁପାଶ୍ନାମି ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ମୋର ଅଧିନରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଅଛି; ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଭାଗକୁ ମୁଁ ଏକା ଏକା ଭୋଗ କରେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଵରରତ୍ନାନି ମମ ଵଶ୍ଯାନ୍ଯଶେଷତଃ । ତଥୈଵ ଗଜରତ୍ନଂ ଚ ହୃତ୍ଵା ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଵାହନମ୍
ତିନି ଲୋକର ସବୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନ ମୋର ଅଧିନରେ ଅଛି; ଏହିପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କର ଗଜରତ୍ନ, ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଯାନ, ମୁଁ ନିଜେ ନେଇଛି।
କ୍ଷୀରୋଦମଥନୋଦ୍ଭୂତମଶ୍ଵରତ୍ନଂ ମମାମରୈଃ । ଉଚ୍ଚୈଃ ଶ୍ରଵସସଂଜ୍ଞଂ ତତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ସମର୍ପିତମ୍
କ୍ଷୀରସାଗର ମଥନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଅଶ୍ବରତ୍ନ, ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ ନାମକ ଘୋଡା, ଅମରମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।
ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ଦେଵେଷୁ ଗନ୍ଧର୍ଵେଷୂରଗେଷୁ ଚ । ରତ୍ନଭୂତାନି ଭୂତାନି ତାନି ମଯ୍ଯେଵ ଶୋଭନେ
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜୀବ ଅଛନ୍ତି, ଶୋଭାବନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମୋର ସାଥିରେ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନଭୂତାଂ ତ୍ଵାଂ ଦେଵି ଲୋକେ ମନ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍ । ସା ତ୍ଵମସ୍ମାନୁପାଗଚ୍ଛ ଯତୋ ରତ୍ନଭୁଜୋ ଵଯମ୍
ଓ ଦେବୀ, ଆମେ ତୁମକୁ ଏହି ଜଗତରେ ଜନନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଭାବରେ ଗଣନା କରୁଛୁ। ତେଣୁ, ଆମେ ଯେହେତୁ ରତ୍ନର ମାଲିକ, ତୁମେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସ।
ମାଂ ଵା ମମାନୁଜଂ ଵାପି ନିଶୁମ୍ଭମୁରୁଵିକ୍ରମମ୍ । ଭଜ ତ୍ଵଂ ଚଞ୍ଚଲାପାଙ୍ଗି ରତ୍ନଭୂତାସି ଵୈ ଯତଃ
ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀ, ତୁମେ ଏକ ରତ୍ନ ହେବାରୁ, ମୋତେ କିମ୍ବା ମୋ ଭାଇ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଚୟନ କର, ସେ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ପରମୈଶ୍ଵର୍ଯମତୁଲଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ମତ୍ପରିଗ୍ରହାତ୍ । ଏତଦ୍ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସମାଲୋଚ୍ଯ ମତ୍ପରିଗ୍ରହତାଂ ଵ୍ରଜ
ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ, ତୁମେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇବ। ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ମୋ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଦା ଦେଵୀ ଗମ୍ଭୀରାନ୍ତଃ ସ୍ମିତା ଜଗୌ । ଦୁର୍ଗା ଭଗଵତୀ ଭଦ୍ରା ଯଯେଦଂ ଧାର୍ଯତେ ଜଗତ୍
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦେବୀ ଦୁର୍ଗା, ଯିଏ ଏହି ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଗଭୀର ହସ କରି କହିଲେ।
ସତ୍ଯମୁକ୍ତତ୍ଵଯା ନାତ୍ର ମିଥ୍ଯା କିଞ୍ଚିତ୍ତ୍ଵଯୋଦିତମ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଧିପତିଃ ସୁମ୍ଭୋ ନିଶୁମ୍ଭଶ୍ଚାପି ତାଦୃଶଃ
ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠାରେ କିଛି ମିଥ୍ୟା ନାହିଁ। ସୁମ୍ଭ ତିନି ଲୋକର ନାୟକ, ଏବଂ ନିଶୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ଏପରି।
କିଂ ତ୍ଵତ୍ର ଯତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ମିଥ୍ଯା ତତ୍କ୍ରିଯତେ କଥମ୍ । ଶ୍ରୂଯତାମଲ୍ପବୁଦ୍ଧିତ୍ଵାତ୍ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଯା କୃତା ପୁରା
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହୋଇଛି, ତାହା କିପରି ମିଥ୍ୟା ହେବ? ତୁମେ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାରୁ ଶୁଣ, ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରାଯାଇଥିଲା।
ଯୋ ମାଂ ଜଯତି ସଂଗ୍ରାମେ ଯୋ ମେ ଦର୍ପଂ ଵ୍ଯପୋହତି । ଯୋ ମେ ପ୍ରତିବଲୋ ଲୋକେ ସ ମେ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଯିବି, ଯେଉଁଠି ମୋ ଅହଂକାର କମିଯିବ, ଯେଉଁଠି ଏହି ସଂସାରରେ ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତି ରହିଛି—ସେଇ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।
ତଦାଗଚ୍ଛତୁ ଶୁମ୍ଭୋ ଽତ୍ର ନିଶୁମ୍ଭୋ ଵା ମହାସୁରଃ । ମାଂ ଜିତ୍ଵା କିଂ ଚିରେଣାତ୍ର ପାଣି ଗୃହ୍ଣାତୁ ମେ ଲଘୁ
ଶୁମ୍ଭ କିମ୍ବା ନିଶୁମ୍ଭ, ଏହି ଦୁଇ ମହା ଦାନବ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ; ମୋତେ ହାରାଇଲେ, ଏଠି ଅପେକ୍ଷା କାହିଁକି? ଶୀଘ୍ର ମୋ ହାତ ଧରନ୍ତୁ।
ଅଵଲିପ୍ତାସି ମୈଵଂ ତ୍ଵଂ ଦେଵି ବ୍ରୂହି ମମାଗ୍ରତଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ କଃ ପୁମାଂସ୍ତିଷ୍ଠେଦଗ୍ରେ ଶୁମ୍ଭନିଶୁମ୍ଭଯୋଃ
ତୁମେ ଅହଂକାରୀ ହେବା ଦେବୀ, ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହ; ତିନି ଜଗତରେ କିଏ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହେବ?
ଅନ୍ଯେଷାମପି ଦୈତ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵେ ଦେଵା ନ ଵୈ ଯୁଧି । ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସଂମୁଖେ ଦେଵି କିଂ ପୁନଃ ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ଵମେକିକା
ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହେଇପାରିନାହାନ୍ତି, ଦେବୀ; ତେବେ, ଏକା ଜଣେ ଜନାନୀ ହେଇ, କିପରି ତୁମେ ଠିଆ ହେବ?
ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସକଲା ଦେଵାସ୍ତସ୍ଥୁର୍ଯେଷାଂ ନ ସଂଯୁଗେ । ଶୁମ୍ଭାଦୀନାଂ କଥଂ ତେଷାଂ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଯାସ୍ଯସି ସଂମୁଖମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ହଟିଯାଇଛନ୍ତି; ଏକା ଜଣେ ଜନାନୀ ହେଇ, ତୁମେ କିପରି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯିବ?
ସା ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ମଯୈଵୋକ୍ତା ପାର୍ଶ୍ଵଂ ଶୁମ୍ଭନିଶୁମ୍ଭଯୋଃ । କେଶାକର୍ଷଣନିର୍ଧୂତଗୌରଵା ମା ଗମିଷ୍ଯସି
ମୁଁ ଯେପରି କହିଛି, ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ; କେଶ ଟାଣି ଦ୍ୱାରା ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହରାଇ ତୁମେ ଯିବନାହିଁ।
ଏଵମେତଦ୍ ବଲୀ ଶୁମ୍ଭୋ ନିଶୁମ୍ଭଶ୍ଚାତିଵୀର୍ଯଵାନ୍ । କିଂ କରୋମି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମେ ଯଦନାଲୋଚିତା ପୁରା
ଏହିପରି ଶୁମ୍ଭ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଟେ, ନିଶୁମ୍ଭ ଅତିବଳୀ ଅଟେ । ମୁଁ କଣ କରିବି ? ଆଗରୁ ଭାବିନାହିଁ, ଏକ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲି ।
ସ ତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ମଯୋକ୍ତଂ ତେ ଯଦେତତ୍ସର୍ଵମାଦୃତଃ । ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵାସୁରେନ୍ଦ୍ରାଯ ସ ଚ ଯୁକ୍ତଂ କରୋତୁ ତତ୍
ତୁମେ ଯାଅ, ମୁଁ ଯେଉଁପରି ଦେଇଛି, ସମ୍ମାନରେ ସେହି ସବୁ କଥା ଅସୁରମହାରାଜଙ୍କୁ କହ । ସେ ଯେଉଁପରି ଉଚିତ ମନେ କରିବେ, ସେହିପରି କରନ୍ତୁ ।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ସ ଦୂତୋ ଽମର୍ଷପୂରିତଃ । ସମାଚଷ୍ଟ ସମାଗମ୍ଯ ଦୈତ୍ଯରାଜାଯ ଵିସ୍ତରାତ୍
ଦେବୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୂତ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ଦେମନ୍ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲା ।
ତସ୍ଯ ଦୂତସ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମାକର୍ଣ୍ଯାସୁରରାଟ୍ ତତଃ । ସକ୍ରୋଧଃ ପ୍ରାହ ଦୈତ୍ଯାନାମଧିପଂ ଧୂମ୍ରଲୋଚନମ୍
ଦୂତର କଥା ଶୁଣି, ଅସୁରମହାରାଜ କ୍ରୋଧରେ ଧୂମ୍ରଲୋଚନ, ଦେମନ୍ମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟକୁ କହିଲେ ।
ହେ ଧୂମ୍ରଲୋଚନାଶୁ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵସୈନ୍ଯପରିଵାରିତଃ । ତାମାନଯ ବଲାଦ୍ ଦୁଷ୍ଟାଂ କେଶାକର୍ଷଣଵିହ୍ଵଲାମ୍
ହେ ଧୂମ୍ରଲୋଚନ, ତୁମର ସେନା ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟାକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଣିନିଅ, ଯଦି ବିରୋଧ କରେ, ତାଙ୍କ ଚୁଲ ଟାଣି ଆଣ ।
ତତ୍ପରିତ୍ରାଣଦଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଯଦି ଵୋତ୍ତିଷ୍ଠତେ ଽପରଃ । ସ ହନ୍ତଵ୍ଯୋ ଽମରୋ ଵାପି ଯକ୍ଷୋ ଗନ୍ଧର୍ଵ ଏଵ ଵା
ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସେ, ସେ ଅମର, ଯକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବ ହେଉ, ସେକୁ ମାରିଦେବା ଉଚିତ ।
ତେନାଜ୍ଞପ୍ତସ୍ତତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ସ ଦୈତ୍ଯୋ ଧୂମ୍ରଲୋଚନଃ । ଵୃତଃ ପଷ୍ଟ୍ଯା ସହସ୍ରାଣାମସୁରାଣାଂ ଦ୍ରୁତଂ ଯଯୋ
ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ, ଧୂମ୍ରଲୋଚନ ଦାନବ ହଜାର ହଜାର ଅସୁରଙ୍କ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲା ।
ନ ଚେତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯାଦ୍ଯ ଭଵତୀ ମଦ୍ଭର୍ତାରମୁପୈଷ୍ଯତି । ତତୋ ବଲାନ୍ନଯାମ୍ଯେଷ କେଶାକର୍ଷଣଵିହ୍ଵଲାମ୍
ଆଜି ଆପଣ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ନାଆସିଲେ, ତେବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚୁଲ ଧରି ଟାଣି ନେଇଯିବି ।
ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରେଣ ପ୍ରହିତୋ ବଲଵାନ୍ ବଲସଂଵୃତଃ । ବଲାନ୍ନଯସି ମାମେଵଂ ତତଃ କିଂ ତେ କରୋମ୍ଯହମ୍
ଦାନବ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦଳ ସହିତ ଆସିଛି, ଆପଣ ମୋତେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନେଇଯିବେ, ତେବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କଣ କରିପାରିବି ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସୋ ଽଭ୍ଯଧାଵତ୍ତାମସୁରୋ ଧୂମ୍ରଲୋଚନଃ । ହୁଙ୍କାରେଣୈଵ ତଂ ଭସ୍ମ ସା ଚକାରାମ୍ବିକା ତତଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଧୂମ୍ରଲୋଚନ ଦାନବ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା; ଦେବୀ ଏକ ଗର୍ଜନରେ ତାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ ।
ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ମହାସୈନ୍ଯମସୁରାଣାଂ ତଥାମ୍ବିକା । ଵଵର୍ଷ ସାଯକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈସ୍ତଥା ଶକ୍ତିପରଶ୍ଵଧୈଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଅସୁର ସେନାକୁ ଦେବୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ଶକ୍ତି ଓ କୁଟାର ମାରି ବର୍ଷା କଲେ ।
ତତୋ ଧୁତସଟଃ କୋପାତ୍ କୃତ୍ଵା ନାଦଂ ସୁଭୈରଵମ୍ । ପପାତାସୁରସେନାଯାଂ ସିଂହୋ ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ଵଵାହନଃ
ତାପରେ, ଦେବୀଙ୍କର ସିଂହ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ଅସୁର ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଜମ୍ପ କଲା ।
କାଂଶ୍ଚିତ୍ କରପ୍ରହାରେଣ ଦୈତ୍ଯାନାସ୍ଯେନ ଚାପରାନ୍ । ଆକ୍ରମ୍ଯ ଚାଧରେଣାନ୍ଯାନ୍ ସ ଜଘାନ ମହାସୁରାନ୍
ସେ ସିଂହ କେତେକ ଦାନବଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପାଉଁ ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ, କେତେକଙ୍କୁ ମୁହଁରେ ଧରିଲେ; ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ତଳ ଜିହ୍ବାରେ ଧରି ମାରିଦେଲେ।
କେଷାଞ୍ଚିତ୍ ପାଟଯାମାସ ନଖୈଃ କୋଷ୍ଠାନି କେସରୀ । ତଥା ତଲପ୍ରିହାରେଣ ଶିରାଂସି କୃତଵାନ୍ ପୃଥକ୍
ସିଂହ କେତେକ ଦାନବଙ୍କର ପେଟ ନଖରେ ଫାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ତାଳ ଦେଇ ଆଘାତ କରି କେତେକଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଅଲଗା କରିଦେଲେ।