ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଦେବୀଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଓ ଶକ୍ତିର ଓଲିଆ ବିବରଣା ମିଳେ। ସେ ତଳୱାର ଓ ବଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ମୁସଳ ଓ ଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଶଂଖ ଧାରଣ କରି, ଧନୁର୍ବାଣ, ଗଦା ଓ ରୌହିଣୀ ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ସହିତ, ସେ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ ଅଟୁଟ ଶୋଭା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ହେ ପରାମେଶ୍ୱରୀ। ସମସ୍ତ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେଥିରେ ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତୁମେ ହିଁ, ଏହିପରି ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ମହିମା ଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରଶଂସା କରାଯିବ? ତୁମ ସ୍ୱପ୍ନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳନକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ ମଧ୍ୟ ନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କୁ ଏଠାରେ କିଏ ପ୍ରଶଂସା କରିପାରିବ? ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହାଦେବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଚଳିତ; ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କିଏ କରିପାରିବ? ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ କରି, ଅଜୟ ଦାନବ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଦେବତାମାନେ ଚାହାଁଥିଲେ ଯେ, ଜଗନ୍ନାଥ ଅଚ୍ୟୁତ ଶୀଘ୍ର ଜାଗ୍ରତ ହେଉନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦିଆଯାଉ, ଯାହାଫଳରେ ସେ ଦୁଇ ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ତାମସିକ ଦେବୀ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ମଧୁ କୈଟଭ ବିନାଶ ପାଇଁ। ତାଙ୍କ ଅଦୃଶ୍ୟ ଶରୀରରୁ—ଚକ୍ଷୁ, ମୁଖ, ନାସିକା, ବାହୁ, ହୃଦୟ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ—ଏହି ଦେବୀ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ନାଗଶୟନରୁ ଉଠିଲେ ଓ ସେଠାରେ ମଧୁ କୈଟଭଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଭଗବାନ ହରି ପଞ୍ଚହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ଆମଠାରୁ ଏକ ବର ଚୟନ କର।" ବିଷ୍ଣୁ ହସି କହିଲେ: "ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମୋର ହସ୍ତରେ ବଧ ହେବ; ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ୟ ବର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, ଏହିଟି ମୋର ଇଚ୍ଛା।" ସେମାନେ ଅବଧାନ କରିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କୁ ମୋହିତ କରାଯାଇଛି ଓ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଜଳରେ ଆବୃତ୍ତ ଅଛି। ତେଣୁ କହିଲେ: "ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥିବୀରେ ପାଣି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଆମକୁ ବଧ କର; ତୁମ ଯୁଦ୍ଧ ଦଖଲ ଦେଖି ଆମେ ପ୍ରସନ୍ନ।" "ତଥାସ୍ତୁ," ବୋଲି ବିଷ୍ଣୁ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ନିତମ୍ଭ ଉପରେ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ ଦେବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏବେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଅନ୍ୟ ଉପଖ୍ୟାନ ଶୁଣ: ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଶତବର୍ଷ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅସୁରମାନେ ମହିଷାସୁରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଓ ଦେବମାନେ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ହାରିଗଲେ, ମହିଷାସୁର ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତି ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ଅଧିକାର କଲେ। ହାରିଥିବା ଦେବମାନେ, କମଳ-ଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ମହିଷାସୁରଙ୍କ କୃତ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଅତ୍ୟାଚାର ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ। ମହିଷାସୁର ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଯମ, ବରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ପଦ ନିଜ ଅଧିନେ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମହିଷାସୁର ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚୁତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମାନବ ଭଳି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ। "ଏହି ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟାୟ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହିଲୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣାଗତ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ବିନାଶ ବିଚାର କରନ୍ତୁ," ବୋଲି ଦେବମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଦେବମାନେ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ମଧୁସୂଦନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶମ୍ଭୁ ଶିବ ଦୁଇଁଜଣ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଭୃକୁଟିରେ ଭରିଗଲା। ତାଙ୍କ ରୋଷ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରରୁ ବିଶେଷ ତେଜ ଉତ୍ସର୍ଗ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଅପାର ତେଜ ଦେଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ତେଜ ଏକଠା ହୋଇ ଏକ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଜ୍ୱାଳାମୟ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଆକାଶକୁ ଆବୃତ୍ତ କଲା। ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତେଜ ଏକଠା ହୋଇ ଏକ ମହାନ୍ ନାରୀର ରୂପ ଧାରଣ କଲା, ଯାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ତିନି ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କଲା। ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ମୁହଁ ଶିବଙ୍କ ତେଜରୁ, ଚୁଲି ଯମଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ବାହୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜରୁ, ଛାତି ଓ ମଧ୍ୟଭାଗ ସୋମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ତେଜରୁ, ଉରୁ ଓ କଟି ବରୁଣଙ୍କୁ ତେଜରୁ, ପାଦ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ଆଙ୍ଗୁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତେଜରୁ, ଆଙ୍ଗୁଳି ବସୁମାନଙ୍କୁ ତେଜରୁ, ନାକ କୁବେରଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ, ଦାନ୍ତ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ତେଜରୁ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ତେଜରୁ, ଭୌହ ଶନ୍ଧ୍ୟାର ଶକ୍ତିରୁ, କାନ ବାୟୁର ଶକ୍ତିରୁ, ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ତେଜରୁ ଗଠିତ ହେଲା। ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କ ଦେଖି ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ ଓ ବିଜୟ ଘୋଷଣା କଲେ। ପିନାକଧାରୀ ଶିବ ତୃଶୂଳ, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଚକ୍ର, ବରୁଣ ଶଂଖ, ଅଗ୍ନି ବଣ୍ଡ, ମାରୁତ ଧନୁ ଓ ତୁଣୀର, ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଓ ଏଇରାବତ ହାତୀର ଘଣ୍ଟା ଦେଲେ। ଏଭଳି ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ସମାହାର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ଧାରଣକାରୀ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।