ଏକ ଦୂଃଖମୟ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଛନ୍ତି, ଜୀବନସଂଗିନୀ ଓ ସେବକମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି; ତଥାପି, ଏହି ସବୁ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ଅନୁଭବ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଲାଗି ରହିଛି। ଏହିପରି ଭାବେ, ସେ ଓ ମୁଁ ଦୁଇଁଝଣେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ; ଆମେ ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ଦୋଷ ଦେଖିପାରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମ ମନ ଏହି ଆସକ୍ତିରେ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ। ଓ ଶୁଭଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଏହି ମହାମୂଢ଼ତା କ’ଣ, ଯାହା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି? ଏହି ବିବେକର ଭ୍ରମ, ଏହି ମୂର୍ଖତା କିପରି ଆମ ବିକଳ୍ପ ଓ ସେଙ୍କୁ ଆସିଥାଏ? ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି, ଶୁଭଭାଗ୍ୟଶାଳି, କିନ୍ତୁ ସେହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। କିଛି ପ୍ରାଣୀ ଦିନକୁ ଅନ୍ଧା ଥାନ୍ତି, କିଛି ରାତିକୁ ଅନ୍ଧା ଥାନ୍ତି, ଏବଂ କିଛି ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଁଟିରେ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖିପାରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ବିଶେଷ ନୁହଁନ୍ତି; କାରଣ, ବଂଶ, ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଓ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ସଦୃଶ ଅଛି, ଯାହା ଭିନ୍ନ ଅଛି, ସେହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଦୁହିଁଝଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଳିଥାଏ। ଯଦ୍ୟପି ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ତଥାପି ଦେଖ, ପତଙ୍ଗମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, ତାହାର ରସ ଲାଗି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି, ତାହାରେ ପଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ପୁତ୍ରପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଓ କାମନାରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, ଲାଭ ଆଶାରେ ପ୍ରତିଦାନ ଚାହାନ୍ତି; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ କି ତୁମେ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି? ତଥାପି, ମହାମାୟାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚଳିଛି, ସେମାନେ ଆସକ୍ତିର ଚକ୍ରବ୍ୟୁହରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ମୂଢ଼ତାର ଗହ୍ୱରକୁ ପଡ଼ି ରହିଯାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ଯୁଗପତ୍ ଏହି ଜଗତ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ବିମୂଢ଼ ହୋଇଯାଏ, ହରିଙ୍କର ମହାମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଣା ଅଜଣା ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ମହାମାୟା, ଦେବୀ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ମନ ମଧ୍ୟ ଜୋରଦରି ଆକର୍ଷିତ କରିଦିଅନ୍ତି; ସେ ମହାମାୟା ସେମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେଇ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସେ ଦୟାଳୁ ହେଲେ, ମାନବକୁ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇ, ମୋକ୍ଷର ଉପାୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।