ମହାପଦ୍ମ ନାମକ ବଡ଼ ଧନରାଶି, ଧନର ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ଆଣିଦିଆଯାଇଛି; ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅମର, କ୍ଷୟ ନ ହେଉଥିବା ପଦ୍ମମାଳା ଦେଇଛି, ଯାହାର ତନ୍ତୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର। ବରୁଣଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଛତା ତୁମ ଘରେ ରହିଛି, ଯାହା ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଛି; ଏଉଁଥିରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ରଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ହେ ଭଗବନ୍, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇଥାଏ, ସେହି ଶକ୍ତି ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତିଦା ମଧ୍ୟ ତୁମ ବଶରେ ଆସିଯାଇଛି; ତୁମର ଭାଇ, ଜଳଦେବତାଙ୍କ ପାଶ ମଧ୍ୟ ଏବେ ତୁମ ହାତରେ। ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ମଣି, ଯେଉଁମାନେ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କ ଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଛି; ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ତାହାରେ ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ଉପହାର ଦେଇଛି। ଏଭଳି, ହେ ଦୈତ୍ୟନାୟକ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; ତଥାପି, ଏହି ସୁଭଗା ନାରୀ, ଯିଏ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ, ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କରୁନାହଁତ? ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୁମ୍ଭ, ମହାସୁର, ଚଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡ ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କ ଦୂତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହି ଓ ସେହି କଥା କହିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ; ଦେବୀ ଯେପରି ଉତ୍ତର ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହିଅନୁଯାୟୀ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା। ସୁଗ୍ରୀବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ମୃଦୁ ଓ ମାଧୁର୍ୟ ଭରା କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। "ହେ ଦେବୀ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁମ୍ଭ, ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜା, ତିନି ଲୋକର ଶାସକ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଦୂତ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଆଣିଛି। ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା କେବେ ବିଘ୍ନିତ ହୁଏନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି। ତିନି ଲୋକ ମୋର; ସମସ୍ତ ଦେବତା ମୋର ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳନ୍ତି; ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ଭାଗ ମୁଁ ଏକାକି ଭୋଗ କରେ। ତିନି ଲୋକର ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମଣିଆମାନେ ମୋର ଅଧିନରେ; ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀ ରତ୍ନ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦଳିଛି। ଖିରସାଗର ମଥନରେ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ଅଶ୍ୱରତ୍ନ, ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା, ଅମରମାନେ ଆଦରରେ ମୋତେ ଦେଇଛନ୍ତି। ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତୁ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ। ହେ ଦେବୀ, ଆମେ ଆପଣକୁ ଏହି ଲୋକର ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନ ବୋଲି ଭାବୁଛୁ; ତେଣୁ ଆସ, ଆମେ ରତ୍ନମାନଙ୍କ ମାଲିକ। ହେ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟି, ଆପଣ ଯେଉଁଫଳରେ ନିଜେ ଏକ ରତ୍ନ, ଆମେ କିମ୍ବା ମୋ ଭାଇ ନିଶୁମ୍ଭ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କର। ମୋତେ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ, ଅପୂର୍ବ ସାର୍ବଭୌମ ଶାସନ ମିଳିବ; ଏହା ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି ମୋର ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କର। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ, ଏହି ସଂସାର କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶୁଭା, ହସି କହିଲେ— "ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ତାହା ସତ୍ୟ; ତୁମ କଥାରେ କିଛି ମିଥ୍ୟା ନାହିଁ। ଶୁମ୍ଭ ତିନି ଲୋକର ପ୍ରଭୁ, ନିଶୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ଏପରି। କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଯାହା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହୋଇଛି, ତାହା କିପରି ଭଙ୍ଗ ହେବ? ତୁମେ ଅବିବେକୀ, ଏହି ପୂର୍ବପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ: ଯେଉଁଅଂଶ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିବ, ମୋ ଅଭିମାନ ଦୂର କରିବ, ଏହି ଲୋକରେ ମୋ ସମାନ ହେବ—ସେଉଁଠି ମୋର ପତି ହେବ। ଶୁମ୍ଭ କିମ୍ବା ନିଶୁମ୍ଭ, ମହାସୁର, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ; ମୋତେ ଜୟ କରି, ଦେଖିବେ କେଉଁଠି ବିଳମ୍ବ? ଶୀଘ୍ର ମୋର ହାତ ଧରନ୍ତୁ।" ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ହେ ଦେବୀ, ଆପଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭିମାନୀ; ମୋ ପାଖରେ କହ, ଏହି ତିନି ଲୋକରେ କିଏ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ସକ୍ଷମ? ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରହିପାରିନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ଆପଣ, ଏକା ଜଣେ ନାରୀ, କିପରି ସମ୍ମୁଖ ହେବେ? ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇଯାଇଛନ୍ତି; ଆପଣ ଏକା ନାରୀ, କିପରି ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯିବେ? ମୁଁ କହିଛି, ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ନାହିଁ ହେଲେ, ଚୁଲି ଧରି ଆପଣଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ କରାଯିବ।" ଦେବୀ ହସି କହିଲେ, "ଏହିପରି, ଶୁମ୍ଭ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଶୁମ୍ଭ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ମୁଁ ତାହା ଭାବିନଥିଲି, ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଦେଇଛି, ଏବେ କ’ଣ କରିପାରିବି? ତୁମେ ମୋ କଥା ଅନୁସାରେ ଯାଅ, ଏବଂ ଏହି ସବୁ କଥା ଦୈତ୍ୟନାୟକଙ୍କୁ ଭଦ୍ରଭାବରେ କହ। ସେ ଯେପରି ଚାହିଁବେ, କରନ୍ତୁ।" ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସମସ୍ତ କଥା ଏକେକ୍ କରି ଦାନବରାଜ ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଯାଇ କୁହିଲେ। ଦୂତଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟରାଜ ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଧୂମ୍ରଲୋଚନକୁ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ— "ଧୂମ୍ରଲୋଚନ, ତୁମ ସେନା ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ସେ ଦୁଷ୍ଟା ନାରୀକୁ ଜୋରକରି ଆଣ, ଯଦି ବିରୋଧ କରେ ତେବେ ଚୁଲି ଧରି ଆଣିଦେ। ଯଦି ତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ କିଏ ଆସେ, ଦେବତା, ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବ, ସେକୁ ହତ୍ୟା କର।" ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଧୂମ୍ରଲୋଚନ ହଜାର ହଜାର ଦାନବ ସହିତ ଦେବୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଶୀଘ୍ର ଆଗ୍ରସର ହେଲେ। ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆପଣ ଯଦି ଆମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିବେ ନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଚୁଲି ଧରି ଆପଣକୁ ଜୋରକରି ନେଇଯିବି।" ଦେବୀ ଶାନ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ, "ଦୈତ୍ୟନାୟକଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆସିଛ, ଯଦି ଜୋରକରି ନେବ, ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି?" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧୂମ୍ରଲୋଚନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଧାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଦେଇ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ଏପରେ ଅମ୍ବିକା ତାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ତଳୱାର, ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଦାନବ ସେନା ଉପରେ ବର୍ଷା କରିଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ସିଂହ, ଆକ୍ରୋଶରେ ତାଙ୍କ ମାନ୍ଦାର ନଡ଼ି ହଲାଇ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ଦାନବ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଲାଫ ଦେଲା। କେତେକ ଦାନବକୁ ସିଂହ ପାଉଁରେ ଆଘାତ କଲେ, କେତେକକୁ ମୁହଁରେ ଧରି ହତ୍ୟା କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ତଳ ଜହ୍ବାରେ ଧରି ମାରିଦେଲେ। କିଛି ଦାନବଙ୍କ ଉଦର ନଖରେ ଫାଟିଗଲା, କିଛିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କଳାରେ ଆଘାତ ଲାଗି ଛିଣ୍ଡିଗଲା। ଏଭଳି ଦେବୀ ଓ ତାଙ୍କ ସିଂହ ଦାନବ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।