ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ। ମହିଷାସୁରଙ୍କ ନିବୃତ୍ତି ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଓ ସ୍ତୁତି ଅର୍ପଣ କରିଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁ ନିହତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଉଲ୍ଲାସ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଏକତ୍ର ରୂପ ଅଟୁଟ ଆମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଭକ୍ତି ସହ ବନ୍ଦନା କଲେ—ତିନିଁ ଆମୋଖ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଦେବୀ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିନାହାନ୍ତି—ସେଇ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ନାଶ କରିଥିବା ଚଣ୍ଡିକା ଆମ ଚିତ୍ତକୁ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଦେବୀ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଘରେ ଶ୍ରୀ, ଦୁର୍ଜନଙ୍କ ଘରେ ଅଶୁଭ, ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଜ୍ଞାନ, ଭଲମନ୍ଦିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପରିବାରରେ ଲଜ୍ଜା ରୂପେ ବିରାଜିଛନ୍ତି—ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଦେବୀଙ୍କ ଅବିଚାରଣୀୟ ରୂପ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ? ତିନିଁ ତିନି ଗୁଣର ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିନାହାନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର; ତିନିଁ ଅଦି ଅବ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରକୃତି। ଯେଉଁ ଦେବୀଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯଜ୍ଞରେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବନ୍ତି, ସେଇ ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧା ରୂପିଣୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି। ତିନିଁ ମୋକ୍ଷର କାରଣ, ଅପୂର୍ବ ବ୍ରତର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଧୀର ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଦେବୀ ଶବ୍ଦର ତତ୍ତ୍ୱ, ଯଜ୍ଞ କରିଥିବାମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଧାମ, ସାମବେଦ ଗାଇଥିବାମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ; ସେଇ ତ୍ରୟୀବେଦ ରୂପା, ଜଗତ ଉତ୍ପାଦିକା ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ନାଶିନୀ। ଦେବୀ ଜ୍ଞାନର ରୂପ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର, ଦୁର୍ଗା ଯିଏ ଭବସାଗର ତାରଣୀ, ଶ୍ରୀ ଯିଏ କୈଟଭ ନାଶକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବିରାଜିଥାନ୍ତି, ଓ ଗୌରୀ ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ। ମହିଷାସୁର ଯେତେବେଳେ ଦେବୀଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ—ସେଇ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ, କନକ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିବା, କ୍ରୋଧରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ—ତାହା ଦେଖି ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇପାରିନଥିଲେ। ଦେବୀଙ୍କ କ୍ରୁଧିତ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ଦେଖି, ମହିଷାସୁର ସେଠି ସେଠି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିନଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠି, କାରଣ ତାହା ଦେଖିବାକୁ କିଏ ସମର୍ଥ? ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବୀ, ଦୟାକରି ଦୁନିଆର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ବଂଶକୁ ଅବିଳମ୍ବରେ ନିଅସ; ମହିଷାସୁରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନାଶ ପାଇଛି। ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ମିଳେ, ସେଠାରେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଯଶ ଥାଏ, ଧର୍ମର ପଥ କଦାପି ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ସନ୍ତାନ, ସେବକ, ପତି-ପତ୍ନୀ ସୁରକ୍ଷିତ, ସେଠି ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସବୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି। ସଦା ଭକ୍ତିଶୀଳ ଜନ ପ୍ରତିଦିନ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେବୀ ଦିଅନ୍ତି। ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଭୟ ଦୂର ହୁଏ, ସ୍ୱସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ; ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଭୟ ନାଶ କରିବାରେ ଦୟାମୟୀ ଦେବୀ ବିନା ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛନ୍ତି? ଦେବୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିହତ ହେଲେ ଜଗତ ସୁଖୀ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ ଅଧମମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏପରି ଭାବି ଦେବୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଶ୍ୱର କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରେଷଣ କରନ୍ତି। ଦେବୀ ଚାହିଲେ ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରେ ଦାନବମାନେ କୁ ଭସ୍ମ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଅସୁରମାନେ କୁ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱର କରି, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉନ୍ତି—ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଦେବୀଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଓ ଭୟଙ୍କର ବଣ୍ଡର ଚମକରେ ଅସୁରମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ମୁହଁକୁ ଦେଖି ବିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ନଶ୍ୱର ହେଉଥିଲେ। ଦେବୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ କୁ ଦମନ କରିବାରେ ସ୍ୱାଭାବିକ, ତାଙ୍କ ରୂପ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଅପୂର୍ବ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଦୟା ସ୍ପଷ୍ଟ। ଦେବୀଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ସହିତ କିଛି ତୁଳନା କରିପାରିବ? ତାଙ୍କ ରୂପ ଭୟ ଦୂର କରେ, ଦୟା ଓ କ୍ରୂରତା ଏକାକାର ହୋଇ ତିନି ଲୋକରେ କେବଳ ଦେବୀ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ। ଦେବୀ ଶତ୍ରୁମାନେ କୁ ନଶ୍ୱର କରି ତିନି ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ଭୟ ହରାଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। 'ଦେବୀ, ତୁମେ ତୁମର ବଣ୍ଡରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ତୁମର ତଳୱାର ଓ ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦରେ ରକ୍ଷା କର, ଧନୁର ତାନ୍ତରେ ରକ୍ଷା କର।' ଦେବୀ ଚଣ୍ଡିକାଙ୍କୁ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତିନି ଲୋକରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କ ମୃଦୁ ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କର। ମୃଦୁ ହସ୍ତରେ ତଳୱାର, ବଣ୍ଡ, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏପରି ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ନନ୍ଦନ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଚିରଅମର ଦେବତାମାନେ ଭକ୍ତି ସହ ଧୂପ ଦେଲେ। ସେଇ ଦୟାମୟୀ ଦେବୀ ମଧୁର ମୁହଁରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, 'ମୋଠାରୁ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁଲେ କହ, ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରିଛ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାହା ପୂରଣ କରିବି।' ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, 'ଦେବୀ, ତୁମେ ସବୁ କିଛି ହେବା ଦରକାର ଥିଲା କରିଦେଉଛ; ମହିଷାସୁର ନିହତ, ଆମର ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ବା ଦୁର୍ଲଭ କିଛି ଅଛି ବୋଲି ଆମେ ଜାଣିନାହୁ।' ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—'ଯେତେବେଳେ ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବୁ, ତୁମେ ଆମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କର।