खडिगनी शूलिनी घोरा गदिनी चक्रिणी तथा । शङ्खिनी चापिनी बाण-भुशुण्डी परिघायुधा
तू तलवार आणि भाला घेऊन उभी आहेस, भीतीदायक आहेस, गदा आणि चक्र हातात आहे, शंख, धनुष्य, बाण, गोफण आणि लोखंडी गदा यांसह सज्ज आहेस.
सौम्या सौम्यतराशेष-सौम्येभ्यस्त्वतिसुन्दरी । परापराणां परमा त्वमेव परमेश्वरी
तू अत्यंत सौम्य आहेस, सर्व सौम्य गोष्टींपेक्षा अधिक सौम्य आणि अतिशय सुंदर आहेस; सर्व उंच-नीच गोष्टींपैकी तूच सर्वश्रेष्ठ आहेस, परमेश्वरी.
यच्च किञ्चित् क्वचिद्वस्तु सदसद्वाखिलात्मिके । तस्य सर्वस्य या शिक्तिः सा त्वं किं स्तूयते तदा
कुठेही जे काही आहे, खरं असो की खोटं, सर्व गोष्टींच्या मूळातली शक्ती तूच आहेस; मग तुला कसं स्तुती करावी?
यया त्वया जगत्स्त्रष्टा जगत्पात्यत्ति यो जगत् । सो ऽपि निद्रावशं नीतः कस्त्वां स्तोतुमिहेश्वरः
तुझ्या प्रभावाने जगाचा सृष्टीकर्ता, पालनकर्ता आणि संहारक यांनाही झोपेच्या अधीन व्हावं लागतं; मग इथे तुला कोण स्तुती करू शकतो, देवी?
विष्णुः शरीरग्रहणमहामीशान एव च । कारितास्ते यतो ऽतस्त्वां कः स्तोतुं शक्तिमान् भवेत्
विष्णू, जो विविध रूपे धारण करतो, आणि महादेव, हे दोघेही तुझ्यामुळेच कृती करतात; म्हणून तुला स्तुती करण्याची शक्ती कोणामध्ये असू शकते?
सा त्वमित्थं प्रभावैः स्वैरुदारैर्देवि संस्तुता । मोहयैतौ दुराधर्षावसुरो मधुकैटभौ
देवी, तुझ्या या अद्भुत सामर्थ्यांनी स्तुती झालेली तू, या जिंकता न येणाऱ्या मधु आणि कैटभ या दोन्ही असुरांना मोहात टाक.
प्रबोधञ्च जगत्स्वामी नीयतामच्युतो लघु । बोधश्च क्रियतामस्य हन्तुमेतौ महासुरौ
जगाचा स्वामी अच्युत याला लवकर जागे करा आणि त्याला भानावर आणा, म्हणजे तो हे दोन मोठे असुर मारू शकेल.
एवं स्तुता तदा देवी तामसी तत्र वेधसा । विष्णोः प्रबोधनार्थाय निहन्तुं मधुकैटभौ
त्या वेळी वेधसाने स्तुती केल्यावर तामसी देवी तिथे विष्णूला जागं करण्यासाठी, मधु आणि कैटभ यांना नष्ट करण्यासाठी उपस्थित होती.
नेत्रास्यनासिका-बाहु-हृदयेभ्यस्तथोरसः । निर्गम्य दर्शने तस्थौ ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
अव्यक्त जन्म असलेल्या ब्रह्माच्या डोळे, तोंड, नाक, हात, हृदय आणि छातीमधून ती देवी बाहेर आली आणि दिसू लागली.
उत्तस्थौ च जगन्नाथस्तया मुक्तो जनार्दनः । एकार्णवे ऽहिशयनात्ततः स ददृशे च तौ
तिच्यामुळे मुक्त झाल्यावर जनार्दन, जगाचा नाथ, एकमेव समुद्रातल्या शेषनागाच्या पलंगावरून उठला आणि मग त्याने त्या दोघांना पाहिलं.
मधुकैटभौ दुरात्मानावतिवीर्यपराक्रमौ । क्रोधरक्तेक्षणावत्तुं ब्रह्माणं जनितोद्यमौ
मधु आणि कैटभ हे दुष्ट मनाचे, अतिशय बलवान आणि पराक्रमी, रागाने डोळे लाल झालेले, ब्रह्माला मारण्याच्या उद्देशाने उभे होते.
समुत्थाय ततस्ताभ्यां युयुधे भगवान् हरिः । पञ्चवर्षसहस्राणि बाहुप्रहरणो विभुः
मग भगवान हरि उठून त्या दोघांशी लढू लागला, आपल्या हातांनीच शस्त्रासारखं वापरत, आणि हे युद्ध पाच हजार वर्ष चाललं.
तावप्यतिबलोन्मत्तौ महामायाविमोहितौ । उक्तवन्तौ वरो ऽस्मत्तो व्रियतामिति केशवम्
ते दोघेही फारच बलवान आणि गर्वाने भरलेले, महा मायेमुळे भ्रमित झालेले, त्यांनी केशवाला म्हटले, 'आमच्याकडून एखादी वर मागा.'
भवनेतामद्य मे तुष्टौ मम वध्यावुभावपि । किमन्येन वरेणात्र एतावद्धि वृतं मम
तुम्ही दोघेही आज माझ्यावर खूष आहात; जरी तुम्हा दोघांचा माझ्या हातून वध होणार असला, तरी मला दुसरा कुठलाही वर नको, हेच माझं मागणं आहे.
वञ्चिताभ्यामिति तदा सर्वमापोमयं जगत् । विलोक्य ताभ्यां गदितो भगवान् कमलेक्षणः
तेव्हा, आपण फसवले गेलो आहोत हे लक्षात आल्यावर, आणि सगळं जग पाण्याने भरलेलं पाहून, कमळासारख्या डोळ्यांचा भगवान त्यांना म्हणाला:
आवां जहि न यत्रोर्वो सलिलेन परिप्लुता । प्रीतौ स्वस्तव युद्धेन श्लाघ्यस्त्वं मृत्युरावयोः
आम्हा दोघांना तिथे ठार मार, जिथे पृथ्वी पाण्याने झाकलेली नाही; तुझ्या युद्धाने आम्ही खूष आहोत—तुझं शौर्य कौतुकास्पद आहे, आणि आमचा मृत्यू तुझ्या हातूनच व्हावा.
तथेत्युक्त्वा भगवता शङ्ख-चक्र-गदाभृता । कृत्वा चक्रेण वै च्छिन्ने जघने शिरसी तयोः
'तसं होवो' असं म्हणून, शंख, चक्र आणि गदा धारण करणाऱ्या भगवंताने, आपल्या चक्राने त्या दोघांचे डोकी त्यांच्या कंबरेवरच छाटले.
एवमेषा समुत्पन्ना ब्रह्मणा संस्तुता स्वयम् । प्रभावमस्या देव्यास्तु भूयः शृणु वदामि ते
अशा प्रकारे ती देवी प्रकट झाली, आणि ब्रह्मदेवांनी स्वतः तिचं स्तवन केलं; आता या देवीच्या सामर्थ्याबद्दल मी तुला पुन्हा सांगतो, नीट ऐक.
देवासुरमभूद् युद्धं पूर्णमब्दशतं पुरा । महिषे ऽसुराणामधिपे देवानां च पुरन्दरे
पूर्वी एकदा देव आणि असुर यांच्यात शंभर वर्षे अखंड युद्ध झाले. त्या वेळी असुरांचा राजा महिष आणि देवांचा राजा पुरंदर हे दोघे सैन्यांचे प्रमुख होते.
तत्रासुरैर्महावीर्यैर्देवसैन्यं पराजितम् । जित्वा च सकलान् देवानिन्द्रो ऽबून्महिषासुरः
त्या युद्धात बलाढ्य असुरांनी देवांची फौज हरवली. सर्व देवांना जिंकून महिषासुरच इंद्र झाला.
ततः पराजिता देवाः पद्मयोनिं प्रजापतिम् । पुरस्कृत्य गतास्तत्र यत्रेश-गरुडध्वजौ
मग हरलेले सर्व देव, कमळातून जन्मलेले प्रजापती यांना पुढे करून, गरुडध्वज असलेल्या प्रभू जिथे होते तिथे गेले.
यथावृत्तं तयोस्तद्वन्महिषासुरचेष्टितम् । त्रिदशाः कथयामासुर्देवाभिभवविस्तरम्
तेव्हा देवांनी महिषासुराने केलेल्या कृत्यांसह, त्याने देवांवर केलेला अत्याचार आणि घडलेली सर्व घटना त्यांना सांगितल्या.
सूर्येन्द्रग्न्यनिलेन्दूनां यमस्य वरुणस्य च । अन्येषां चाधिकारान् स स्वयमेवाधितिष्ठिति
महिषासुराने सूर्य, चंद्र, अग्नी, वायू, यम, वरुण आणि इतर देवतांचे अधिकार स्वतःकडे घेतले.
स्वर्गान्निराकृताः सर्वे तेन देवगणा भुवि । विचरन्ति यथा मर्त्या महिषेण दुरात्मना
त्या दुष्ट महिषाने सर्व देवांना स्वर्गातून हाकलून दिले आणि ते सर्व पृथ्वीवर माणसांसारखे भटकू लागले.
एतद्वः कथितं सर्वममरारिविचेष्टितम् । शरणं वः प्रपन्नाः स्मो वधस्तस्य विचिन्त्यताम्
देवांच्या शत्रूने जे काही केले ते सर्व आम्ही तुम्हाला सांगितले आहे. आम्ही तुमच्याकडे आश्रय घेतला आहे — आता त्याचा नाश कसा करायचा हे ठरवा.
इत्थं निशम्य देवानां वचांसि मधुसूदनः । चकार कोपं शम्भुश्च भ्रुकुटीकुटिलाननौ
देवतांची ही वचने ऐकून मधुसूदन आणि शंभू दोघेही संतापले, त्यांच्या कपाळावर आठ्या पडल्या आणि चेहरा रागाने भरून गेला.
ततो ऽतिकोपपूर्णस्य चक्रिणो वदनात्ततः । निश्चक्राम महत्तेजो ब्रह्मणः शङ्करस्य च
मग चक्रधारी विष्णूच्या संतापाने भरलेल्या मुखातून आणि ब्रह्मा व शंकर यांच्या तोंडातून एक मोठा तेजाचा प्रकाश बाहेर पडला.
अन्येषाञ्चैव देवानां शक्रादीनां शरीरतः । निर्गतं सुमहत्तेजस्तच्चैक्यं समगच्छत
इंद्रासह इतर सर्व देवतांच्या शरीरातूनही प्रचंड तेज बाहेर आले आणि ते सर्व तेज एकत्र झाले.
अतीव तेजसः कूटं ज्वलन्तमिव पर्वतम् । ददृशुस्ते सुरास्तत्र ज्वालाव्याप्तदिगन्तरम्
तेथे देवांना एक अत्यंत तेजस्वी, ज्वालांनी भरलेला पर्वतासारखा प्रकाशाचा मोठा समूह दिसला, ज्याच्या ज्वाळांनी सर्व दिशांना व्यापून टाकले होते.
अतुलं तत्र तत्तेजः सर्वदेवशरीरजम् । एकस्थं तदभून्नारी व्याप्तलोकत्रयं त्विषा
तेथे सर्व देवतांच्या शरीरातून आलेले अतुलनीय तेज एकत्र येऊन एक स्त्रीरूप धारण केले, तिच्या तेजाने तिन्ही लोक व्यापले गेले.