व्यापारी आणि राजा यांनी योग्य रीतीने त्या तपस्वीला नमस्कार केला, आणि दोघेही बसून विविध विषयांवर चर्चा करू लागले. राजा म्हणाला, “आदरणीय महात्मा, मी आपल्याला एक प्रश्न विचारू इच्छितो—कृपया मला सांगा: माझे मन दुःखाशी का जोडलेले राहते, जरी ते माझ्या नियंत्रणात नसते? माझे राज्य आणि त्यातील सर्व भाग मी गमावले आहे, तरीही ‘माझे’ हे भाव माझ्यात टिकून राहतो, जणू मी अज्ञानी आहे, जरी मला सत्य माहिती आहे, हे श्रेष्ठ ऋषी! आणि हा व्यापारी—त्याचे पुत्र त्याला फसवून गेले, पत्नी आणि सेवकांनी त्याचा त्याग केला, स्वतःच्या लोकांनीही पाठ फिरवली; तरीही त्याचे हृदय त्यांच्याशी जोडलेले आहे. या प्रकारे, आम्हा दोघांवरही हे दुःख खूप गडद आहे; आम्ही या गोष्टींच्या दोषांना पाहतो, तरीही आमचे मन आसक्तीमुळे त्याकडे ओढले जाते. हे भाग्यवान महात्मा, ही भ्रमाची अवस्था अगदी शहाण्यांनाही का येते? हे विवेकाचे गोंधळ, ही मूर्खता, मला आणि त्याला का होते? सर्व प्राणी वस्तूंविषयी ज्ञान ठेवतात, पण वस्तू प्रत्येक प्राण्याला वेगवेगळ्या स्वरूपात दिसतात. काही प्राणी दिवसा अंध असतात, काही रात्री अंध असतात; आणि काही दिवसा-रात्री दोन्ही वेळा सारखेच बघतात. माणसांना ज्ञान आहे, पण तेच खास नाही; कारण गायी, पक्षी, वन्य प्राणी आणि इतर सर्व प्राण्यांनाही ज्ञान असते. माणसांचे, प्राणी आणि पक्ष्यांचे ज्ञान—जे काही समान किंवा भिन्न आहे, ते दोन्ही ठिकाणी आढळते. जरी ज्ञान असले तरी, हे पहा—पतंग अग्नीच्या आकर्षणाने, भ्रमामुळे, त्याच्या चवीसाठी अग्नीच्या दिशेने जातात, आणि उपासाने पीडित होऊन नष्ट होतात. माणसे, जणू मानवांमध्ये वाघासारखी, आपल्या मुलांशी आसक्त राहतात; लोभामुळे, त्यांनी परस्पर प्रेमाची अपेक्षा ठेवली—हे त्यांच्यातही तुम्ही पाहत नाही का? पण, आसक्तीच्या भोवऱ्यात अडकून, आणि जगाला पोसणाऱ्या महा मायाच्या सामर्थ्याने भ्रमाच्या खोल गर्तेत टाकले गेले, ते तसेच राहतात. म्हणून, येथे आश्चर्य वाटण्यास काही कारण नाही; विश्वाच्या स्वामीच्या योगनिद्रेने, हरिच्या महा मायेमुळे, जग भ्रमित झाले आहे. अगदी शहाण्यांचे मनही, हे देवी, त्या शुभ देवीने बलपूर्वक आकर्षित केले जाते; महा माया त्यांना भ्रम देते. तीच या सर्व चराचर विश्वाची निर्माती आहे; तिच्या कृपेने ती वर देते आणि लोकांना मुक्तीचा मार्ग बनते. तीच सर्वोच्च ज्ञान, शाश्वत, मुक्तीची कारणीभूत; आणि तीच संसारातील बंधनाची कारणीभूत, सर्व राजांची अधिष्ठात्री आहे. “आदरणीय! ती देवी कोण आहे, जिला तुम्ही महा माया म्हणता? ती कशी उत्पन्न झाली, तिची कृत्ये काय आहेत, हे द्विजश्रेष्ठ?” राजा विचारतो. “त्या देवीचे स्वरूप काय आहे, तिची मूळ प्रकृती काय आहे, आणि ती कुठून उत्पन्न झाली? हे सर्व मला ऐकायचे आहे, ब्रह्मज्ञानी श्रेष्ठ.” तपस्वी उत्तर देतो, “ती देवी सदैव विश्वरूप आहे, तिच्यामुळे सर्व जग व्यापले आहे; तिचा उत्पत्ती विविध प्रकारे सांगितला जातो—माझ्याकडून ऐका. देवतांच्या कार्यसिद्धीसाठी ज्या वेळी गरज असते, ती देवी प्रकट होते; जरी शाश्वत असली, तरी ती जगात जन्म घेते, असे सांगितले जाते. एकदा, विश्वाच्या महाकाळाच्या शेवटी, भगवान विष्णू, शेषनागावर विश्रांती घेत, योगनिद्रेत, जगाच्या एकमेव समुद्रावर पडला होता. तेव्हा, विष्णूच्या कानातील मळापासून, मदू आणि कैटभ नावाचे दोन भयंकर राक्षस उत्पन्न झाले, आणि ते ब्रह्माचा वध करण्याचा प्रयत्न करू लागले. ब्रह्मा, प्राण्यांचा स्वामी, विष्णूच्या नाभीतील कमळावर बसलेला, त्या भयंकर राक्षसांना आणि विष्णूला गाढ झोपेत पाहतो. मग, ब्रह्माने मन एकाग्र करून, हरिच्या नेत्रात वसणाऱ्या योगनिद्रेला जागवण्यासाठी तिची स्तुती केली. त्याने विश्वाच्या अधिष्ठात्री, जगाची पोषक, सृष्टी आणि संहार करणारी, विष्णूच्या दिव्य निद्रेची, आणि भगवानच्या अतुलनीय शक्तीची स्तुती केली. “तू स्वाहा आहेस, तू स्वधा आहेस, तू वषट आहेस, तू ध्वनीचा सार आहेस; तू अमृत आहेस, हे अविनाशी आणि शाश्वत, वाणीच्या त्रिविध प्रमाणात स्थिर आहेस. तू शाश्वत, उच्चारात नसलेली अर्धाक्षर आहेस, विशेषतः वाणीच्या पलीकडे; तू संध्या आहेस, सावित्री आहेस, आणि तू, हे देवी, सर्वोच्च माता आहेस. तुझ्यामुळे हे सर्व जग टिकते; तुझ्यामुळे हे विश्व निर्माण होते; तुझ्यामुळे, हे देवी, हे रक्षण होते, आणि तू नेहमी त्याचा संहार करतेस. सृष्टीमध्ये तू सृष्टीरूप आहेस, पालनात तू पोषणरूप आहेस; संहारात तू संहाररूप आहेस, हे विश्वरूपा. तू महान ज्ञान, महान माया, महान बुद्धी, महान स्मृती आहेस; तू महान भ्रम, महान देवी, सर्वोच्च स्त्री आहेस. तू सर्वांची आद्य प्रकृती, त्रिगुण प्रकट करणारी; तू काळरात्र, महा रात्र, आणि भयानक भ्रमरात्र आहेस. तू समृद्धी, तू ऐश्वर्य, तू लज्जा, तू समजूतदार बुद्धी आहेस; तू संकोच, पोषण, समाधान, शांती, आणि सहनशीलता आहेस. तलवार, भाला, गदा, चक्र, शंख, धनुष्य, बाण, गोफ आणि लोखंडी गदा धारण करणारी, तू भयावह आणि शक्तिशाली आहेस. तू सर्वात सौम्यांपेक्षा अधिक सौम्य, अतिशय सुंदर; तू उच्च आणि नीच सर्वांमध्ये सर्वोच्च आहेस, हे परमेश्वरी. कुठेही जे काही अस्तित्वात आहे, खरे किंवा खोटे, हे सर्वाची सार, सर्वाची शक्ती—तूच ती आहेस; मग तुला कसा स्तुती करावी? तुझ्यामुळे, सृष्टीकर्ता, रक्षक आणि संहारकही निद्रेत जिंकले जातात; मग, हे देवी, तुला येथे कोण स्तुती करू शकतो? विष्णू, रूपधारी, आणि महान ईशान, तुझ्यामुळे कार्यरत होतात; म्हणून, तुला स्तुती करण्यास कोण समर्थ आहे? म्हणून, हे देवी, तुझ्या दिव्य शक्तींनी, मदू आणि कैटभ या दोन अजिंक्य राक्षसांना भ्रमित कर. विश्वाचा स्वामी, अच्युत, लवकर जागा होवो, आणि त्याला जागरूकता मिळो, जेणेकरून तो हे दोन भयंकर राक्षसांचा वध करू शकेल.