മാഹേശ്വരീത്രിശൂലേന ഭിന്നാഃ പേതുസ്തഥാപരേ । വാരാഹീതുണ്ഡഘാതേന കേചിച്ചൂര്ണോകൃതാ ഭുവി
മാഹേശ്വരിയുടെ ത്രിശൂലത്താൽ ചിലർ വീണു ചിതറി, വാരാഹിയുടെ തുമ്മികയുടെ പ്രഹരത്തിൽ മറ്റുള്ളവർ നിലത്ത് പൊടിയായി.
ഖണ്ഡം ഖണ്ഡം ച ചക്രേണ വൈഷ്ണവ്യാ ദാനവാഃ കൃതാഃ । വജ്രേണ ചൈന്ദ്രീഹസ്താഗ്രവിമുക്തേന തഥാപരേ
വൈഷ്ണവിയുടെ ചക്രം കൊണ്ട് ദാനവന്മാർ കഷ്ണങ്ങളായി ചിതറപ്പെട്ടു; ഇന്ദ്രാണിയുടെ കൈയിൽ നിന്നിറക്കിയ വജ്രം കൊണ്ടും മറ്റുള്ളവർ അങ്ങനെ തന്നെ തകർന്നു.
കേചിദ്വിനേശുരസുരാഃ കേചിന്നഷ്ടാ മഹാഹവാത് । ഭക്ഷിതാശ്ചാപരേ കാലീശിവദൂതീമൃഗാധിപൈഃ
അസുരന്മാരിൽ ചിലർ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു, ചിലർ മഹാസമരത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷരായി, മറ്റുള്ളവരെ കാളിയും ശിവദൂതിയും സിംഹവും തിന്നുകളഞ്ഞു.
ഋഷിരുവാച നിശുമ്ഭം നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരം പ്രാണസംമിതമ് । ഹന്യമാനം ബലം ചൈവ ശുമ്ഭഃ ക്രുദ്ധോ ഽബ്രവീദ്വചഃ
മഹർഷി പറഞ്ഞു: തനിക്കു ജീവൻപോലുള്ള സഹോദരനായ നിശുംബൻ കൊല്ലപ്പെടുന്നതും, തന്റെ സൈന്യം നശിക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, ശുംബൻ കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ബലാവലേപാദ് ദുഷ്ടേ ത്വം മാ ദുര്ഗേ ഗര്വമാവഹ । അന്യാസാം ബലമാശ്രിത്യ യുധ്യസേ യാതിമാനിനീ
നിന്റെ ശക്തിയിൽ അഹങ്കരിച്ച് നീ ദുഷ്ടയായ ദുർഗേ, ഗർവ്വം കാണിക്കരുത്. മറ്റുള്ളവരുടെ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് നീ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത്, നീ തന്നെ വലിയവളെന്ന് കരുതുന്നു.
ഏകൈവാഹം ജഗത്യത്ര ദ്വിതീയാ കാ മമാപരാ । പശ്യൈതാ ദുഷ്ട മയ്യേവ വിശന്ത്യോ മദ്വിഭൂതയഃ
ഈ ലോകത്ത് ഞാൻ മാത്രം ഉണ്ട്, എനിക്ക് സമം ആരുണ്ട്? ദുഷ്ടേ, ഇവരെല്ലാം എന്നിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നു; ഇവർ എന്റെ സ്വരൂപങ്ങളാണ് എന്ന് നോക്ക്.
തതഃ സമസ്താസ്താ ദേവ്യോ ബ്രഹ്മാണീപ്രമുഖാ ലയമ് । തസ്യാ ദേവ്യാസ്തനൌ ജഗ്മുരേകാവാസീത്തദാമ്ബികാ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാണി മുതലായ എല്ലാ ദേവികളും ആ ദേവിയുടെ ശരീരത്തിൽ ലയിച്ചു; അപ്പോൾ അമ്പിക മാത്രമേ അവിടെ ശേഷിച്ചിരുന്നുള്ളൂ.
അഹം വിഭൂത്യാ ബഹുഭിരിഹ രൂപൈര്യദാസ്ഥിതാ । സത്സംഹൃതം മയൈകൈവ തിഷ്ഠാമ്യാജൌ സ്ഥിരോ ഭവ
ഇവിടെ ഞാൻ പല രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷമായെങ്കിലും, എല്ലാം ഒറ്റയടിക്ക് അപ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ ഞാൻ മാത്രം അവിടെ നിലനിൽക്കും; നീ യുദ്ധത്തിൽ ഉറപ്പോടെ നിൽക്കു.
തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം ദേവ്യാഃ ശുമ്ഭസ്യ ചോഭയോഃ । പശ്യതാം സര്വദേവാനാമസുരാണാം ച ദാരുണമ്
അതിനുശേഷം ദേവിയും ശുംഭനും തമ്മിൽ, എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും നോക്കി നിൽക്കേ, ഭയാനകമായ ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
ശരവര്ഷൈഃ ശിതൈഃ ശസ്ത്രൈസ്തഥാ ചാസ്ത്രൈഃ സുദാരുണൈഃ । തയോര്യുദ്ധമഭൂദ് ഭൂയഃ സര്വലോകഭയങ്കരമ്
അവരുടെ യുദ്ധം വീണ്ടും ഭയങ്കരമായിരുന്നു; അമ്പരപ്പിക്കുന്ന അമ്പുകളുടെ മഴയും കൂരായുധങ്ങളും ഭയാനകമായ ആയുധങ്ങളും കൊണ്ട്, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും ഭയം ഉണർത്തുന്നതായിരുന്നു.
ദിവ്യാന്യസ്ത്രാണി ശതശോ മുമുചേ യാന്യഥാമ്ബികാ । ബഭഞ്ജ താനി ദൈത്യേന്ദ്രസ്തത്പ്രതീഘാതകര്തൃഭിഃ
അമ്പിക ശതകണക്കിന് ദിവ്യായുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു, പക്ഷേ ദൈത്യാധിപൻ അതെല്ലാം പ്രതിരോധിക്കാൻ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് തകർത്തു.
മുക്താനി തേന ചാസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി പരമേശ്വരീ । ബഭഞ്ജ ലീലയൈവോഗ്രഹുങ്കാരോച്ചാരണാദിഭിഃ
അവൻ പ്രയോഗിച്ച ദിവ്യായുധങ്ങൾ പരമേശ്വരി എളുപ്പത്തിൽ, ഭയങ്കരമായ ഹുങ്കാരങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചും മറ്റു ലീലകളാലും തകർത്തു.
തതഃ ശരശതൈര്ദേവീമാച്ഛാദയത സോ ഽസുരഃ । സാ ച തത്കുപിതാ ദേവീ ധനുശ്ചിച്ഛേദ ചേഷുഭിഃ
അപ്പോൾ ആ അസുരൻ നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ദേവിയെ മൂടി. ദേവി അതിനാൽ കോപത്തോടെ തന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ വില്ല് തകർത്തു.
ഛിന്നേ ധനുഷി ദൈത്യേന്ദ്രസ്തഥാ ശക്തിമഥാദദേ । ചിച്ഛേദ ദേവീ ചക്രേണ താമപ്യസ്യ കരേ സ്ഥിതാമ്
വില്ല് തകർന്നപ്പോൾ, അസുരാധിപൻ ഒരു കുന്തം എടുത്തു. എന്നാൽ ദേവി അതും അവന്റെ കൈയിൽ തന്നെയിരിക്കുമ്പോൾ ചക്രം കൊണ്ട് മുറിച്ചു.
തതഃ ഖഡ്ഗമുപാദായ ശതചന്ദ്രം ച ഭാനുമത് । അഭ്യധാവത്തദാ ദേവീം ദൈത്യാനാമധിപേശ്വരഃ
അതിനുശേഷം സൂര്യനെപ്പോലും പ്രകാശിക്കുന്ന, നൂറു ചന്ദ്രന്മാരാൽ അലങ്കരിച്ച വാൾ എടുത്ത്, അസുരന്മാരുടെ പ്രധാനി ദേവിയിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തി.
തസ്യാപതത ഏവാശു ഖഡ്ഗം ചിച്ഛേദ ചണ്ഡികാ । ധനുര്മുക്തൈഃ ശിതൈര്ബാണൈശ്ചര്മ ചാര്കകരാമലമ്
അവൻ വേഗത്തിൽ അടുത്തുവന്നപ്പോൾ, ചണ്ഡികാ തന്റെ വില്ലിൽ നിന്ന് വിട്ട അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ വാൾ മുറിച്ചു. സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ തിളങ്ങുന്ന അവന്റെ കവചവും ദേവി തകർത്തു.
അശ്വാംശ്ച പാതയാമാസ രഥം സാരഥിനാ സഹ । ഹതാശ്വഃ സ തദാ ദൈത്യശ്ഛിന്നധാന്വാ വിസാരഥിഃ । ജഗ്രാഹ മുദ്ഗരം ഘോരമമ്ബികാനിധനോദ്യതഃ
ദേവി അവന്റെ കുതിരകളെയും, രഥത്തെയും, സാരഥിയെയും നിലംപതിപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ കുതിരകളും സാരഥിയും നഷ്ടമായ്, വില്ല് തകർന്ന അസുരൻ, അംബികയെ സംഹരിക്കാൻ ഭയങ്കരമായ ഒരു ഗദ എടുത്തു.
ചിച്ഛേദാപതതസ്തസ്യ മുദ്ഗരം നിശിതൈഃ ശരൈഃ । തഥാപി സോ ഽഭ്യധാവത്താം മുഷ്ടിമുദ്യമ്യ വേഗവാന്
അവൻ ദേവിയിലേയ്ക്ക് ഓടിയെത്തുമ്പോൾ, ദേവി കൂർത്ത അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ ഗദ മുറിച്ചു. എന്നാലും, അവൻ വേഗത്തിൽ കൈയുയർത്തി ദേവിയിലേയ്ക്ക് ചുമർന്നുവന്നു.
സ മുഷ്ടിം പാതയാമാസ ഹൃദയേ ദൈത്യപുങ്ഗവഃ । ദേവ്യാസ്തം ചാപി സാ ദേവീ തലേനോരസ്യതാഡയത്
അസുരന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ ദേവിയെ ഹൃദയത്തിൽ കയ്യൊന്നു കൊണ്ട് അടിച്ചു. അതിന് മറുപടിയായി ദേവിയും അവനെ കൈതട്ടുകൊണ്ട് നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു.
തലപ്രഹാരാഭിഹതോ നിപപാത മഹീതലേ । സ ദൈത്യരാജഃ സഹസാ പുനരേവ തഥോത്ഥിതഃ
ദേവിയുടെ കൈയടിയിൽ അസുരരാജാവ് പെട്ടെന്ന് നിലത്തേക്ക് വീണു. പക്ഷേ, ഉടൻ തന്നെ അവൻ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു.
ഉത്പത്യ ച പ്രഗൃഹ്യോച്ചൈര്ദേവീം ഗഗനമാസ്ഥിതഃ । തത്രാപി സാ നിരാധാരാ യുയുധേ തേന ചണ്ഡികാ
അവൻ ചാടി ദേവിയെ പിടിച്ചു, ആകാശത്തിലേക്ക് പറന്നു. എന്നാൽ അവിടെപോലും ചണ്ഡികാ അവനോടൊപ്പം യുദ്ധം തുടർന്നു.
നിയുദ്ധം ഖേ തദാ ദൈത്യശ്ചണ്ഡികാ ച പരസ്പരമ് । ചക്രതുഃ പ്രഥമം സിദ്ധമുനിവിസ്മയകാരകമ്
അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ അസുരനും ചണ്ഡികയും തമ്മിൽ ഏകാന്തമായ ഒരു വലിയ യുദ്ധം നടന്നു. അതു കണ്ട സിദ്ധന്മാരും മുനിമാരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
തതോ നിയുദ്ധം സുചിരം കൃത്വാ തേനാമ്ബികാ സഹ । ഉത്പാത്യ ഭ്രാമയാമാസ ചിക്ഷേപ ധരണീതലേ
അവൻ അംബികയോടൊപ്പം വളരെ നേരം കൈയ്ക്കൈയിലായി യുദ്ധം നടത്തി. പിന്നെ അവളെ ഉയർത്തി, ചുറ്റി, ഭൂമിയിൽ എറിഞ്ഞു.
സ ക്ഷിപ്തോ ധരണീം പ്രാപ്യ മുഷ്ടിമുദ്യമ്യ വേഗിതഃ । അഭ്യധാവത ദുഷ്ടാത്മാ ചണ്ഡികാനിധനേച്ഛയാ
അവൻ ഭൂമിയിൽ വീണു, കയ്യൊന്നു ഉയർത്തി വേഗത്തിൽ ചണ്ഡികയെ향െ ഓടി. അവന്റെ മനസ്സിൽ ദുഷ്ടതയും ദേവിയെ നശിപ്പിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവും നിറഞ്ഞിരുന്നു.
തമായാന്തം തതോ ദേവീ സര്വദൈത്യജനേശ്വരമ് । ജഗത്യാം പാതയാമാസ ഭിത്ത്വാ ശൂലേന വക്ഷസി
അപ്പോള് എല്ലാ അസുരസേനാപതിയെയും ദേവി നേരെ വന്നു, അവളുടെ കുന്തം നെഞ്ചില് കുത്തി, അവനെ ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴ്ത്തി.
സ ഗതാസുഃ പപാതോര്വ്യാം ദേവീശൂലാഗ്രവിക്ഷതഃ । ചാലയന് സകലാം പൃഥ്വീം സാബ്ധിദ്വീപാം സപര്വതാമ്
ദേവിയുടെ കുന്തം കുത്തിയതോടെ, അവന് ജീവന് വിട്ട് ഭൂമിയില് വീണു; സമുദ്രങ്ങളോടും ദ്വീപുകളോടും പര്വ്വതങ്ങളോടും കൂടിയ ഭൂമി മുഴുവൻ അതിനാല് കുലുങ്ങി.
തതഃ പ്രസന്നമഖിലം ഹതേ തസ്മിന് ദുരാത്മനി । ജഗത്സ്വാസ്ഥ്യമതീവാപ നിര്മലം ചാഭവന്നഭഃ
ആ ദുഷ്ടന് വധിക്കപ്പെട്ടതോടെ, സകല ലോകവും സന്തോഷത്തോടെയും സമാധാനത്തോടെയും നിറഞ്ഞു; ആകാശം വെടിപ്പും ശുദ്ധിയും ആയി.
ഉത്പാതമേഘാഃ സോല്കാ യേ പ്രാഗാസംസ്തേ ശമം യയുഃ । സരിതോ മാര്ഗവാഹിന്യസ്തഥാസംസ്തത്ര പാതിതേ
മുന്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന ദുരിതമേഘങ്ങളും ഉല്കകളും അപ്രത്യക്ഷമായി; ആ അസുരന് വീണതോടെ നദികള് സ്വാഭാവികമായ വഴികളിലൂടെ ഒഴുകാന് തുടങ്ങി.
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ ഹര്ഷനിര്ഭമാനസാഃ । ബഭൂവുര്നിഹതേ തസ്മിന് ഗന്ധര്വാ ലലിതം ജഗുഃ
അവന് കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോള് എല്ലാ ദേവതകളും അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു; ഗാന്ധര്വ്വന്മാര് മനോഹരമായ ഗാനങ്ങള് പാടിച്ചു.
അവാദയംസ്തഥൈവാന്യേ നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ । വവുഃ പുണ്യാസ്തഥാ വാതാഃ സുപ്രഭോ ഽഭൂദ്ദിവാകരഃ
മറ്റുള്ളവര് വാദ്യങ്ങള് വായിച്ചു, അപ്സരസുകള് നൃത്തം ചെയ്തു; ശുഭമായ കാറ്റുകള് വീശി, സൂര്യന് അതിയായ പ്രകാശത്തോടെ പ്രകാശിച്ചു.