തന്നാത്ര വിസ്മയഃ കാര്യോ യോഗനിദ്രാ ജഗത്പതേഃ । മഹാമായാ ഹരേശ്ചൈതത്തഥാ സംമോഹ്യതേ ജഗത്
അതുകൊണ്ട് ഇതിൽ അത്ഭുതപ്പെടേണ്ടതില്ല; ലോകപാലകന്റെ യോഗനിദ്രയാൽ, ഹരിയുടെ മഹാമായയാൽ ഈ ലോകം ഇങ്ങനെ മോഹം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനിനാമപി ചേതാംസി ദേവീ ഭഗവതീ ഹി സാ । ബലാദാകൃഷ്യ മോഹായ മഹാമായാ പ്രയച്ഛതി
അറിയുന്നവരുടെ മനസ്സുകളെയും, ഭഗവതിയായ ദേവി ബലമായി ആകർഷിച്ച്, മഹാമായ അവർക്കും മോഹം നൽകുന്നു.
തയാ വിസൃജ്യതേ വിശ്വം ജഗദേതച്ചരാചരമ് । സൈഷാ പ്രസന്നാ വരദാ നൃണാം ഭവതി മുക്തയേ
അവളാണ് ഈ മുഴുവൻ ലോകവും, ചലനമുള്ളതും ചലനമില്ലാത്തതുമായ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. അവൾ ദയയോടെ നോക്കുമ്പോൾ, മനുഷ്യർക്കു വരങ്ങൾ നൽകുകയും മോക്ഷത്തിന് വഴി കാണിക്കുകയുമാണ്.
സാ വിദ്യാ പരമാ മുക്തേര്ഹേതുഭൂതാ സനാതനീ । സംസാരബന്ധഹേതുശ്ച സൈവ സര്വേശ്വരേശ്വരീ
അവളാണ് പരമമായ ജ്ഞാനം, സദാ നിലനിൽക്കുന്ന മോക്ഷത്തിന് കാരണമാകുന്നവൾ. അതുപോലെ, സാംസാരിക ബന്ധത്തിന് കാരണമാകുന്നതും എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും ദേവതയായവളുമാണ്.
ഭഗവന് ! കാ ഹി സാ ദേവീ മഹാമായേതി യാം ഭവാന് । ബ്രവീതി കഥമുത്പന്നാ സാ കര്മാസ്യാശ്ച കിം ദ്വിജ
ഭഗവൻ, മഹാമായ എന്ന് നിങ്ങൾ വിളിക്കുന്ന ആ ദേവി ആരാണ്? അവൾ എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നു? അവളുടെ പ്രവർത്തികൾ എന്തൊക്കെയാണ്, ദ്വിജൻ?
യത്സ്വഭാവാ ച സാ ദേവീ യത്സ്വരൂപാ യദുദ്ഭവാ । തത് സര്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ത്വത്തോ ബ്രഹ്മവിദാം വര
ആ ദേവിയുടെ സ്വഭാവം എന്താണ്, അവളുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം എന്താണ്, അവൾ എവിടുനിന്നാണ് ഉദിച്ചത്—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
നിത്യൈവ സാ ജഗന്മൂര്തിസ്തയാ സര്വമിദം തതമ് । തഥാപി തത്സമുത്പത്തിര്ബഹുധാ ശ്രുയതാം മമ
അവളാണ് എപ്പോഴും ലോകത്തിന്റെ രൂപം, അവളാൽ ഈ സകലവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും, അവളുടെ ഉദ്ഭവം പലവിധത്തിൽ പറയപ്പെടുന്നു—അതെല്ലാം എന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേൾക്കൂ.
ദേവാനാം കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥമാവിര്ഭവതി സാ യദാ । ഉത്പന്നേതി തദാ ലോകേ സാ നിത്യാപ്യഭിധീയതേ
ദേവന്മാരുടെ കാര്യങ്ങൾ സാധിപ്പിക്കേണ്ട സമയത്ത് അവൾ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അവൾ ശാശ്വതയാണെങ്കിലും അത്തരം സമയങ്ങളിൽ ലോകത്ത് ജനിച്ചവളെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
യോഗനിദ്രാം യദാ വിഷ്ണുര്ജഗത്യേകാര്ണവീകൃതേ । ആസ്തീര്യ ശേഷമഭജത് കല്പാന്തേ ഭഗവാന് പ്രഭുഃ
സകല ലോകവും ഒരൊറ്റ സമുദ്രമായി മാറിയ കാലത്ത്, മഹാവിഷ്ണു ശേഷനാഗത്തെ വിരിച്ച്, യോഗനിദ്രയിൽ ആഴമായി മുങ്ങി വിശ്രമിച്ചു കിടന്നിരുന്നു.
തദാ ദ്വാവസുരൌ ഘോരൌ വിഖ്യാതൌ മധുകൈടഭൌ । വിഷ്ണുകര്ണമലോദ്ഭൂതൌ ഹന്തും ബ്രഹ്മാണമുദ്യതൌ
അപ്പോൾ ഭയാനകമായ രണ്ടു അസുരന്മാർ, മധു, കൈടഭൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവർ, വിഷ്ണുവിന്റെ ചെവിക്കരുവിൽ നിന്നു ജനിച്ച്, ബ്രഹ്മാവിനെ കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.
സ നാഭികമലേ വിഷ്ണോഃ സ്ഥിതോ ബ്രഹ്മാ പ്രജാപതിഃ । ദൃഷ്ട്വാ താവസുരൌ ചോഗ്രൌ പ്രസുപ്തം ച ജനാര്ദനമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭികമലത്തിൽ ഇരുന്ന പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവ്, ആ ക്രൂര അസുരന്മാരെയും, ഉറക്കത്തിൽ ആഴമായി മുങ്ങിയിരുന്ന ജനാർദ്ദനനെയും കണ്ടു.
തുഷ്ടാവ യോഗനിദ്രാം താമേകാഗ്രഹൃദയസ്ഥിതഃ । വിബോധനാര്ഥായ ഹരേര്ഹരിനേത്രകൃതാലയാമ്
ഹരിയുടെ കണ്ണുകളിൽ വസിക്കുന്ന ആ യോഗനിദ്രയെ ഉണർത്താൻ, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി ബ്രഹ്മാവ് സ്തുതിച്ചു.
വിശ്വേശ്വരീം ജഗദ്ധാത്രീം സ്ഥിതി-സംഹാരകാരിണീമ് । നിദ്രാം ഭഗവതീം വിഷ്ണോരതുലാം തേജസഃ പ്രഭുഃ
ലോകത്തിന്റെ ഉടമ, സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും നടത്തുന്നവളും, വിഷ്ണുവിന്റെ ദിവ്യമായ നിദ്രയും, ഉപമയില്ലാത്ത ശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ബ്രഹ്മാവ് സ്തുതിച്ചു.
ത്വം സ്വാഹാ ത്വം സ്വധാ ത്വം ഹി വഷട്കാരഃ സ്വരാത്മികാ । സുധാ ത്വമക്ഷരേ നിത്യേ ത്രിധാ മാത്രാത്മികാ സ്ഥിതാ
നീ സ്വാഹാ, നീ സ്വധാ, നീ വഷട്കാരവും, ശബ്ദത്തിന്റെ സ്വരഭാവവും ആണു; നീ അമൃതം, അക്ഷരവും ശാശ്വതവുമായവളും, മൂന്നു മാതൃകളായും നിലകൊള്ളുന്നവളും ആണു.
അര്ധമാത്രാ സ്ഥിതാ നിത്യാ യാനുച്ചാര്യാ വിശേഷതഃ । ത്വമേവ സന്ധ്യാ സാവിത്രീ ത്വം ദേവി ജനനീ പരാ
നിത്യേ, ഉച്ചരിക്കാനാകാത്ത അർദ്ധമാത്രയായി നീ നിലകൊള്ളുന്നു. സംധ്യയും സാവിത്രി സ്തോത്രവും പരമമായ അമ്മയും നീയാണല്ലോ, ദേവി.
ത്വയൈവ ധാര്യതേ സര്വം ത്വയൈതത്സൃജ്യതേ ജഗത് । ത്വയൈതത്പാല്യതേ ദേവി ത്വമത്സ്യന്തേ ച സര്വദാ
സകലവും നിന്നാൽ തന്നെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്; ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നതും, സംരക്ഷിക്കുന്നതും നീയാണല്ലോ, ദേവി. എല്ലായ്പ്പോഴും അതിന്റെ ലയവും നീയാണു വരുത്തുന്നത്.
വിസൃഷ്ടൌ സൃഷ്ടിരൂപാ ത്വം സ്ഥിതിരൂപാ ച പാലനേ । തഥാ സംഹൃതിരൂപാന്തേ ജഗതോ ഽസ്യ ജഗന്മയേ
സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ നീ സൃഷ്ടിയുടെ രൂപമാണ്; സംരക്ഷണത്തിൽ നിലനില്പിന്റെ രൂപവും, ഈ ലോകം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ലയത്തിന്റെ രൂപവുമാണ്, ലോകത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായ ദേവി.
മഹാവിദ്യാ മഹാമായാ മഹാമേധാ മഹാസ്മൃതിഃ । മഹാമോഹാ ച ഭവതീ മഹാദേവീ മഹേശ്വരീ
നീ മഹത്തായ ജ്ഞാനവും, മഹാമായയും, മഹത്തായ വിവേകവും, മഹത്തായ ഓർമ്മയും; മഹാമോഹവും, മഹാദേവിയും, പരമേശ്വരിയും നീയാണല്ലോ.
പ്രകൃതിസ്ത്വഞ്ച സര്വസ്യ ഗുണത്രയവിഭാവിനീ । കാലരാത്രിര്മഹാരാത്രിര്മോഹരാത്രിശ്ച ദാരുണാ
സകലത്തിന്റെയും മൂലകാരണമായ പ്രകൃതിയും, ഗുണത്രയങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നവളും നീയാണു. കാലരാത്രിയും, മഹാരാത്രിയും, ഭയങ്കരമായ മോഹരാത്രിയും നീയാണല്ലോ.
ത്വം ശ്രീസ്ത്വമീശ്വരീ ത്വം ഹ്രീസ്ത്വം ബുദ്ധിര്ബോധലക്ഷണാ । ലജ്ജാ പുഷ്ടിസ്തഥാ തുഷ്ടിസ്ത്വം ശാന്തിഃ ക്ഷാന്തിരേവ ച
നീ ശ്രീയും, ഈശ്വരിയും, ലജ്ജയും, ബുദ്ധിയും, ലജ്ജയും, പോഷണവും, സന്തോഷവും, ശാന്തിയും, ക്ഷമയും തന്നെയാണ്.
ഖഡിഗനീ ശൂലിനീ ഘോരാ ഗദിനീ ചക്രിണീ തഥാ । ശങ്ഖിനീ ചാപിനീ ബാണ-ഭുശുണ്ഡീ പരിഘായുധാ
വാൾയും കുന്തവും കൈവശമുള്ളവളായി, ഭയങ്കരിയായി, ഗദയും ചക്രവും പിടിച്ചവളായി, ശംഖം പിടിച്ചവളായി, വില്ലും അമ്പുകളും കയ്യിലേന്തിയവളായി, കല്ലുവടി പോലുള്ള ആയുധങ്ങളും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡും കൈവശമുള്ളവളായി നീ നില്ക്കുന്നു.
സൌമ്യാ സൌമ്യതരാശേഷ-സൌമ്യേഭ്യസ്ത്വതിസുന്ദരീ । പരാപരാണാം പരമാ ത്വമേവ പരമേശ്വരീ
സൗമ്യമായവളായി, എല്ലാംകൊണ്ടും ഏറ്റവും സൗമ്യമായവളായി, അത്യന്തം സുന്ദരിയായവളായി, ഉയർന്നതിലും താഴ്ന്നതിലും നീയാണ് പരമമായവളും പരമേശ്വരിയും.
യച്ച കിഞ്ചിത് ക്വചിദ്വസ്തു സദസദ്വാഖിലാത്മികേ । തസ്യ സര്വസ്യ യാ ശിക്തിഃ സാ ത്വം കിം സ്തൂയതേ തദാ
എവിടെയെങ്കിലും യാതൊരു വസ്തുവുണ്ടെങ്കിലോ, അതു സത്യമോ അസത്യമോ ആയിരിക്കട്ടെ, എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവായവളേ, അതിനുള്ള ശക്തി നീ തന്നെയാണ്; അങ്ങനെയിരിക്കുമ്പോൾ ആരാണ് നിന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്തുതിക്കാനാകുക?
യയാ ത്വയാ ജഗത്സ്ത്രഷ്ടാ ജഗത്പാത്യത്തി യോ ജഗത് । സോ ഽപി നിദ്രാവശം നീതഃ കസ്ത്വാം സ്തോതുമിഹേശ്വരഃ
നീ തന്നെയാണ് ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനെയും രക്ഷിക്കുന്നവനെയും സംഹരിക്കുന്നവനെയും ഉറക്കത്തിലാഴ്ത്തുന്നത്; അങ്ങനെ, ഈ ലോകത്തിൽ ആരാണ് നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയുക, അമ്മേ?
വിഷ്ണുഃ ശരീരഗ്രഹണമഹാമീശാന ഏവ ച । കാരിതാസ്തേ യതോ ഽതസ്ത്വാം കഃ സ്തോതും ശക്തിമാന് ഭവേത്
ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നവനായ വിഷ്ണുവിനെയും മഹാദേവനായ ഈശ്വരനെയും നീയാണ് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നത്; അതിനാൽ, ആരാണ് നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ ശക്തനായിരിക്കുക?
സാ ത്വമിത്ഥം പ്രഭാവൈഃ സ്വൈരുദാരൈര്ദേവി സംസ്തുതാ । മോഹയൈതൌ ദുരാധര്ഷാവസുരോ മധുകൈടഭൌ
ഇങ്ങനെ, അമ്മേ, നിന്റെ മഹത്തായ സ്വഭാവങ്ങൾ കൊണ്ടു നീ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ട്, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത അസുരന്മാരായ മധുവിനെയും കൈടഭനെയും നീ ഭ്രമിപ്പിക്കണമേ.
പ്രബോധഞ്ച ജഗത്സ്വാമീ നീയതാമച്യുതോ ലഘു । ബോധശ്ച ക്രിയതാമസ്യ ഹന്തുമേതൌ മഹാസുരൌ
ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനായ അച്യുതനെ വേഗത്തിൽ ഉണർത്തണം, അവനിൽ ബോധം വരുത്തണം, അങ്ങനെ അവൻ ഈ രണ്ട് മഹാസുരന്മാരെയും സംഹരിക്കട്ടെ.
ഏവം സ്തുതാ തദാ ദേവീ താമസീ തത്ര വേധസാ । വിഷ്ണോഃ പ്രബോധനാര്ഥായ നിഹന്തും മധുകൈടഭൌ
ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അപേക്ഷ പ്രകാരം, വിഷ്ണുവിനെ ഉണർത്താനും മധു-കൈടഭന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനും താമസികമായ ദേവി അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
നേത്രാസ്യനാസികാ-ബാഹു-ഹൃദയേഭ്യസ്തഥോരസഃ । നിര്ഗമ്യ ദര്ശനേ തസ്ഥൌ ബ്രഹ്മണോ ഽവ്യക്തജന്മനഃ
അപ്രത്യക്ഷമായ ജനനമുള്ള ബ്രഹ്മാവിന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന്, വായിൽ നിന്ന്, മൂക്കിൽ നിന്ന്, കൈകളിൽ നിന്ന്, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന്, നെഞ്ചിൽ നിന്ന് ദേവി പുറത്ത് വന്നു, അവിടെ ദൃശ്യമാകി നിന്നു.
ഉത്തസ്ഥൌ ച ജഗന്നാഥസ്തയാ മുക്തോ ജനാര്ദനഃ । ഏകാര്ണവേ ഽഹിശയനാത്തതഃ സ ദദൃശേ ച തൌ
ദേവിയുടെ സഹായത്തോടെ ജനാർദ്ദനൻ, ലോകത്തിന്റെ നാഥൻ, ആ ഏകസമുദ്രത്തിൽ അണയുടെ മേൽ കിടന്നുറങ്ങുകയായിരുന്നവൻ, ഉണർന്ന് എഴുന്നേറ്റു; പിന്നെ അവൻ ആ രണ്ട് അസുരന്മാരെയും കണ്ടു.