നിധിരേഷ മഹാപദ്മഃ സമാനീതോ ധനേശ്വരാത് । കിഞ്ജല്കിനീം ദദൌ ചാബ്ധിര്മാലാമമ്ലാനപങ്കജാമ്
ധനേശ്വരനിൽ നിന്ന് മഹാപദ്മം എന്ന വലിയ നിധി ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു; സമുദ്രം കിംജൽക്കളുള്ള ഉണങ്ങാത്ത താമരമാലയും നൽകി.
ഛത്രം തേ വാരുണം ഗേഹേ കാഞ്ചനസ്ത്രാവി തിഷ്ഠതി । തഥായം സ്യന്തനവരോ യഃ പുരാസീത് പ്രജാപതേഃ
വരുണന്റെ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കുടയും നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ പ്രകാശം പടർത്തുന്നു; അതുപോലെ, മുമ്പ് പ്രജാപതിക്ക് ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രധാന രഥവും ഇവിടെ ഉണ്ട്.
മൃത്യോരുത്ക്രാന്തിദാ നാമ ശക്തിരീശ ത്വയാ ഹൃതാ । പാശഃ സലിലരാജസ്യ ഭ്രാതുസ്തവ പരിഗ്രഹേ
പ്രഭോ, മരണത്തെ വരുത്തുന്ന ഉത്ക്രാന്തിദാ എന്ന ശക്തി നിന്റെ കൈവശം ആയി. സമുദ്രരാജാവിന്റെ പാശവും, അഥവാ നിന്റെ സഹോദരന്റെ കയറും, ഇപ്പോൾ നിന്റെ കൈയിൽ ആണ്.
നിശുമ്ഭസ്യാബ്ധിജാതാശ്ച സമസ്താ രത്നജാതയഃ । വഹ്നിരപി ദദൌ തുഭ്യമഗ്നിശൌചേ ച വാസസീ
നിശുംബന്റെ സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച എല്ലാ രത്നങ്ങളും നിനക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അഗ്നിയും അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ നിനക്ക് നൽകി.
ഏവം ദൈത്യേന്ദ്ര രത്നാനി സമസ്താന്യാഹൃതാനി തേ । സ്ത്രീരത്നമേഷാ കല്യാണീ ത്വയാ കസ്മാന്ന ഗൃഹ്യതേ
ദൈത്യാധിപതേ, ഇങ്ങനെ എല്ലാ രത്നങ്ങളും നിനക്ക് എത്തിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ സ്ത്രീരത്നമായ ഈ മംഗളവതിയെ നീ എടുക്കാതെ എന്തുകൊണ്ടാണ്?
നിശമ്യേതി വചഃ ശുമ്ഭഃ സ തദാ ചണ്ഡമുണ്ഡയോഃ । പ്രേഷയാമാസ സുഗ്രീവം ദൂതം ദേവ്യാ മഹാസുരഃ
ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, മഹാസുരനായ ശുംബൻ, ചണ്ഡനും മുണ്ടനും വഴി ദൂതനായ സുഗ്രീവനെ ദേവിയോടു അയച്ചു.
ഇതി ചേതി ച വക്തവ്യാ സാ ഗത്വാ വചനാന്മമ । യഥാ ചാഭ്യേതി സംപ്രീത്യാ തഥാ കാര്യം ത്വയാ ലഘു
ഇതും അതും എന്റെ പേരിൽ അവളോടു പറയണം. അവൾ സന്തോഷത്തോടെ പ്രതികരിച്ചാൽ അതുപോലെ നീ ഉടൻ പ്രവർത്തിക്കണം.
സ തത്ര ഗത്വാ യത്രാസ്തേ ശൈലോദ്ദേശേ ഽതിശോഭനേ । താം ച ദേവീം തതഃ പ്രാഹ ശ്ലക്ഷ്ണം മധുരയാ ഗിരാ
അവൻ അതി മനോഹരമായ പർവ്വതപ്രദേശത്ത് ദേവി എവിടെയുണ്ടോ അവിടെ ചെന്നു, ദേവിയോടു മൃദുവും മധുരവുമായ വാക്കുകളിൽ സംസാരിച്ചു.
ദേവി ദൈത്യേശ്വരഃ ശുമ്ഭസ്ത്രൈലോക്യേ പരമേശ്വരഃ । ദൂതോ ഽഹം പ്രേഷിതസ്തേന ത്വത്സകാശമിഹാഗതഃ
ദേവി, ദാനവരുടെ രാജാവായ ശുംബൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പരമാധിപതിയാണ്. അവൻ തന്നെയാണ് എന്നെ ദൂതനായി അയച്ചത്, അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിന്നെ കാണാൻ ഇവിടെ വന്നത്.
അവ്യാഹതാജ്ഞഃ സര്വാസു യഃ സദാ ദേവയോനിഷു । നിര്ജിതാഖിലദൈത്യാരിഃ സ യദാഹ ശൃണുഷ്വ തത്
ദേവതകളിൽ എല്ലായിടത്തും ആരും തടയാൻ കഴിയാത്ത ആജ്ഞയുള്ളവനും, എല്ലാ ദാനവവൈരികളെയും ജയിച്ചവനും ആയ അവൻ പറയുന്നത് നീ കേൾക്കണം.
മമ ത്രൈലോക്യമഖിലം മമ ദേവാ വശാനുഗാഃ । യജ്ഞഭാഗാനഹം സര്വാനുപാശ്നാമി പൃഥക് പൃഥക്
മൂന്നു ലോകവും എനിക്ക് സ്വന്തം; ദേവന്മാർ എല്ലാവരും എന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴിലാണ്. യജ്ഞങ്ങളിൽ ഉള്ള എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും ഞാൻ തന്നെ വേർവേർ ആയി സ്വീകരിക്കുന്നു.
ത്രൈലോക്യേ വരരത്നാനി മമ വശ്യാന്യശേഷതഃ । തഥൈവ ഗജരത്നം ച ഹൃത്വാ ദേവേന്ദ്രവാഹനമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ഏറ്റവും വിലയേറിയ രത്നങ്ങൾ മുഴുവനും എന്റെ വശത്തിലാണ്. അതുപോലെ, ദേവേന്ദ്രന്റെ വാഹനമായ ആനരത്നവും ഞാൻ സ്വന്തമാക്കി.
ക്ഷീരോദമഥനോദ്ഭൂതമശ്വരത്നം മമാമരൈഃ । ഉച്ചൈഃ ശ്രവസസംജ്ഞം തത്പ്രണിപത്യ സമര്പിതമ്
പാൽക്കടലിൽ നിന്നു ഉദിച്ച കുതിരരത്നമായ ഉച്ചൈശ്രവസിനെ ദേവന്മാർ ആദരപൂർവ്വം എനിക്ക് സമർപ്പിച്ചു.
യാനി ചാന്യാനി ദേവേഷു ഗന്ധര്വേഷൂരഗേഷു ച । രത്നഭൂതാനി ഭൂതാനി താനി മയ്യേവ ശോഭനേ
ദേവന്മാരിലും ഗാന്ധർവന്മാരിലും നാഗന്മാരിലും ഉള്ള മറ്റെല്ലാ രത്നങ്ങളായ ജീവികളും, സുന്ദരിയേ, അവയും എല്ലാം എനിക്ക് മാത്രമാണ്.
സ്ത്രീരത്നഭൂതാം ത്വാം ദേവി ലോകേ മന്യാമഹേ വയമ് । സാ ത്വമസ്മാനുപാഗച്ഛ യതോ രത്നഭുജോ വയമ്
ദേവി, ഈ ലോകത്ത് സ്ത്രീകളിൽ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ടവളായി ഞങ്ങൾ നിന്നെ കരുതുന്നു. അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ രത്നങ്ങളുടെ ഉടമകളായതിനാൽ, ദയവായി ഞങ്ങളോടൊപ്പം വന്നു ചേരണം.
മാം വാ മമാനുജം വാപി നിശുമ്ഭമുരുവിക്രമമ് । ഭജ ത്വം ചഞ്ചലാപാങ്ഗി രത്നഭൂതാസി വൈ യതഃ
നിന്റെ കണ്മുന്നിൽ ചഞ്ചലതയുള്ളവളേ, നീ സത്യത്തിൽ ഒരു രത്നമാണ്. അതിനാൽ, എന്നെയോ, എന്റെ സഹോദരനായ നിശുംബനൊന്നോ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ.
പരമൈശ്വര്യമതുലം പ്രാപ്സ്യസേ മത്പരിഗ്രഹാത് । ഏതദ് ബുദ്ധ്യാ സമാലോച്യ മത്പരിഗ്രഹതാം വ്രജ
നീ എന്നെ സ്വീകരിച്ചാൽ, അപാരവും തുല്യരഹിതവുമായ ഐശ്വര്യം നിനക്ക് ലഭിക്കും. ഇതു മനസ്സിലാക്കി, എന്റെ നിർദ്ദേശം അംഗീകരിക്കൂ.
ഇത്യുക്താ സാ തദാ ദേവീ ഗമ്ഭീരാന്തഃ സ്മിതാ ജഗൌ । ദുര്ഗാ ഭഗവതീ ഭദ്രാ യയേദം ധാര്യതേ ജഗത്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഈ ലോകം നിലനിൽക്കാൻ കാരണമായ ദുർഗ്ഗാദേവി ഗൗരവത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച് സംസാരിച്ചു.
സത്യമുക്തത്വയാ നാത്ര മിഥ്യാ കിഞ്ചിത്ത്വയോദിതമ് । ത്രൈലോക്യാധിപതിഃ സുമ്ഭോ നിശുമ്ഭശ്ചാപി താദൃശഃ
നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്; അതിൽ ഒരു കള്ളവും ഇല്ല. സുംബൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും അധിപനാണ്, നിശുംബനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
കിം ത്വത്ര യത്പ്രതിജ്ഞാതം മിഥ്യാ തത്ക്രിയതേ കഥമ് । ശ്രൂയതാമല്പബുദ്ധിത്വാത് പ്രതിജ്ഞാ യാ കൃതാ പുരാ
എങ്കിലും, ഇവിടെ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതു എങ്ങനെ കള്ളമാക്കാനാകും? നീയൊരു ചെറുതായ മനസ്സുള്ളവളായതിനാൽ, മുമ്പ് ഞാൻ എടുത്ത വാഗ്ദാനം കേൾക്കൂ.
യോ മാം ജയതി സംഗ്രാമേ യോ മേ ദര്പം വ്യപോഹതി । യോ മേ പ്രതിബലോ ലോകേ സ മേ ഭര്താ ഭവിഷ്യതി
എനിക്ക് യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുന്നവനും, എന്റെ അഭിമാനം തകർക്കുന്നവനും, ലോകത്ത് എനിക്ക് തുല്യനായവനും, അവൻ തന്നെയാണ് എന്റെ ഭർത്താവാവുക.
തദാഗച്ഛതു ശുമ്ഭോ ഽത്ര നിശുമ്ഭോ വാ മഹാസുരഃ । മാം ജിത്വാ കിം ചിരേണാത്ര പാണി ഗൃഹ്ണാതു മേ ലഘു
അപ്പോൾ ശുംഭനും നിശുംഭനും, ആ മഹാസുരന്മാർ, ഇവിടെ വരട്ടെ; എന്നെ ജയിച്ചശേഷം, എന്തിനാണ് വൈകി? ഉടൻ എന്റെ കൈ പിടിക്കട്ടെ.
അവലിപ്താസി മൈവം ത്വം ദേവി ബ്രൂഹി മമാഗ്രതഃ । ത്രൈലോക്യേ കഃ പുമാംസ്തിഷ്ഠേദഗ്രേ ശുമ്ഭനിശുമ്ഭയോഃ
ദേവി, നീ അഭിമാനിയാണല്ലോ; എന്റെ മുമ്പിൽ പറയൂ, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശുംഭനെയും നിശുംഭനെയും നേരിടാൻ ആരാണ്?
അന്യേഷാമപി ദൈത്യാനാം സര്വേ ദേവാ ന വൈ യുധി । തിഷ്ഠന്തി സംമുഖേ ദേവി കിം പുനഃ സ്ത്രീ ത്വമേകികാ
മറ്റു ദാനവന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും പോലും യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് നിൽക്കാൻ കഴിയില്ല, ദേവി; പിന്നെ നീ ഒരൊറ്റ സ്ത്രീയായിട്ട് എങ്ങനെ നേരിടും?
ഇന്ദ്രാദ്യാഃ സകലാ ദേവാസ്തസ്ഥുര്യേഷാം ന സംയുഗേ । ശുമ്ഭാദീനാം കഥം തേഷാം സ്ത്രീ പ്രയാസ്യസി സംമുഖമ്
ഇന്ദ്രനും മറ്റുള്ള എല്ലാ ദേവന്മാരും ശുംഭനും കൂട്ടരും നേരിട്ടുള്ള യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെയിരിക്കുമ്പോൾ, നീ ഒരു സ്ത്രീയായിട്ട് എങ്ങനെ അവരെ നേരിടാൻ പോകുന്നു?
സാ ത്വം ഗച്ഛ മയൈവോക്താ പാര്ശ്വം ശുമ്ഭനിശുമ്ഭയോഃ । കേശാകര്ഷണനിര്ധൂതഗൌരവാ മാ ഗമിഷ്യസി
നീ എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ശുംഭനെയും നിശുംഭനെയും സമീപിക്കൂ; നീയുടെ മുടി വലിച്ചുകീറി അഭിമാനം നഷ്ടപ്പെട്ടവളായി അവിടേക്ക് പോകേണ്ടതില്ല.
ഏവമേതദ് ബലീ ശുമ്ഭോ നിശുമ്ഭശ്ചാതിവീര്യവാന് । കിം കരോമി പ്രതിജ്ഞാ മേ യദനാലോചിതാ പുരാ
ഇങ്ങനെയാണ്: ശുംഭൻ വളരെ ശക്തനും നിശുംഭൻ അതിശക്തനും ആണല്ലോ. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? ഞാൻ മുമ്പ് ആലോചിക്കാതെ ഒരു വാഗ്ദാനം നൽകിയിരുന്നു.
സ ത്വം ഗച്ഛ മയോക്തം തേ യദേതത്സര്വമാദൃതഃ । തദാചക്ഷ്വാസുരേന്ദ്രായ സ ച യുക്തം കരോതു തത്
നീ എന്റെ പറഞ്ഞതുപോലെ പോകൂ, ഈ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം ആദരപൂർവം അസുരരാജാവിനോട് അറിയിക്കൂ. അവൻ അതിനനുസരിച്ച് ചെയ്യട്ടെ.
ഇത്യാകര്ണ്യ വചോ ദേവ്യാഃ സ ദൂതോ ഽമര്ഷപൂരിതഃ । സമാചഷ്ട സമാഗമ്യ ദൈത്യരാജായ വിസ്തരാത്
ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദൂതൻ ക്രോധം നിറഞ്ഞ് പോയി, ദാനവരാജാവിനോട് എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
തസ്യ ദൂതസ്യ തദ്വാക്യമാകര്ണ്യാസുരരാട് തതഃ । സക്രോധഃ പ്രാഹ ദൈത്യാനാമധിപം ധൂമ്രലോചനമ്
അവൻ്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട അസുരരാജാവ് കോപത്തോടെ ദാനവന്മാരുടെ തലവനായ ധൂമ്രലോചനനോട് പറഞ്ഞു: