ದೇವೀಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಮ್

ಶ್ರೀಮಹಾದೇವಿಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ: ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ರನಾದ ಸಾವರ್ಣಿ, ಅವನು ಎಂಟನೆಯ ಮನುವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ತ್ರ ಸಾವರ್ಣಿ ಮಹಾನ್, ಮನ್ವಂತರದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡನು. ಈಗ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಸುರಥ ಎಂಬ ರಾಜನು ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಶತ್ರು ರಾಜರು ಅವನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಲು ಎದ್ದರು. ಆ ರಾಜನು ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಆ ರಾಜ್ಯದ ವಂಶನಾಶಕರಾದ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು. ಶತ್ರುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಸೋತನು. ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಸ್ವಂತ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದನು. ಕೆಡುಕಾದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಪುರುಷರು ಅವನ ಶಕ್ತಿಹೀನವಾದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಧನ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯನ್ನು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮಾಡಿ ಕಬಳಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ರಾಜನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಬೇಸರದಿಂದ, ಬೇಟೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಒಬ್ಬನೇ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದನು. ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೇಧಸ ಎಂಬ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಆ ಆಶ್ರಮವು ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ರಾಜನು ಕೆಲವು ಕಾಲ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು, ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದು, ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಬಂಧನದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು: "ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರು ಮತ್ತು ನಾನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಆ ನಗರ ಈಗ ನನ್ನಿಂದ ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ನನ್ನ ಸೇವಕರು, ದುಶ್ಚರಿತ್ರೆಯುಳ್ಳವರು, ಅದನ್ನು ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಗರ್ವದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನು, ಈಗ ಶತ್ರುಗಳ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಯಾವ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು. ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಇದ್ದವರು, ಧನ, ಆಹಾರ, ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರು, ಇಂದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಬೇರೆಯ ರಾಜರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಿರಂತರ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ದುಶೀಲದಿಂದ, ಬಹುಪಾಡಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧನಶಾಲೆಯೂ ಶೀಘ್ರವೇ ಖಾಲಿಯಾಗಬಹುದು." ಈ ರೀತಿ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಬ್ಬ ವಾಣಿಜನನ್ನು ನೋಡಿದನು. ರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: "ನೀವು ಯಾರು ಮಹೋದಯಾ? ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾರಣವೇನು? ಏಕೆ ನೀವು ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀರಿ?" ರಾಜನ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವಾಣಿಜನು ಗೌರವದಿಂದ ವಂದಿಸಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ನಾನು ಸಮಾಧಿ ಎಂಬ ವಾಣಿಜನು, ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿ, ಧನದ ಲಾಲಸೆಯಿಂದ, ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಧನ, ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದು, ಬಂಧು-ಮಿತ್ರರಿಂದ ದೂರವಾಡಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ತಿಳಿಯದು. ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖವೋ ದುಃಖವೋ ಇದೆ ಎಂಬುದೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು. ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಸಜ್ಜನರೋ ದುರ್ಜನರೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ." ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು: "ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಂಡತಿ ಮುಂತಾದವರು, ಧನದ ಆಸೆಯಿಂದ ನಿಮಗೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆಯೇ?" ವಾಣಿಜನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಹೌದು, ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ, ನಿಮ್ಮ ಮಾತುಗಳು ನನ್ನ ಮನದ ಮಾತುಗಳೇ. ಆದರೆ ಏನು ಮಾಡಲಿ? ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವರು ಧನದ ಲಾಲಸೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದರೂ, ಅವರ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಒಯ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಿಯೇ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ—even though I know it, relatives who are unworthy, why does the mind remain attached to them? ಅವರಿಂದ ನಾನು ನಿರಂತರ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತೇನೆ, ದುಃಖಪಡುವೆನು. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸದಿದ್ದರೂ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅವರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ." ಆ ನಂತರ, ಆ ಇಬ್ಬರೂ—ವಾಣಿಜ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ರಾಜ ಸುರಥ—ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ವಂದಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೂತು, ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೇಳಿದರು: "ಆಚಾರ್ಯರೇ, ನನಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ: ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ? ನಾನು ನನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ನನಗೆ 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಏಕೆ ಉಳಿದಿದೆ? ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ ಏಕೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತೇನೆ? ಈ ವಾಣಿಜನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಮೋಸಹೊಂದಿ, ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಸೇವಕರಿಂದ ತೊರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಹೃದಯವೂ ಅವರಲ್ಲಿಯೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಾನು ಮತ್ತು ಅವನು ಇಬ್ಬರೂ ಈ ರೀತಿ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದೇವೆ; ಈ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ." "ಮಹಾಭಾಗ, ಈ ಮೋಹ ಯಾವುದು? ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ಏಕೆ ಇದು ಬರುತ್ತದೆ? ವಿವೇಕದ ಈ ಗೊಂದಲ, ಮೂರ್ಖತೆ ನನಗೂ ಅವನಿಗೂ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ? ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನವಿದೆ, ಮಹಾಭಾಗ. ಆದರೂ, ಆ ವಿಷಯಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಹಗಲು ಅಂಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ರಾತ್ರಿ ಅಂಧರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತವರಿಬ್ಬರೂ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವರು. ಮಾನವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನವಿದೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಮಾತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟವಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ—ಮೇಕೆಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ—ಜ್ಞಾನವಿದೆ. ಮಾನವರು ಹೊಂದಿರುವ ಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಜ್ಞಾನ—ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಾಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನತೆ ಎರಡೂ ಇದೆ." "ಜ್ಞಾನ ಇದ್ದರೂ, ನೋಡಿ, ಜ್ಯೋತಿಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುವ ಪಟಂಗಗಳು, ಮೋಹದಿಂದ ಆ ಬೆಂಕಿಯ ರುಚಿಗೆ ಓಡಿ ಹೋಗಿ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಒಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವರು ಕೂಡ, ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಂಧನ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ—ಇದು ಅವರಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೇ? ಆದರೂ, ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬಂಧನದ ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಮೋಹದ ಅಂಧಕೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವರು. ಈ ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ರೀತಿ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ." ಈ ರೀತಿ, ಮಹರ್ಷಿ ಮೇಧಸ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸುರಥ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ ಸಮಾಧಿ ಅವರ ದುಃಖದ ಮೂಲವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಮಹರ್ಷಿಯ ಶರಣಾಗಿದ್ದರು.