कालदण्डाद्यमो दण्डं माशं चाम्बुपतिर्ददौ । प्रजापतिश्चाक्षमालां ददौ ब्रह्मा कमण्डलुम्
यमराज ने अपना दंड दिया, वरुण ने फंदा दिया, प्रजापति ने जपमाला दी और ब्रह्मा ने कमंडलु देवी को दिया।
समस्तरोमकूपेषु निजरश्मीन् दिवाकरः । कालख्च दत्तवान् खड्गं तस्याश्चर्म च निर्मलम्
सूर्यदेव ने अपनी किरणें देवी के प्रत्येक रोमकूप में भर दीं, काल ने निर्मल तलवार और बेदाग ढाल देवी को दी।
क्षीरोदश्चामलं हारमजरे च तथाम्बरे । चूडामणिं तथा दिव्यं कुण्डले कटकानि च
क्षीरसागर से देवी को निर्मल हार, कभी न मैला होने वाले वस्त्र, दिव्य मुकुटमणि, सुंदर कुंडल और बाजूबंद मिले।
अर्धचन्द्रं तथा शुभ्रं केयूरान् सर्वबाहुषु । नूपुरौ विमलौ तद्वद् ग्रैवेयकमनुत्तमम् । अङ्गुलीयकरत्नानि समस्तास्वङ्गुलीषु च
उन्हें उज्ज्वल अर्धचंद्र, सभी भुजाओं के लिए कंगन, निर्मल पायल, अनुपम हार और हर उंगली के लिए रत्नजड़ित अंगूठियां दी गईं।
विश्वकर्मा ददौ तस्यै परशुञ्चातिनिर्मलम् । अस्त्राण्यनेकरूपाणि तथाभेद्यं च दंशनम्
विश्वकर्मा ने उन्हें अत्यंत निर्मल फरसा, अनेक प्रकार के अस्त्र-शस्त्र और अभेद्य ढाल दी।
अम्लानपङ्कजां मालां शिरस्युरसि चापराम् । अददज्जलधिस्तस्यै पङ्कजं चातिशोभनम्
जल के स्वामी ने उनके सिर के लिए कभी न मुरझाने वाली कमलमाला, वक्ष पर पहनने के लिए दूसरी माला और एक अत्यंत सुंदर कमल दिया।
हिमवान् वाहनं सिंहं रत्नानि विविधानि च । ददावशून्यं सुरया पानपात्रं धनाधिपः
हिमवान ने उन्हें सवारी के लिए सिंह और तरह-तरह के रत्न दिए; धन के स्वामी ने उन्हें सदा सुरा से भरा रहने वाला पात्र दिया।
शेषश्च सर्वनागेशो महामणिविभूषितम् । नागहारं ददौ तस्यै धत्ते यः पृथिवीमिमाम्
सभी नागों के अधिपति शेष, जो इस पृथ्वी को धारण करते हैं, उन्होंने देवी को बहुमूल्य रत्नों से सुसज्जित नागमाला दी।
अन्यैरपि सुरैर्देवी भूषणैरायुधैस्तथा । संमानिता ननादोच्चैः साट्टहासं मुहुर्मुहुः
अन्य देवताओं ने भी देवी को आभूषणों और अस्त्र-शस्त्रों से सम्मानित किया। वह बार-बार ऊँचे स्वर में हँसी, जिसमें उपहास भी था।
तस्या नादेन घोरेण कृत्स्त्रमापूरितं नभः । अमायतातिमहता प्रतिशब्दो महानभूत्
उसके भयानक गर्जन से पूरा आकाश गूँज उठा। उस प्रबल और असीमित आवाज़ से बड़ा प्रतिध्वनि उत्पन्न हुआ।
चुक्षुभुः सकला लोकाः समुद्राश्च चकम्पिरे । चचाल वसुधा चेलुः सकलाश्च महीधराः
सारे लोक काँप उठे, समुद्र डोलने लगे। धरती हिल गई और सभी पर्वत भी हिलने लगे।
जयेति देवाश्च मुदा तामूचुः सिंहवाहिनीम् । तुष्टुवुर्मुनयश्चैनां भक्तिनम्रात्ममूर्तयः
देवताओं ने प्रसन्नता से सिंह पर सवार देवी की जयकार की। ऋषियों ने भी भक्ति से सिर झुकाकर उनकी स्तुति की।
दृष्ट्वा समस्तं संक्षुब्धं त्रैलोक्यममरारयः । सन्नद्धाखिलसैन्यास्ते समुत्तस्थुरुदायुधाः
तीनों लोकों को व्याकुल देखकर देवताओं के शत्रु अपने पूरे सैन्य के साथ, अस्त्र-शस्त्र धारण कर खड़े हो गए।
आः किमेतदिति क्रोधादाभाष्य महिषासुरः । अभ्यधावत तं शब्दमशेषैरसुरैर्वृतः
महिषासुर ने क्रोध में कहा, 'यह क्या है?' और सभी असुरों के साथ उस आवाज़ की ओर दौड़ पड़ा।
स ददर्श ततो देवीं व्याप्तलोकत्रयां त्विषा । पादाक्रान्त्या नतभुवं किरीटोल्लिखिताम्बराम्
फिर उसने देवी को देखा, जिनका तेज़ तीनों लोकों में फैला हुआ था; उनके चरणों की आहट से धरती झुक गई थी और उनका मुकुट आकाश को छू रहा था।
क्षोभिताशेषपातालां धनुर्ज्यानिः स्वनेन ताम् । दिशो भुजसहस्रेण समन्ताद् व्याप्य संस्थिताम्
उनकी धनुष की डोरी की गूंज से सारे पाताल हिल उठे; वे चारों ओर अपने हज़ारों भुजाएँ फैलाए खड़ी थीं और दिशाएँ उनसे भर गई थीं।
ततः प्रववृते युद्धं तया देव्या सुरद्विषाम् । शस्त्रास्त्रैर्बहुधा मुक्तैरादीपितदिगन्तरम्
इसके बाद देवी और देवताओं के शत्रुओं के बीच युद्ध शुरू हुआ, जिसमें असंख्य शस्त्र और अस्त्र छोड़े गए, जिससे दिशाएँ चमक उठीं।
महिषासुरसेनानीश्चिक्षुराख्यो महासुरः । युयुधे चामरश्चान्यैश्चतुरङ्गबलान्वितः
महिषासुर की सेना के सेनापति, महाबली चिक्षुर, चामर और अन्य योद्धाओं के साथ, चारों अंगों की सेना लेकर युद्ध करने लगे।
रथानामयुतैः षड्भिरुदग्राख्यो महासुरः । अयुध्यतायुतानाञ्च सहस्रेण महाहनुः
उदग्र नामक महादैत्य ने साठ हज़ार रथों के साथ युद्ध किया, और महाहनु ने दस-दस हज़ार की एक-एक हज़ार टुकड़ियों के साथ युद्ध किया।
पञ्चाशद्भिश्च नियुतैरसिलोमा महासुरः । अयुतानां शतैः षड्भिर्वाष्कलो युयुधे रणे
असिलोमा नामक महादैत्य ने पचास करोड़ सैनिकों के साथ युद्ध किया, और वाष्कल ने छः लाख दस-दस हज़ार की टुकड़ियों के साथ रणभूमि में युद्ध किया।
गजवाजिसहस्रौघैरनेकैरुग्रदर्शनः । वृतो रथानां कोट्या च युद्धे तस्मिन्नयुध्यत
उस युद्ध में वह हज़ारों हाथियों और घोड़ों, अनेक भयानक रूप वाले योद्धाओं और करोड़ों रथों से घिरा हुआ युद्ध कर रहा था।
बिडालाक्षो ऽयुतानाञ्च पञ्चाशद्भिरथायुतैः । युयुधे संयुगे तत्र रथानां परिवारितः
बिडालाक्ष वहाँ पचास हज़ार रथों और पचास हज़ार योद्धाओं से घिरा हुआ युद्ध में लड़ रहा था।
वृतः कालो रथानाञ्च रणे पञ्चाशतायुतैः । युयुधे संयुगे तत्र तावद्भिः परिवारितः
काल भी वहाँ युद्ध में पचास हज़ार रथों से घिरा हुआ युद्ध कर रहा था।
अन्ये च तत्रायुतशो रथनागहयैर्वृताः । युयुधुः संयुगे देव्या सह तत्र महासुराः
वहाँ अन्य महादैत्य भी हज़ारों रथों, हाथियों और घोड़ों से घिरे हुए देवी के साथ युद्ध कर रहे थे।
कोटिकोटिसहस्रैस्तु रथानां दन्तिनां तथा । हयानाञ्च वृतो युद्धे तत्राभून्महिषासुरः
वहाँ महिषासुर करोड़ों-करोड़ों रथों, हाथियों और घोड़ों से घिरा हुआ युद्ध में था।
तोमरैर्भिन्दिपालैश्च शक्तिभिर्मुसलैस्तथा । युयुधुः संयुगे देव्या खड्गैः परशुपट्टिशैः
वे लोग युद्ध में देवी के साथ भाले, गदा, शक्ति, मुसल, तलवार, कुल्हाड़ी और पट्टिश से लड़ रहे थे।
केचिच्च चिक्षिपुः शक्तीः केचित् पाशांस्तथापरे । देवीं खड्गप्रहारैस्तु ते तां हन्तुं प्रचक्रमुः
कुछ लोगों ने भाले फेंके, कुछ ने फंदे डाले, और कुछ ने तलवार से देवी पर वार किया, सब उसे मारने के लिए आगे बढ़े।
सापि देवी ततस्तानि शस्त्राण्यस्त्राणि चण्डिका । लीलयैव प्रचिच्छेद निजशस्त्रास्त्रवर्षिणी
लेकिन वह चण्डिका देवी, बड़ी सहजता और खेल-खेल में ही, अपने श्रेष्ठ अस्त्र-शस्त्रों की वर्षा करते हुए, उन सभी हथियारों और अस्त्रों को काटती चली गई।
अनायस्तानना देवी स्तूयमाना सुरर्षिभिः । मुमोचासुरदेहेषु शस्त्राण्यस्त्राणि चेश्वरी
देवी का मुखमंडल शांत था, वह थकी नहीं थी, और देवताओं व ऋषियों द्वारा स्तुति की जा रही थी। उसने अपने अस्त्र-शस्त्र असुरों के शरीरों पर छोड़ दिए।
सो ऽपि क्रुद्धो धुतसटो देव्या वाहनकेशरी । चचारासुरसैन्येषु वनेष्विव हुताशनः
देवी के वाहन सिंह ने, क्रोध में अपनी अयाल झटककर, असुरों की सेना में वैसे ही घूमना शुरू किया जैसे जंगल में प्रज्वलित अग्नि फैलती है।