યો માં જયતિ સંગ્રામે યો મે દર્પં વ્યપોહતિ । યો મે પ્રતિબલો લોકે સ મે ભર્તા ભવિષ્યતિ
જે મને યુદ્ધમાં હરાવે, જે મારા અહંકારને તોડી નાખે, અને જે દુનિયામાં મારા બરાબર ઊભો રહી શકે—એજ મારો પતિ બનશે.
તદાગચ્છતુ શુમ્ભો ઽત્ર નિશુમ્ભો વા મહાસુરઃ । માં જિત્વા કિં ચિરેણાત્ર પાણિ ગૃહ્ણાતુ મે લઘુ
હવે શુંબ કે નિશુંબ, એ મહાદૈત્ય અહીં આવે; જો મને જીતી લે તો પછી શા માટે વિલંબ? તરત જ મારા હાથ પકડી લે.
અવલિપ્તાસિ મૈવં ત્વં દેવિ બ્રૂહિ મમાગ્રતઃ । ત્રૈલોક્યે કઃ પુમાંસ્તિષ્ઠેદગ્રે શુમ્ભનિશુમ્ભયોઃ
દેવી, તું બહુ ઘમંડથી બોલે છે; મારા સામે જ કહો—ત્રણે લોકમાં શુંબ અને નિશુંબ સામે કોણ ઊભો રહી શકે?
અન્યેષામપિ દૈત્યાનાં સર્વે દેવા ન વૈ યુધિ । તિષ્ઠન્તિ સંમુખે દેવિ કિં પુનઃ સ્ત્રી ત્વમેકિકા
દેવી, બીજા દૈત્યો અને બધા દેવતાઓ પણ યુદ્ધમાં એમના સામે ઊભા રહી શક્યા નથી; તો પછી તું એકલી સ્ત્રી કેવી રીતે ઊભી રહીશ?
ઇન્દ્રાદ્યાઃ સકલા દેવાસ્તસ્થુર્યેષાં ન સંયુગે । શુમ્ભાદીનાં કથં તેષાં સ્ત્રી પ્રયાસ્યસિ સંમુખમ્
ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓએ તો શુંબ અને તેના સાથીઓ સામે યુદ્ધમાં પીઠ ફેરવી દીધી છે; તો તું એકલી સ્ત્રી એમના સામે કેવી રીતે જઈશ?
સા ત્વં ગચ્છ મયૈવોક્તા પાર્શ્વં શુમ્ભનિશુમ્ભયોઃ । કેશાકર્ષણનિર્ધૂતગૌરવા મા ગમિષ્યસિ
હવે, મેં જે કહ્યું એ પ્રમાણે, તું શુંબ અને નિશુંબની પાસે જા; પણ તારા વાળ ખેંચી તારો માન તૂટે પછી તું એમની પાસે નહિ જઈ શકી.
એવમેતદ્ બલી શુમ્ભો નિશુમ્ભશ્ચાતિવીર્યવાન્ । કિં કરોમિ પ્રતિજ્ઞા મે યદનાલોચિતા પુરા
હા, એવું જ છે—શુંભ બહુ જ બળવાન છે અને નિશુંભ તો અતિશય શક્તિશાળી છે. હવે હું શું કરું? મેં તો વિચાર્યા વિના વચન આપી દીધું હતું.
સ ત્વં ગચ્છ મયોક્તં તે યદેતત્સર્વમાદૃતઃ । તદાચક્ષ્વાસુરેન્દ્રાય સ ચ યુક્તં કરોતુ તત્
તુ હવે જે કહેલું છે એ બધું આદરપૂર્વક અસુરોના રાજાને કહી દેજે. પછી તે યોગ્ય સમજશે અને જે યોગ્ય હોય તે કરશે.
ઇત્યાકર્ણ્ય વચો દેવ્યાઃ સ દૂતો ઽમર્ષપૂરિતઃ । સમાચષ્ટ સમાગમ્ય દૈત્યરાજાય વિસ્તરાત્
દેવીના આ વચન સાંભળી, દૂત ગુસ્સાથી ભરાઈને દૈત્યરાજ પાસે ગયો અને બધું વિગતે કહી સંભળાવ્યું.
તસ્ય દૂતસ્ય તદ્વાક્યમાકર્ણ્યાસુરરાટ્ તતઃ । સક્રોધઃ પ્રાહ દૈત્યાનામધિપં ધૂમ્રલોચનમ્
દૂતના આ વચન સાંભળીને અસુરરાજ ગુસ્સે થઈને દૈત્યોના મુખ્ય ધૂમ્રલોચનને કહ્યું.
હે ધૂમ્રલોચનાશુ ત્વં સ્વસૈન્યપરિવારિતઃ । તામાનય બલાદ્ દુષ્ટાં કેશાકર્ષણવિહ્વલામ્
એ ધૂમ્રલોચન, તું તરત જ તારા સૈન્ય સાથે જઈને એ દુષ્ટ સ્ત્રીને બળજબરીથી અહીં લાવજે—even જો એ વિરોધ કરે તો એને વાળ ખેંચી ખેંચી લાવજે.
તત્પરિત્રાણદઃ કશ્ચિદ્યદિ વોત્તિષ્ઠતે ઽપરઃ । સ હન્તવ્યો ઽમરો વાપિ યક્ષો ગન્ધર્વ એવ વા
જો એને બચાવવા માટે બીજું કોઈ ઊભું થાય—એ અમર હોય કે યક્ષ કે ગંધર્વ—તો એને પણ મારી નાખજે.
તેનાજ્ઞપ્તસ્તતઃ શીઘ્રં સ દૈત્યો ધૂમ્રલોચનઃ । વૃતઃ પષ્ટ્યા સહસ્રાણામસુરાણાં દ્રુતં યયો
પછી તેના આદેશથી ધૂમ્રલોચન નામનો દૈત્ય હજારો અસુરો સાથે ઝડપથી આગળ વધ્યો.
ન ચેત્પ્રીત્યાદ્ય ભવતી મદ્ભર્તારમુપૈષ્યતિ । તતો બલાન્નયામ્યેષ કેશાકર્ષણવિહ્વલામ્
જો આજે તું પ્રેમથી મારા સ્વામી પાસે નહિ જાય, તો હું તને જોરથી વાળ પકડીને ખેંચી લઈ જઈશ.
દૈત્યેશ્વરેણ પ્રહિતો બલવાન્ બલસંવૃતઃ । બલાન્નયસિ મામેવં તતઃ કિં તે કરોમ્યહમ્
દૈત્યોના સ્વામીના આદેશે અને પોતાની શક્તિ સાથે, જો તું મને બળજબરીથી લઈ જશ, તો હું તારા સામે શું કરી શકું?
ઇત્યુક્તઃ સો ઽભ્યધાવત્તામસુરો ધૂમ્રલોચનઃ । હુઙ્કારેણૈવ તં ભસ્મ સા ચકારામ્બિકા તતઃ
આ રીતે કહેતાં જ ધૂમ્રલોચન દૈત્ય તેના પર દોડી આવ્યો; પણ અંબિકાએ માત્ર એક ગર્જના કરતાં જ તેને રાખ કરી નાખ્યો.
અથ ક્રુદ્ધં મહાસૈન્યમસુરાણાં તથામ્બિકા । વવર્ષ સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈસ્તથા શક્તિપરશ્વધૈઃ
પછી ગુસ્સે ભરેલી અસુરોની મોટી સેના પર અંબિકાએ તીક્ષ્ણ તીરો, ભાલા અને કટારીઓનું વરસાદ વરસાવ્યું.
તતો ધુતસટઃ કોપાત્ કૃત્વા નાદં સુભૈરવમ્ । પપાતાસુરસેનાયાં સિંહો દેવ્યાઃ સ્વવાહનઃ
પછી દેવીના સિંહે ગુસ્સામાં પોતાની જટાઓ હલાવી ભયાનક ગર્જના કરી અને અસુરોની સેના પર ઝંપલાવ્યું.
કાંશ્ચિત્ કરપ્રહારેણ દૈત્યાનાસ્યેન ચાપરાન્ । આક્રમ્ય ચાધરેણાન્યાન્ સ જઘાન મહાસુરાન્
કેટલાંક મહાદૈત્યોને સિંહે પોતાના પાંજરથી માર્યા, કેટલાકને મોઢાથી દબોચી લીધા અને બીજા કેટલાકને નીચેના જડબાથી પકડીને મારી નાંખ્યા.
કેષાઞ્ચિત્ પાટયામાસ નખૈઃ કોષ્ઠાનિ કેસરી । તથા તલપ્રિહારેણ શિરાંસિ કૃતવાન્ પૃથક્
સિંહે કેટલાક દૈત્યોના પેટ પોતાના નખોથી ફાડી નાખ્યા અને કેટલાકના માથાં પોતાના પગથી માર મારી અલગ કરી નાખ્યા.
વિચ્છિન્નબાહુશિરસઃ સૃતાસ્તેન તથાપરે । પપૌ ચ રુધિરં કોષ્ઠાદન્યેષાં ધુતકેસરઃ
કેટલાક દૈત્યોના હાથ અને માથાં કપાઈ ગયા અને તેઓ પડી ગયા; અને સિંહે પોતાના વાળ ઝાંખતા, બીજા દૈત્યોના પેટમાંથી લોહી પીધું.
ક્ષણેન તદ્બલં સર્વં ક્ષયં નીતં મહાત્મના । તેન કેસરિણા દેવ્યા વાહનેનાતિકોપિના
દેવીના અત્યંત ક્રોધિત સિંહે એક પળમાં આખું દૈત્યસેનાનું નાશ કરી નાખ્યું.
શ્રુત્વા તમસુરં દેવ્યા નિહતં ધૂમ્રલોચનમ્ । બલં ચ ક્ષયિતં કૃત્સ્ત્રં દેવીકેસરિણા તતઃ
જ્યારે ખબર પડી કે ધૂમ્રલોચન નામનો દૈત્ય દેવીના હાથો માર્યો ગયો અને તેની આખી સેના સિંહે નાશ કરી નાખી,
ચુકોપ દૈત્યાધિપતિઃ શુમ્ભઃ પ્રસ્ફુરિતાધરઃ । આજ્ઞાપયામાસ ચ તૌ ચણ્ડમુણ્ડૌ મહાસુરૌ
ત્યારે દૈત્યપતિ શુમ્ભનો ગુસ્સો ભરાઈ ગયો, તેના હોઠ કંપી ઉઠ્યા અને તેણે ચંડ અને મુંડ નામના બે મહાદૈત્યોને આજ્ઞા આપી.
હે ચણ્ડ હે મુણ્ડ બલૈર્બહુભિઃ પરિવારિતૌ । તત્ર ગચ્છત ગત્વા ચ સા સમાનીયતાં લઘુ
હે ચંડ, હે મુંડ, તું અને તારા અનેક સૈનિકો સાથે ત્યાં જા; અને ઝડપથી એને અહીં લાવી લે.
કેશેષ્વાકૃષ્ય બદ્ધ્વા વા યદિ વઃ સંશયો યુધિ । તદાશેષાયુધૈઃ સર્વૈરસુરૈર્વિનિહન્યતામ્
યુદ્ધમાં જો તને શંકા હોય તો, એને વાળ પકડી બાંધી લે અથવા બધા અસુરો એના પર દરેક શસ્ત્રથી હુમલો કરીને એને મારી નાખો.
તસ્યાં હતાયાં દુષ્ટાયાં સિંહે ચ વિનિપાતિતે । શીઘ્રમાગમ્યતાં બદ્ધ્વા ગૃહીત્વા તામથામ્બિકામ્
જ્યારે એ દુષ્ટ સ્ત્રી અને સિંહ બંને મારાઈ જાય, ત્યારે એમને બાંધીને અને પકડીને, તું તરત પાછો આવી જા.
આજ્ઞપ્તાસ્તે તતો દૈત્યાશ્ચણ્ડમુણ્ડપુરોગમાઃ । ચતુરઙ્ગબલોપેતા યયુરભ્યુદ્યતાયુધાઃ
પછી ચંડ અને મુંડના આગેવાની હેઠળના દૈત્યો, ચારે દળો અને શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈ, આદેશ મળતાં જ આગળ વધ્યા.
દદૃશુસ્તે તતો દેવીમીષદ્ધાસાં વ્યવસ્થિતામ્ । સિંહસ્યોપરિ શૈલેન્દ્રશૃઙ્ગે મહતિ કાઞ્ચને
ત્યાં એમણે દેવીને થોડું મલકાવતી જોઈ, જે સિંહ પર, પર્વતરાજના એક મોટા સુવર્ણ શિખર પર ઊભી હતી.
તે દૃષ્ટ્વા તાં સમાદાતુમુદ્યમં ચક્રુરુદ્યતાઃ । આકૃષ્ટચાપાસિધરાસ્તથાન્યે સત્સમીપગાઃ
એમણે દેવીને જોઈને એને પકડી લેવા તૈયારીઓ શરૂ કરી; કેટલાક ધનુષ્ય તાણતા અને તલવાર લહેરાવતા, તો કેટલાક નજીક ઊભા રહ્યા.