યા દેવી સર્વભૂતેષુ તુષ્ટિરૂપેણ સંસ્થિતા । નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમો નમઃ
જે દેવી સર્વ જીવોમાં સંતોષ રૂપે વસે છે, એ માતાને વારંવાર નમસ્કાર છે.
યા દેવી સર્વભૂતેષુ પુષ્ટિરૂપેણ સંસ્થિતા । નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમો નમઃ
જે દેવી સર્વ જીવોમાં પોષણ રૂપે વસે છે, એ માતાને વારંવાર નમસ્કાર છે.
યા દેવી સર્વભૂતેષુ માતૃરૂપેણ સંસ્થિતા । નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમો નમઃ
જે દેવી સર્વ જીવોમાં માતૃરૂપે વસે છે, એ માતાને વારંવાર નમસ્કાર છે.
યા દેવી સર્વભૂતેષુ ભ્રાન્તિરૂપેણ સંસ્થિતા । નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમો નમઃ
જે દેવી સર્વ જીવોમાં ભ્રમરૂપે વસે છે, એ માતાને વારંવાર નમસ્કાર છે.
ઇન્દ્રિયાણામધિષ્ઠાત્રી ભૂતાનાં ચાખિલેષુ યા । ભૂતેષુ સતતં તસ્યૈ વ્યાપ્તિદેવ્યૈ નમો નમઃ
જે દેવી ઇન્દ્રિયો પર રાજ કરે છે અને સર્વ પ્રાણીઓમાં વ્યાપી રહી છે, એવી વ્યાપક શક્તિ સ્વરૂપે સર્વ જીવોમાં સતત વસે છે, એ વ્યાપક દેવીને વારંવાર વંદન છે.
ચિતિરૂપેણ યા કૃત્સ્ત્રમેતદ્ વ્યાપ્ય સ્થિતા જગત્ । નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમસ્તસ્યૈ નમો નમઃ
જે ચેતન સ્વરૂપે આખા જગતને વ્યાપી રહી છે અને સર્વત્ર નિવાસ કરે છે, એવી દેવીને ફરી ફરી વંદન, ફરી ફરી વંદન, વારંવાર વંદન.
સ્તુ તા સુરૈઃ પૂર્વમભીષ્ટસંશ્રયાત્ તથાસુરેન્દ્રેણ દિનેષુ સેવિતા । કરોતુ સા નઃ શુભહેતુરીશ્વરી શુભાનિ ભદ્રાણ્યભિહન્તુ ચાપદઃ
જે ઈશ્વરીય દેવીને દેવોએ પોતાના આશ્રય માટે પૂર્વે સ્તુતિ કરી હતી અને જેને અસુરોના રાજાએ પણ ભૂતકાળમાં સેવા આપી હતી, એ શુભદાયિ દેવી અમને શુભતા આપે, અમારું કલ્યાણ કરે અને સર્વ દુઃખો દૂર કરે.
યા સામ્પ્રતં ચોદ્ધતદૈત્યતાપિતૈર્ અસ્માભિરીશા ચ સુરૈર્નમસ્યતે । યા ચ સ્મૃતા તત્ક્ષણમેવ હન્તિ નઃ સર્વાપદો ભક્તિવિનમ્કમૂર્તિભિઃ
અત્યારે જે દેવી અમારે અને દેવતાઓ દ્વારા પૂજાય છે, જે અહંકારથી પીડાતા દૈત્યોથી અમને બચાવે છે, અને જેનું સ્મરણ કરતાની સાથે જ ભક્તિરૂપે અવતરીને સર્વ આપત્તિઓ દૂર કરે છે, એવી દેવીને વંદન.
એવં સ્તવાદિયુક્તાનાં દેવાનાં તત્ર પાર્વતી । સ્ત્રાતુમભ્યાયયૌ તોયે જાહ્નવ્યા નૃપનન્દન
રાજાઓના આનંદરૂપ, જ્યારે ત્યાં દેવતાઓ આવી રીતે સ્તુતિમાં તત્પર હતા, ત્યારે જાહ્નવીના પાણી પાસે પાર્વતી તેમને બચાવવા આવી.
સાબ્રવીત્તાન્ સુરાન્ સુભ્રૂર્ભવદ્ભિઃ સ્તૂયતે ઽત્ર કા । શરીરકોશતશ્ચાસ્યાઃ સમુદ્ભૂતાબ્રવીચ્છિવા
સુંદર ભ્રૂવાળી પાર્વતીએ દેવતાઓને પૂછ્યું: 'અહીં તમે કોની સ્તુતિ કરો છો?' અને પછી તેના શરીરકોષમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી શિવજાત દેવી બોલી.
સ્તોત્રં મમૈતત્ ક્રિયતે શુમ્ભદૈત્યનિરાકૃતૈઃ । દેવૈઃ સમેતૈઃ સમરે નિશુમ્ભેન પરાજિતૈઃ
મારા આ સ્તોત્રનું રચનાનું કાર્ય દેવતાઓએ કર્યું છે, જેમણે યુદ્ધમાં એકઠા થઈને શુમ્ભ દૈત્યને ભગાડી દીધો અને નિશુમ્ભને હરાવ્યો હતો.
શરીરકોશાદ્યત્તસ્યાઃ પાર્વત્યા નિઃ સૃતામ્બિકા । કૌશિકીતિ સમસ્તેષુ તતો લોકેષુ ગીયતે
પાર્વતીના શરીરમંથી અંબિકા પ્રગટ થઈ હતી, એટલે બધા લોકોએ એને કૌશિકી નામે ઓળખે છે.
તસ્યાં વિનિર્ગતાયાં તુ કૃષ્ણાભૂત્ સાપિ પાર્વતી । કાલિકેતિ સમાખ્યાતા હિમાચલકૃતાશ્રયા
જ્યારે અંબિકા પાર્વતીમાંથી બહાર આવી, ત્યારે પાર્વતી કાળી થઈ ગઈ; એ હિમાલયમાં રહે છે અને કાળી તરીકે જાણીતી છે.
તતો ઽમ્બિકાં પરં રૂપં બિભ્રાણાં સુમનોહરમ્ । દદર્શ ચણ્ડો મુણ્ડશ્ચ ભૃત્યૌ શુમ્ભનિશુમ્ભયોઃ
પછી ચંડ અને મુંડ, જે શુમ્ભ અને નિશુમ્ભના સેવક હતા, તેમણે અંબિકાને અત્યંત સુંદર રૂપમાં જોયી.
તાભ્યાં શુમ્ભાય ચાખ્યાતા અતીવ સુમનોહરા । કાપ્યાસ્તે સ્ત્રી મહારાજ ભાસયન્તી હિમાચલમ્
તેમણે શુમ્ભને કહ્યું: 'હે મહારાજ, કોઈ સ્ત્રી હિમાલય પર રહે છે, એ બહુ જ સુંદર છે અને તેજથી ઝગમગે છે.'
નૈવ તાદૃક્ ક્વચિદ્રૂપં દૃષ્ટં કેનચિદુત્તમમ્ । જ્ઞાયતાં કાપ્યસૌ દેવી ગૃહ્યતાં ચાસુરેશ્વર
આવો શ્રેષ્ઠ રૂપ કોઈએ ક્યાંય ક્યારેય જોયું નથી; એ દેવી કોણ છે એ જાણી લો અને, હે અસુરરાજ, એને પકડી લો.
સ્ત્રીરત્નમતિચાર્વઙ્ગી દ્યોતયન્તી દિશસ્ત્વિષા । સા તુ તિષ્ઠતિ દૈત્યેન્દ્ર તાં ભવાન્ દ્રષ્ટુમર્હતિ
સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ, અતિ સુંદર શરીરવાળી અને ચારે તરફ તેજ ફેલાવતી એ સ્ત્રી ત્યાં ઊભી છે, દૈત્યરાજ, તમે તેને જોઈ લો.
યાનિ રત્નાનિ મણયો ગજાશ્વાદીનિ વૈ પ્રભો । ત્રૈલોક્યે તુ સમસ્તાનિ સામ્પ્રતં ભાન્તિ તે ગૃહે
હે પ્રભુ, ત્રણેય લોકમાં જે રત્નો, મણિ, હાથી, ઘોડા વગેરે છે, તે બધા હવે તમારા ઘરમાં તેજ પાથરી રહ્યા છે.
ઐરાવતઃ સમાનીતો ગજરત્નં પુરન્દરાત્ । પારિજાતતરુશ્ચાયં તથૈવોચ્ચૈઃ શ્રવા હયઃ
પુરંદર પાસેથી લાવવામાં આવેલ એ ઇરાવત નામનો શ્રેષ્ઠ હાથી, પારિજાત વૃક્ષ અને ઊંચા પગલાં ભરતો ઉત્તમ ઘોડો ઉચ્છૈઃશ્રવાસ પણ અહીં છે.
વિમાનં હંસસંયુક્તમેતત્તિષ્ઠતિ તે ઽઙ્ગણે । રત્નભૂતમિહાનીતં યદાસીદ્વેધસો ઽદ્ભુતમ્
હંસો જોડાયેલું આ વિમાન તમારા આંગણે ઊભું છે; એ અદ્ભુત રત્નરૂપ છે, જે પહેલાં બ્રહ્માજીનું સર્જન હતું.
નિધિરેષ મહાપદ્મઃ સમાનીતો ધનેશ્વરાત્ । કિઞ્જલ્કિનીં દદૌ ચાબ્ધિર્માલામમ્લાનપઙ્કજામ્
ધનની દેવતા પાસેથી મહાપદ્મ નામનું મોટું ખજાનો અહીં લાવવામાં આવ્યું છે; અને સમુદ્રે કિંચિત પીળા તંતુવાળી કદી ન સુકાય એવી કમળમાળ પણ આપી છે.
છત્રં તે વારુણં ગેહે કાઞ્ચનસ્ત્રાવિ તિષ્ઠતિ । તથાયં સ્યન્તનવરો યઃ પુરાસીત્ પ્રજાપતેઃ
તમારા ઘરમાં વરુણદેવનું કાંસ્યનું તેજસ્વી છત્ર ઊભું છે; અને અહીં એ શ્રેષ્ઠ રથ પણ છે, જે પહેલાં પ્રજાપતિનો હતો.
મૃત્યોરુત્ક્રાન્તિદા નામ શક્તિરીશ ત્વયા હૃતા । પાશઃ સલિલરાજસ્ય ભ્રાતુસ્તવ પરિગ્રહે
હે ઈશ્વર, મૃત્યુ લાવતી જે ઉત્ક્રાંતિદાની શક્તિ છે, એ તમે લઈ લીધી છે. અને તમારા ભાઈ, જળના રાજાનું જે ફાંસું છે, એ પણ હવે તમારા હાથમાં છે.
નિશુમ્ભસ્યાબ્ધિજાતાશ્ચ સમસ્તા રત્નજાતયઃ । વહ્નિરપિ દદૌ તુભ્યમગ્નિશૌચે ચ વાસસી
નિશુંબહના સમુદ્રમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા બધા રત્નો તમને અર્પણ કરવામાં આવ્યા છે. અગ્નિએ પણ અગ્નિમાં શુદ્ધ થયેલા વસ્ત્રો તમને આપ્યા છે.
એવં દૈત્યેન્દ્ર રત્નાનિ સમસ્તાન્યાહૃતાનિ તે । સ્ત્રીરત્નમેષા કલ્યાણી ત્વયા કસ્માન્ન ગૃહ્યતે
હે દૈત્યરાજ, આમ તો બધા રત્નો તમારા માટે લાવવામાં આવ્યા છે, તો પણ આ શુભ સ્ત્રીરત્ન, આ કલ્યાણી, તમે કેમ સ્વીકારતા નથી?
નિશમ્યેતિ વચઃ શુમ્ભઃ સ તદા ચણ્ડમુણ્ડયોઃ । પ્રેષયામાસ સુગ્રીવં દૂતં દેવ્યા મહાસુરઃ
આવું સાંભળી, મહાસુર શુંબહે ચંડ અને મુંડ દ્વારા સુગ્રીવ દૂતને દેવી પાસે મોકલ્યો.
ઇતિ ચેતિ ચ વક્તવ્યા સા ગત્વા વચનાન્મમ । યથા ચાભ્યેતિ સંપ્રીત્યા તથા કાર્યં ત્વયા લઘુ
મારા કહેવા પ્રમાણે એ દેવી પાસે જઈને આ અને આ વાતો કહેજે. અને જો તે પ્રસન્નતાથી જવાબ આપે, તો તું તરત જ તે પ્રમાણે કામ કરજે.
સ તત્ર ગત્વા યત્રાસ્તે શૈલોદ્દેશે ઽતિશોભને । તાં ચ દેવીં તતઃ પ્રાહ શ્લક્ષ્ણં મધુરયા ગિરા
સુગ્રીવ ત્યાં ગયો, જ્યાં તે અતિ સુંદર પર્વત પ્રદેશમાં દેવી હતી. પછી તેણે મીઠા અને નમ્ર શબ્દોમાં દેવીને સંબોધી.
દેવિ દૈત્યેશ્વરઃ શુમ્ભસ્ત્રૈલોક્યે પરમેશ્વરઃ । દૂતો ઽહં પ્રેષિતસ્તેન ત્વત્સકાશમિહાગતઃ
હે દેવી, દૈત્યોના રાજા શુમ્ભ ત્રણેય લોકનો સર્વોચ્ચ સ્વામી છે. હું તેનો દૂત છું, એ મને તમારી પાસે મોકલ્યો છે.
અવ્યાહતાજ્ઞઃ સર્વાસુ યઃ સદા દેવયોનિષુ । નિર્જિતાખિલદૈત્યારિઃ સ યદાહ શૃણુષ્વ તત્
જેની આજ્ઞા દેવતાઓમાં ક્યારેય અટકતી નથી અને જેણે બધા દૈત્યવિરોધીઓને જીત્યા છે, એ શું કહે છે, તે તમે સાંભળો.