તુષ્ટુવુસ્તાં સુરા દેવીં સહ દિવ્યૈર્મહર્ષિભિઃ । જગુર્ગન્ધર્વપતયો નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
દેવતાઓએ દિવ્ય ઋષિઓ સાથે મળીને દેવીની સ્તુતિ કરી; ગંધર્વોના પ્રમુખોએ ગીત ગાયું અને અપ્સરાઓના સમૂહે નૃત્ય કર્યું.
તતઃ સુરગણાઃ સર્વે દેવ્યા હન્દ્રપુરોગમાઃ । સ્તુતિમારેભિરે કર્તું નિહતે મહિષાસુરે
પછી બધા દેવતાઓ, ઇન્દ્રને આગેવાન બનાવી, મહિષાસુરના સંહાર પછી દેવીની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
શક્રાદયઃ સુરગણા નિહતે ઽતિવીર્યે તસ્મિન્ દુરાત્મનિ સુરારિબલે ચ દેવ્યા । તાં તુષ્ટુબુઃ પ્રણતિનમ્રશિરોધરાંસા વાગ્ભિઃ પ્રહર્ષપુલકોદ્ગમચારુદેહાઃ
જ્યારે દેવીઓના દુશ્મન અને અત્યંત શક્તિશાળી દુષ્ટ દૈત્યને દેવીએ સંહાર્યો, ત્યારે ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓએ માથું નમાવી, આનંદથી રોમાંચિત થઈ, આનંદભેર વાણીથી દેવીની સ્તુતિ કરી.
દેવ્યા યયા તતમિદં જગદાત્મશક્ત્યા નિઃ શેષદેવગણશક્તિસમૂહમૂર્ત્યા । તામમ્બિકામખિલદેવમર્ષિપૂજ્યાં ભક્ત્યા નતાઃ સ્મ વિદધાતુ શુભાનિ સા નઃ
જેની પોતાની શક્તિથી આખું જગત વ્યાપ્ત છે, જે બધા દેવતાઓની શક્તિઓનું સ્વરૂપ છે, અને જેને બધા દેવતા તથા ઋષિઓ પૂજે છે, એવી અમ્બિકા દેવીને અમે ભક્તિપૂર્વક નમીએ છીએ—એ આપણી સર્વેમાં શુભતા પ્રગટ કરે.
યસ્યાઃ પ્રભાવમતુલં ભગવાનનન્તો બ્રહ્મા હરશ્ચ નહિ વક્તુમલં બલં ચ । સા ચણ્ડિકાખિલજગત્પરિપાલનાય નાશાય ચાશુભયસ્ય મતિં કરોતુ
જેઓની અસીમ શક્તિનું વર્ણન અનંત ભગવાન, બ્રહ્મા કે મહાદેવ પણ કરી શકતા નથી—એ ચંડિકા દેવી, જે આખા જગતની રક્ષા કરે છે અને અશુભ વસ્તુઓનો નાશ કરે છે, એ આપણી બુદ્ધિને શુભ કાર્યમાં લગાડે.
યા શ્રીઃ સ્વયં સુકૃતિનાં ભવનેષ્વલક્ષ્મીઃ પાપાત્મનાં કૃતધિયાં હૃદયેષુ બુદ્ધિઃ । શ્રદ્ધાં સતાં કુલજનપ્રભવસ્ય લજ્જા તાં ત્વાં નતાઃ સ્મ પરિપાલય દેવિ વિશ્વમ્
જે સજ્જનોના ઘરમાં શ્રીરૂપે, દુરાચારીઓમાં દુર્ભાગ્યરૂપે, વિવેકીઓના હૃદયમાં બુદ્ધિરૂપે, સજ્જનોમાં શ્રદ્ધારૂપે અને ઉન્નત કુટુંબોમાં લજ્જારૂપે રહેલી છે—એવી દેવી, અમે તમને નમીએ છીએ, તમે સમગ્ર વિશ્વની રક્ષા કરો.
કિં વર્ણયામ તવ રૂપમચિન્ત્યમેતત્ કિં ચાતિવીર્યમસુરક્ષયકારિ ભૂરિ । કિં ચાહવેષુ ચરિતાનિ તવાદ્ભુતાનિ સર્વેષુ દેવ્યસુરદેવગણાદિકેષુ
તમારું જે રૂપ કલ્પનાથી પણ પર છે, તમારું જે અસીમ પરાક્રમ દૈત્યોના વિનાશ માટે છે, અને યુદ્ધમાં તમારા જે અદ્ભુત કાર્યો છે—એ બધાનું વર્ણન અમે કેવી રીતે કરી શકીએ?
હેતુઃ સમસ્તજગતાં ત્રિગુણાપિ દોષૈર્ ન જ્ઞાયસે હરિહરાદિભિરપ્યપારા । સર્વાશ્રયાખિલમિદં જગદંશભૂતમ્ અવ્યાકૃતા હિ પરમા પ્રકૃતિસ્ત્વમાદ્યા
તમે સમગ્ર જગતનું કારણ છો, ત્રણ ગુણોથી બનેલી હોવા છતાં, હરિ, હર અને બીજા દેવતાઓ પણ તમને ઓળખી શકતા નથી, કેમ કે તમે અપરિમિત છો. આખું જગત તમારો એક અંશ છે. ખરેખર, તમે પ્રાચીન અને અવ્યક્ત પરમ પ્રકૃતિ છો.
યસ્યાઃ સમસ્તસુરતા સમુદીરણેન તૃપ્તિં પ્રિયાતિ સકલેષુ મખેષુ દેવિ । સ્વાહાસિ વૈ પિતૃગણસ્ય ચ તૃપ્તિહેતુર્ ઉચ્ચાર્યસે ત્વમત એવ જનૈઃ સ્વધા ચ
હે દેવી, તમારી જે ઉચ્ચારથી બધા દેવતાઓ દરેક યજ્ઞમાં તૃપ્ત થાય છે અને આનંદ પામે છે, તમે પિતૃઓને તૃપ્તિ આપનારી સ્વાહા છો. એ માટે જ લોકો તમને સ્વધા કહીને પણ પોકારે છે.
યા મુક્તિહેતુરવિચિન્ત્યમહાવ્રતા ત્વમ્ અભ્યસ્યસે સુનિયતેન્દ્રિયતત્ત્વસારૈઃ । મોક્ષાર્થિભિર્મુનિભિરસ્તસમસ્તદોષૈર્ વિદ્યાસિ સા ભગવતી પરમા હિ દેવિ
તમે મુક્તિ આપનારી, અકલ્પનીય અને મહાન વ્રતોવાળી છો. સંયમિત ઇન્દ્રિયો અને શુદ્ધ બુદ્ધિવાળા, સર્વ દોષોથી મુક્ત મુનિઓ, જે મોક્ષ ઇચ્છે છે, તેઓ તમારી ઉપાસના કરે છે. હે ભગવતી દેવી, તમે એ પરમ વિદ્યા છો.
શબ્દાત્મિકા સુવિમલર્ગ્યજુષાં નિધાનમ્ ઉદ્ગીથરમ્યપદપાઠવતાં ચ સામ્નામ્ । દેવી ત્રયી ભગવતી ભવભાવનાય વાર્તા ચ સર્વજગતાં પરમાર્તિહન્ત્રી
તમે ધ્વનિનું સ્વરૂપ છો, શુદ્ધ હવન કરનારા માટે અખૂટ ખજાનો છો, અને મીઠા સામવેદના પાઠથી આનંદ આપો છો. હે દેવી, તમે ત્રણેય વેદ સ્વરૂપ છો, જગતની સર્જનહાર છો અને સર્વ દુઃખનો અંત લાવનારી પરમ શક્તિ છો.
મેધાસિ દેવિ વિદિતાખિલશાસ્ત્રસારા દુર્ગાસિ દુર્ગભવસાગરનૌરસઙ્ગા । શ્રીઃ કૈટભારિહૃદયૈકકૃતાધિવાસા ગૌરી ત્વમેવ શશિમૌલિકૃતપ્રતિષ્ઠા
હે દેવી, તમે જ બુદ્ધિ છો, સર્વ શાસ્ત્રોનું સાર જાણનારી છો. તમે દુર્ગા છો, સંસારના દુઃખના દરિયે પાર ઉતારનારી નાવ છો. તમે શ્રી છો, કૈટભાસુરના વિનાશક ભગવાનના હૃદયમાં વસો છો. તમે જ ગૌરી છો, ચંદ્રમાની શોભાથી શોભિત છો.
ઈષત્સહાસમમલં પરિપૂર્ણચન્દ્ર- બિમ્બાનુકારિ કનકોત્તમકાન્તિકાન્તમ્ । અત્યદ્ભુતં પ્રહૃતમાત્તરુષા તથાપિ વક્ત્રં વિલોક્ય સહસા મહિષાસુરેણ
જ્યારે મહિષાસુરે અચાનક તમારું મુખ જોયું—થોડું સ્મિતવાળું, નિર્મળ, પૂર્ણચંદ્ર જેવું, ઉત્તમ સોનાની જેમ તેજસ્વી અને અદ્ભુત પણ રોષથી ભરેલું—
દૃષ્ટ્વા તુ દેવિ કુપિતં ભ્રુકુટીકરાલમ્ ઉદ્યચ્છશાઙ્કસદૃશચ્છવિ યન્ન સદ્યઃ । પ્રાણાન્મુમોચ મહીષસ્તદતીવ ચિત્રં કૈર્જોવ્યતે હિ કુપિતાન્તકદર્શનેન
હે દેવી, જ્યારે મહિષાસુરે તમારું ભયાનક, ભ્રૂકુટિ ચડાવેલું અને ઉગતા ચંદ્ર જેવું તેજસ્વી મુખ જોયું, તો એ આશ્ચર્ય છે કે એ તરત જ મરી ગયો નહીં; કેમ કે કોણ રોષિત મૃત્યુનું દર્શન સહન કરી શકે?
દેવિ પ્રસીદ પરમા ભવતી ભવાય સદ્યો વિનાશયસિ કોપવતી કુલાનિ । વિજ્ઞાતમેતદધુનૈવ યદસ્તમેતન્ નીતં બલં સુવિપુલં મહિષાસુરસ્ય
હે પરમ માતા, કૃપા કરો! જગતના કલ્યાણ માટે, તમે રોષે આખા કુળોને તરત જ નાશ કરી નાખો છો. હવે સ્પષ્ટ થયું છે કે મહિષાસુરની વિશાળ શક્તિનો અંત આવી ગયો છે.
તે સંમતા જનપદેષુ ધનાનિ તેષાં તેષાં યશાંસિ ન ચ સીદતિ ધર્મવર્ગઃ । ધન્યાસ્ત એવ નિભૃતાત્મજભૃત્યદારા યેષાં સદાભ્યુદયદા ભવતી પ્રસન્ના
જે પ્રદેશોમાં તમારો માન થાય છે, ત્યાં ધન અને યશ મળે છે અને ધર્મનો માર્ગ ક્યારેય ડગમગતો નથી. ખરેખર, એ જ ધન્ય છે, જેમના બાળકો, નોકર અને પત્ની સુરક્ષિત છે, કારણ કે તમે પ્રસન્ન થાઓ ત્યારે હંમેશા સુખ-સમૃદ્ધિ આપો છો.
ધર્મ્યાણિ દેવિ સકલાનિ સદૈવ કર્માણ્ય્ અત્યાદૃતઃ પ્રતિદિનં સુકૃતી કરોતિ । સ્વર્ગં પ્રયાતિ ચ તતો ભવતીપ્રસાદાલ્ લોકત્રયે ઽપિ ફલદા નનુ દેવિ તેન
હે દેવી, જે સદા ભક્તિપૂર્વક સર્વે સારા કર્મો રોજ કરે છે, એ તમારા આશીર્વાદથી સ્વર્ગ પામે છે. તમે તો ત્રણેય લોકમાં ફળ આપો છો, એમાં શંકા નથી.
દુર્ગે સ્મૃતા હરસિ ભીતિમશેષજન્તોઃ સ્વસ્થૈઃ સ્મૃતા મતિમતીવ શુભાં દદાસિ । દારિદ્રયદુઃ ખભયહારિણિ કા ત્વદન્યા સર્વોપકારકરણાય સદાર્ઽઽદ્રચિત્તા
હે દુર્ગા, તમારી સ્મૃતિથી બધા જીવોની ભય દૂર થાય છે અને સ્વસ્થ મનુષ્ય તમને યાદ કરે ત્યારે તેમને શ્રેષ્ઠ શુભતા મળે છે. ગરીબી, દુઃખ અને ભય દૂર કરનારી, સર્વેની ભલાઈ માટે હંમેશા દયાળુ એવી તમે સિવાય બીજું કોણ છે?
એભિર્હતૈર્જગદુપૈતિ સુખં તથૈતે કુર્વન્તુ નામ નરકાય ચિરાય પાપમ્ । સંગ્રામમૃત્યુમધિગમ્ય દિવં પ્રયાન્તુ મત્વેતિ નૂનમહિતાન્ વિનિહંસિ દેવિ
આ દુષ્ટો મરી જાય એટલે જગતમાં સુખ આવે છે. બાકીના લોકો પાપ કરે અને લાંબા સમય સુધી નરકમાં જાય, એવી તમારી ઈચ્છા છે. તમે ખરાબ લોકોને યુદ્ધમાં મરીને સ્વર્ગ પામે એવી રીતે વિનાશ કરો છો.
દૃષ્ટ્વૈવ કિં ન ભવતી પ્રકરોતિ ભસ્મ સર્વાસુરાનરિષુ યત્પ્રહિણોષિ શસ્ત્રમ્ । લોકાન્ પ્રયાન્તુ રિપવો ઽપિ હિ શસ્ત્રપૂતા ઇત્થં મતિર્ભવતિ તેષ્વપિ તે ઽતિસાધ્વી
તમારી દૃષ્ટિથી જ બધા અસુરો ભસ્મ થઈ શકે, તો પણ તમે શત્રુઓ સામે શસ્ત્રો ચલાવો છો જેથી તેઓ શસ્ત્રથી શુદ્ધ થઈને પણ લોકમાં જઈ શકે. તમારા મનમાં તેમના માટે પણ એવી ઉત્તમ ભાવના છે.
ખડ્ગપ્રભાનિકરવિસ્ફુરણૈસ્તથોગ્રૈઃ શૂલાગ્રકાન્તિનિવહેન દૃશો ઽસુરાણામ્ । યન્નાગતા વિલયમંશુમદિન્દુખણ્ડ- યોગ્યાનનં તવ વિલોકયતાં તદેતત્
તમારી તલવારની તેજસ્વી ઝાંખી અને ભયાનક ભાલાની ટોચના તેજથી, અસુરો તમારી ચાંદની જેવાં મુખને જોઈ શક્યા નહીં અને તેમની આંખો સહન કરી શકી નહીં, એ રીતે તેઓ નાશ પામ્યા.
દુર્વૃત્તવૃત્તશમનં તવ દેવિ શીલં રૂપં તથૈતદવિચિન્ત્યમતુલ્યમન્યૈઃ । વીર્યં ચ હન્તૃ હૃતદેવપરાક્રમાણાં વૈરિષ્વપિ પ્રકટિતૈવ દયા ત્વયેત્થમ્
દેવી, દુષ્ટોના દમન માટે તમારું સ્વભાવ છે; તમારું રૂપ તો વિચારોની પાર અને બીજાથી સરખાવાય એવું નથી. દેવશત્રુઓના બળને હરાવનાર, તમારું પરાક્રમ અનન્ય છે અને દુશ્મનો પર પણ તમારી દયા સ્પષ્ટ દેખાય છે.
કેનોપમા ભવતુ તે ઽસ્ય પરાક્રમસ્ય રૂપં ચ શત્રુભયકાર્યતિહારિ કુત્ર । ચિત્તે કૃપા સમરનિષ્ઠુરતા ચ દૃષ્ટા ત્વય્યેવ દેવિ વરદે ભુવનત્રયે ઽપિ
દેવી, તમારી સમાન શૂરવીરતા કોની સાથે સરખાવી શકાય? દુશ્મનોનો ભય દૂર કરતું એવું રૂપ ક્યાંય જોવા મળે નહીં. ત્રણેય લોકમાં ફક્ત તમારા હૃદયમાં જ દયા અને યુદ્ધમાં કઠોરતા એકસાથે જોવા મળે છે, વરદાયિની.
ત્રૈલોક્યમેતદખિલં રિપુનાશનેન ત્રાતં ત્વયા સમરમૂર્ધનિ તે ઽપિ હત્વા । નીતા દિવં રિપુગણા ભયમપ્યપાસ્તમ્ અસ્માકમુન્મદસુરારિભવં નમસ્તે
ત્રણેય લોકને તમે દુશ્મનોનો નાશ કરીને બચાવ્યા છે; યુદ્ધના મેદાનમાં તેમને હરાવી, દુશ્મનગણને સ્વર્ગે મોકલી દીધા. અસુરોના અહંકારથી ઊભેલું અમારું ભય પણ દૂર થયું છે. અમે તમને વંદન કરીએ છીએ.
શૂલેન પાહિ નો દેવિ પાહિ ખડ્ગેન ચામ્બિકે । ઘણ્ટાસ્વનેન નઃ પાહિ ચાપજ્યાનિઃ સ્વનેન ચ
દેવી, અમને તમારા શૂળથી રક્ષા કરો, અંબિકા, તમારું ખડગ અમને બચાવે. તમારી ઘંટની ધ્વનિથી અને ધનુષ્યની તાણની અવાજથી અમને સુરક્ષિત રાખો.
પ્રાચ્યાં રક્ષ પ્રતીચ્યાં ચ ચણ્ડિકે રક્ષ દક્ષિણે । ભ્રામણેનાત્મશૂલસ્ય ઉત્તરસ્યાં તથેશ્વરિ
ચંડિકા, પૂર્વ દિશામાં અમને રક્ષા કરો, પશ્ચિમ દિશામાં પણ અમને બચાવો; દક્ષિણમાં અમને સુરક્ષિત રાખો. ઈશ્વરી, તમારા શૂળના ફેરવવાથી ઉત્તર દિશામાં પણ અમને રક્ષા આપો.
સૌમ્યાનિ યાનિ રૂપાણિ ત્રૈલોક્યે વિચરન્તિ તે । યાનિ ચાત્યર્થઘોરાણિ તૈ રક્ષાસ્માંસ્તથા ભુવમ્
હે માતા, તમારાં જે શાંત સ્વરૂપો છે, જે ત્રણે લોકમાં ફરતા રહે છે, અને તમારાં જે અત્યંત ભયાનક રૂપો છે, એ બધાંથી અમારો અને પૃથ્વીનો રક્ષણ કરો.
ખડ્ગશૂલગદાદીનિ યાનિ ચાસ્ત્રાણિ તે ઽમ્બિકે । કરપલ્લવસઙ્ગીનિ તૈરસ્માન્ રક્ષ સર્વતઃ
હે અંબિકા, તમારી কোমળ હથેળીઓમાં રહેલા ખડગ, શૂળ, ગદા અને બીજા શસ્ત્રોથી અમારું બધાં તરફથી રક્ષણ કરો.
એવં સ્તુતા સુરૈર્દિવ્યૈઃ કુસુમૈર્નન્દનોદ્ભવૈઃ । અર્ચિતા જગતાં ધાત્રી તથા ગન્ધાનુલેપનૈઃ
આ રીતે દેવતાઓએ નંદનવનમાં ઉગેલા દિવ્ય ફૂલો વડે સ્તુતિ કરી, અને જગતના પાલકે સુગંધિત લપસણથી પૂજા કરી.
ભક્ત્યા સમસ્તૈસ્ત્રિદશાર્દિવ્યૈર્ધૂપૈસ્તુ ધૂપિતા । પ્રાહ પ્રસાદસુમુખી સમસ્તાન્ પ્રણતાન્ સુરાન્
બધાં દેવતાઓએ ભક્તિપૂર્વક દિવ્ય ધૂપથી ધૂપાવ્યા, ત્યારે પ્રસન્ન ચહેરાવાળી દેવીએ નમન કરનાર સર્વ દેવતાઓને કહ્યું.