યુધાયમાનો તતસ્તૌ તુ તસ્માન્નાગાન્મહીં ગતૌ । યુયુધાતે ઽતિસંરબ્ધૌ પ્રહારૈરતિદારુણૈઃ
લડતાં લડતાં બંને હાથી પરથી નીચે જમીન પર પડ્યા અને ભારે ગુસ્સામાં એકબીજાને અત્યંત ભયાનક ઘા મારતા લડ્યા.
તતો વેગાત્ખમુત્પત્ય નિપત્ય ચ મૃગારિણા । કરપ્રહારેણ શિરશ્ચામરસ્ય પૃથક્કૃતમ્
પછી સિંહ જોરથી આકાશમાં ઉડીને ઝડપથી નીચે પડ્યો અને પોતાના પંજા સાથે ચામરનું માથું અલગ કરી નાખ્યું.
ઉદગ્રશ્ચ રણે દેવ્યા શિલાવૃક્ષાદિભિર્હતઃ । દન્તમુષ્ટિતલૈશ્ચૈવ કરાલશ્ચ નિપાતિતઃ
ઉદગ્રને દેવીએ યુદ્ધમાં પથ્થરો, વૃક્ષો અને આવા અન્ય હથિયારો વડે માર્યો હતો. કરાળને પણ દેવીના દાંત, મુઠ્ઠી અને હાથના ઘા વડે ધરાશાયી કર્યો હતો.
દેવી ક્રુદ્ધા ગદાપાતૈશ્ચૂર્ણયામાસ ચોદ્ધતમ્ । વાષ્કલં ભિન્દિપાલેન બાણૈસ્તામ્રં તથાન્ધકમ્
દેવી ક્રોધિત થઈને ગદાના ઘાઘા વડે ઉદ્ધતને ચૂરચૂર કરી નાખ્યો. વાસ્કલને ભિંડિપાળથી ફોડી નાખ્યો અને તામ્ર તથા અંધકને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
ઉગ્રાસ્યમુગ્રવીર્યઞ્ચ તથૈવ ચ મહાહનુમ્ । ત્રિનેત્રા ચ ત્રિશૂલેન જઘાન પરમેશ્વરી
પરમેશ્વરીએ ઉગ્રાસ્ય, ઉગ્રવીર્ય અને મહાહનુને પણ સંહાર્યા. ત્રણ આંખવાળી દેવી ત્રિશૂલ વડે ત્રિનેત્રને પણ માર્યા.
બિડાલસ્યાસિના કાયાત્ પાતયામાસ વૈ શિરઃ । દુર્ધરં દુર્મુખં ચોભૌ શરૈર્નિન્યે યમક્ષયમ્ । કાલં ચ કાલદણ્ડેન કાલરાત્રિરપાતયત્
દેવીએ બિડાલનું માથું તલવારથી શરીરથી અલગ કરી નાખ્યું. દુર્ધર અને દુર્મુખ બંનેને તીક્ષ્ણ બાણોથી યમલોક મોકલી દીધા. કાળરાત્રીએ કાળને કાળદંડ વડે ધરાશાયી કર્યો.
અગ્રદર્શનમત્યુગ્રૈઃ ખડ્ગપાતૈરતાડયત્ । અસિનૈવાસિલોમાનમચ્છિદત્ સા રણોત્સવે । ગણૈઃ સિંહેન દેવ્યા ચ જયક્ષ્વેડાકૃતોત્સવૈઃ
દેવીએ અગ્રદર્શનને અત્યંત ભયાનક તલવારના ઘાઘા વડે ઘાયલ કર્યો. યુદ્ધના ઉત્સવમાં તેણે તલવારથી અસિલોમાને પણ કાપી નાખ્યો. દેવીના સેના અને સિંહે વિજયના આનંદમાં જયધ્વનિ કરી ઉત્સવ મનાવ્યો.
એવં સંક્ષીયમાણે તુ સ્વસૈન્યે મહિષાસુરઃ । માહિષેણ સ્વરૂપેણ ત્રાસયામાસ તાન્ ગણાન્
આ રીતે પોતાની સેના નાશ પામી રહી હતી ત્યારે મહિષાસુરે પોતાનું મહિષરૂપ ધારણ કરીને તે બધા ગણોને ભયભીત કર્યા.
કાંશ્ચિત્તુણ્ડપ્રિહારેણ ખુરક્ષેપૈસ્તથાપરાન્ । લાઙ્ગૂલતાડિતાંશ્ચાન્યાન્ શૃઙ્ગાભ્યાઞ્ચ વિદારિતાન્
કેટલાંકને તેણે પોતાની ચાંચના ઘા વડે માર્યા, કેટલાકને ખુરથી લાત મારી, બીજાને પૂંછડીના પ્રહારથી પછાડ્યા અને કેટલાકને શિંગાથી ફાડી નાખ્યા.
વેગેન કાંશ્ચિદપરાન્ નાદેન ભ્રમણેન ચ । નિશ્વાસપવનેનાન્યાન્ પાતયામાસ ભૂતલે
કેટલાંકને તેણે જોરદાર દોડથી જમીન પર ફેંકી દીધા, કેટલાકને ગર્જના અને ઘુમાવથી પછાડ્યા અને બીજાને શ્વાસના ઝોકથી નીચે પાડી દીધા.
નિપાત્ય પ્રમથાનીકમભ્યધાવત સો ઽસુરઃ । સિંહં હન્તું મહાદેવ્યાઃ કોપં ચક્રે તતો ઽમ્બિકા
પ્રમથગણોને પછાડીને એ અસુર મહાદેવીના સિંહને મારવા દોડી આવ્યો; ત્યારે અંબિકા ક્રોધિત થઈ.
સો ઽપિ કોપાન્મહાવીર્યઃ ખુરક્ષુણ્ણમહીતલઃ । શૃઙ્ગાભ્યાં પર્વતાનુચ્ચૈશ્ચિક્ષેપ ચ નનાદ ચ
એ મહાવીર અસુર પણ ગુસ્સામાં જમીનને ખુરથી પછાડી, શિંગાથી ઊંચા પર્વતો ઉછાળી અને જોરથી ગર્જના કરી.
વેગભ્રમણવિક્ષુણ્ણા મહી તસ્ય વ્યશીર્યત । લાઙ્ગૂલેનાહતશ્ચાબ્ધિઃ પ્લાવયામાસ સર્વતઃ
તેના જોરદાર ઘુમાવ અને ઝડપથી ધરતી તૂટી પડી; અને પૂંછડીના પ્રહારે દરિયો ચારે બાજુ વહેવા લાગ્યો.
ધુતશૃઙ્ગવિભિન્નાશ્ચ ખણ્ડં ખણ્ડં યયુર્ઘના । શ્વાસાનિલાસ્તાઃ શતશો નિપેતુર્નભસો ઽચલાઃ
તેના હલાવેલા શિંગાથી વાદળો ફાટી ટુકડાઓમાં વિખૂટી ગયા અને તેના શ્વાસના ઝોકથી સૈંકડો પર્વતો આકાશમાંથી નીચે પડી ગયા.
ઇતિ ક્રોધસમાધ્માતમાપતાન્તં મહાસુરમ્ । દૃષ્ટ્વા સા ચણ્ડિકા કોપં તદ્વધાય તદાકરોત્
એ રાક્ષસ ક્રોધથી ફૂલીને તોફાનની જેમ દોડી આવ્યો તે જોઈને ચંડિકા પણ તેને મારી નાખવા માટે ગુસ્સે થઈ.
સા ક્ષિપ્ત્વા તસ્ય વૈ પાશં તં બબન્ધ મહાસુરમ્ । તત્યાજ માહિષં રૂપં સો ઽપિ બદ્ધો મહામૃધે
તેણે પોતાનો ફાંસ ફેંકીને એ મહારાક્ષસને બાંધી નાખ્યો. એ મહાસંગ્રામમાં બંધાઈ જતાં તેણે મહિષનું રૂપ છોડી દીધું.
તતઃ સિંહો ઽભવત્ સદ્યો યાવત્તસ્યામ્બિકા શિરઃ । છિનત્તિ તાવત્પુરુષઃ ખડ્ગપાણિરદૃશ્યત
પછી તરત જ એ સિંહ બની ગયો; પણ અંબિકા તેનું માથું કાપે એ પહેલા ત્યાં હાથમાં તલવાર ધરાવતો માણસ દેખાયો.
તત એવાશુ પુરુષં દેવી ચિચ્છેદ સાયકૈઃ । તં ખડ્ગચર્મણા સાર્ધં તતઃ સો ઽભૂન્મહાગજઃ
પછી દેવી એ માણસને પોતાના બાણોથી કાપી નાખ્યો; તેની તલવાર અને ઢાલ સાથે જ એ પછી મોટો હાથી બની ગયો.
કરેણ ચ મહાસિંહં તં ચકર્ષ જગર્જ ચ । કર્ષતસ્તુ કરં દેવી ખડ્ગેન નિરકૃન્તત
એ હાથીએ પોતાની સુંડથી મહાસિંહને ખેંચ્યો અને ગર્જના કરી; પણ ખેંચતો હતો ત્યારે દેવી એ પોતાની તલવારથી તેની સુંડ કાપી નાખી.
તતો મહાસુરો ભૂયો માહિષં વપુરાસ્થિતઃ । તથૈવ ક્ષોભયામાસ ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્
પછી એ મહારાક્ષસ ફરીથી મહિષનું રૂપ ધારણ કરી બેઠો અને એ જ રીતે ચાલતા અને અચળ એવા ત્રણેય લોકને હલાવી નાખ્યો.
તતઃ ક્રુદ્ધા જગન્માતા ચણ્ડિકા પાનમુત્તમમ્ । પપૌ પુનઃ પુનશ્ચૈવ જહાસારુણલોચના
પછી જગતની માતા ચંડિકા ગુસ્સે ભરાઈ, ફરી ફરી શ્રેષ્ઠ મદિરા પીવા લાગી અને તેની આંખો લાલ થઈ હસવા લાગી.
નનર્દ ચાસુરઃ સો ઽપિ બલવીર્યમદોદ્ધતઃ । વિષાણાબ્યાઞ્ચ ચિક્ષેપ ચણ્ડિકાં પ્રતિ ભૂધરાન્
એ અસુર પણ પોતાની તાકાત અને શક્તિથી ઘમંડિત થઈ ગર્જના કરવા લાગ્યો અને પોતાના શિંગડા વડે ચંડિકા તરફ પર્વતો ફેંકવા લાગ્યો.
સા ચ તાન્ પ્રહિતાંસ્તેન ચૂર્ણયન્તી શરોત્કરૈઃ । ઉવાચ તં મદોદ્ધૂતમુખરાગાકુલાક્ષરમ્
તે દેવી એ અસુરે ફેંકેલા પર્વતોને તીક્ષ્ણ બાણોથી ચૂરચૂર કરી નાખ્યા અને મદિરાથી ઉન્મત્ત થઈ, થોડી ગૂંચવાયેલી બોલી સાથે તેને કહ્યું.
ગર્જ ગર્જ ક્ષણં મૂઢ મધુ યાવત્પિબામ્યહમ્ । મયા ત્વયિ હતે ઽત્રૈવ ગર્જિષ્યન્ત્યાશુ દેવતાઃ
હવે થોડી વાર ગર્જના કર, મૂર્ખ, જ્યા સુધી હું મદિરા પી રહી છું; અહીં હું તને માર્યા પછી દેવતાઓ જ જોરથી ગર્જના કરશે.
એવમુક્ત્વા સમુત્પત્ય સારૂઢા તં મહાસુરમ્ । પાદેનાક્રમ્ય કણ્ઠે ચ શૂલેનૈનમતાડયત્
આવી રીતે કહી, દેવી એ મહાસુર પર ઊંચકી ચડી ગઈ, પગથી તેની ગરદન દબાવી અને શૂળ વડે તેને ઘા માર્યો.
તતઃ સો ઽપિ પદાક્રાન્તસ્તયા નિજમુખાત્તતઃ । અર્ધનિષ્ક્રાન્ત એવાસીદ્ દેવ્યા વીર્યેણ સંવૃતઃ
પછી, જ્યારે દેવી એ પગથી દબાવ્યો, ત્યારે એ અસુર પોતાના મોઢામાંથી બહાર આવવા લાગ્યો, પણ દેવીની શક્તિએ તેને અટકાવી લીધો.
અર્ધનિષ્ક્રાન્ત એવાસૌ યુધ્યમાનો મહાસુરઃ । તયા મહાસિના દેવ્યા શિરશ્છિત્ત્વા નિપાતિતઃ
એ મહાન અસુર અડધો બહાર આવ્યો હતો અને લડી રહ્યો હતો ત્યારે, દેવીએ પોતાની ભયાનક તલવારથી તેનો માથું કાપી નાખ્યું અને તેને જમીન પર પાડી દીધો.
એવં સ મહિષો નામ સસૈન્યઃ સસુહૃદ્ગણઃ । ત્રૈલોક્યં મોહયિત્વા તુ તયા દેવ્યા વિનાશિતઃ
આ રીતે મહિષ નામનો અસુર, તેની સેનાના અને મિત્રવૃત્તના સાથે, ત્રણેય લોકને ભ્રમિત કરીને, દેવી દ્વારા નાશ પામ્યો.
ત્રૈલોક્યસ્થૈસ્તદા ભૂતૈર્મહિષે વિનિપાતિતે । જયેત્યુક્તં તતઃ સર્વૈઃ સદેવાસુરમાનવૈઃ
જ્યારે ત્રણેય લોકના જીવંત પ્રાણીઓએ મહિષને માર્યો હતો, ત્યારે બધા દેવો, અસુરો અને મનુષ્યો એકસાથે 'જય' કહીને ઉલ્લાસ કર્યો.
તતો હાહાકૃતં સર્વં દૈત્યસૈન્યં નનાશ તત્ । પ્રહર્ષઞ્ચ પરં જગ્મુઃ સકલા દેવતાગણાઃ
પછી આખું દૈત્યસેનાનું દુઃખ અને હાહાકાર થયો અને તે બધું નાશ પામ્યું, જ્યારે બધા દેવતાઓ અત્યંત આનંદમાં આવી ગયા.