દેવી મહાત્મ્યના આ પવિત્ર પ્રસંગોમાં, દેવીનું મહિમા અને શક્તિ વિવિધ રૂપે ઉજવાય છે. દેવી શસ્ત્ર અને ભાલા ધારણ કરતી, ભયંકર સ્વરૂપે, ગદા અને ચક્ર ધારણ કરીને, શંખ પકડીને, ધનુષ અને બાણ, ગોફણ અને લોખંડના ગદા સાથે સજ્જ છે. છતાં, એ સર્વેમાં સૌથી કોમળ અને સૌંદર્યથી પરિપૂર્ણ છે; એ સર્વોચ્ચ છે, ઊંચા અને નીચા બધામાં શ્રેષ્ઠ, હે પરમેશ્વરી! હે સર્વસ્વરૂપા, જ્યાં ક્યાંક કંઈ છે, તેવા સર્વ વસ્તુઓની શક્તિ તું જ છે; તેથી તારી સ્તુતિ કેવી રીતે કરી શકાય? તારા દ્વારા તો બ્રહ્મા, વિશ્વના સર્જનહાર; વિષ્ણુ, સંરક્ષક; અને મહાકાળ, સંહારક પણ નિદ્રા દ્વારા મોહિત થાય છે—પછી તારી મહિમા કોણ ગાઈ શકે? વિષ્ણુ, જે સ્વરૂપ ધારણ કરે છે, અને મહાદેવ ઈશાન પણ તારી પ્રેરણાથી જ કાર્ય કરે છે; એટલે તારી સાચી સ્તુતિ કોણ કરી શકે? હે દેવી, તારી જ મહાન શક્તિઓ દ્વારા, એ અપરાજિત અસુરો, મધુ અને વૈટભને મોહિત કરી દે. જગતના પ્રભુ અચ્યુતને જલ્દી જાગૃત કરી, તેમને ચેતના અપાવ, જેથી એ બે મહાશક્તિશાળી અસુરોનો સંહાર કરી શકે. આ રીતે બ્રહ્મા દ્વારા સ્તુતિ પામીને, તામસિક દેવી ત્યાં વિષ્ણુને જગાડવા માટે ઉપસ્થિત રહી, જેથી મધુ-કૈટભનો વિનાશ થાય. બ્રહ્માજીના આંખ, મોઢા, નાક, હાથ, હૃદય અને છાતીમાંથી એ દેવી પ્રગટ થઈ, અને સ્પષ્ટ રૂપે દેખાઈ. તેના દ્વારા મુક્ત થયેલા જગતના પ્રભુ જનાર્દન, પોતાના શેષનાગના શય્યાથી એકમાત્ર મહાસાગરમાં ઊઠ્યા અને એ બે અસુરોને જોયા. મધુ અને કૈટભ, દુષ્ટ મનવાળા, અત્યંત બળવાન અને પરાક્રમી, લાલ આંખો સાથે ક્રોધથી ભરેલા, બ્રહ્માને મારવા ઉત્સુક હતા. પછી ભગવાન હરિ ઊઠીને, પોતાના બળવાન હાથે, એ બે અસુરો સાથે પાંચ હજાર વર્ષ સુધી યુદ્ધ કર્યું. એ બે અસુરો અત્યંત બળવાન અને અહંકારથી મત્ત હતા, મહામાયા દ્વારા મોહિત થઈને, કેશવને કહ્યું: “અમારી પાસેથી એક વરદાન માંગો.” ભગવાને કહ્યું: “તમે બંને હવે મારો પ્રસન્ન કરો છો; પણ બંનેનો સંહાર મારા હાથેથી destined છે, તો બીજું શું વરદાન જોઈએ? આ જ મારી ઇચ્છા છે.” પછી, એ બંને અસુરોએ સમજ્યું કે તેઓ છેતરાયા છે, અને આખું જગત જળથી ભરેલું જોઈ, કમલનયન ભગવાને તેમને કહ્યું: “અમારું વધ ત્યાં કરો, જ્યાં પૃથ્વી પર પાણી ન હોય; અમને તમારી યુદ્ધકૌશલ્ય ગમે છે, અને અમારો અંત તમારા હાથે જ આવે.” ભગવાને ‘તથાસ્તુ’ કહી, પોતાની ચક્રથી તેમના કમરના ભાગે તેમના મસ્તક કાપી નાખ્યા. આ રીતે દેવી બ્રહ્મા દ્વારા સ્તુતિ પામી, પ્રગટ થઈ. હવે હું ફરીથી દેવીની મહાશક્તિનું વર્ણન કરું છું, સાંભળો. પ્રાચીન સમયમાં, દેવો અને અસુરો વચ્ચે સો વર્ષ સુધી મહાયુદ્ધ થયું. મહિષાસુર, અસુરોના નેતા, અને પુરંદર, દેવોના નેતા હતા. એ યુદ્ધમાં અસુરોએ દેવોની સેનાને હરાવી, મહિષાસુરે બધા દેવોને જીત્યા અને પોતે ઈન્દ્ર બની ગયો. પછી હારેલા દેવો, કમલજ બ્રહ્મા સાથે, જ્યાં ગરુડધ્વજ ભગવાન હતા, ત્યાં ગયા. દેવોએ તેમને મહિષાસુરના કાર્યો અને તેના દમન વિશે બધું જણાવ્યું. મહિષાસુરે સ્વયં સૂર્ય, ચંદ્ર, અગ્નિ, વાયુ, યમ, వరુણ અને અન્ય દેવોના અધિકાર હસ્તગત કરી લીધા. તે દુષ્ટ મહિષાસુરે દેવોને સ્વર્ગમાંથી કાઢી મૂક્યા, અને બધા દેવો પૃથ્વી પર મનુષ્યની જેમ ભટકવા લાગ્યા. “આ બધું દુશ્મન દ્વારા થયું છે; અમે તમારી શરણમાં આવ્યા છીએ—એના વિનાશ માટે વિચાર કરો,” એમ દેવોએ વિનંતી કરી. આ સાંભળીને, મધુસૂદન અને શંભુ બંને ક્રોધિત થયા, તેમના મોઢા પર ભયંકર ભ્રુકુટી ચઢી ગઈ. પછી ચક્રધારી ભગવાનના ચહેરાથી, જ્વલંત ક્રોધથી, મહાન તેજ પ્રગટ થયું; એ જ રીતે બ્રહ્મા અને શંકરામાંથી પણ તેજ નીકળ્યું. અન્ય દેવો, ઈન્દ્રથી શરૂ કરીને, તેમના શરીરથી પણ ઉત્તમ તેજ બહાર પાડ્યું, અને એ બધું તેજ એકસાથે ભેગું થયું. દેવોએ ત્યાં એક અતિ તેજસ્વી પ્રકાશપુંજ જોયું, જે પહાડ જેવા પ્રકાશથી ચમકતું હતું, તેની જ્યોતિએ ચારેય દિશાઓ ભરાઈ ગઈ હતી. એ અનન્ય તેજ, બધા દેવોના શરીરથી પ્રગટ, એક સ્થળે એક સ્ત્રીરૂપે એકત્ર થયું, જેના તેજે ત્રણેય લોક પ્રકાશિત થઈ ગયા. તેનો ચહેરો શિવના તેજથી, વાળ યમના ઉર્જાથી, હાથ વિષ્ણુના તેજથી બનેલા હતા. એના સ્તન અને કમર ચંદ્ર અને ઈન્દ્રના તેજથી, જાંઘ અને નિતંબ વારુણના પ્રકાશથી, પગ બ્રહ્માના તેજથી, અંગુઠા સૂર્યના તેજથી, આંગળીઓ વસુઓના તેજથી, અને નાક કુબેરના શક્તિથી રચાયા. દાંત પ્રજાપતિના તેજથી, ત્રણ આંખ અગ્નિના તેજથી, ભ્રૂ સાંજના તેજથી, કાન વાયુના તેજથી, અને અન્ય શુભ અંગો વિવિધ દેવોના તેજથી બનેલા હતા. પછી દેવોએ, પોતાના તેજથી ઉત્પન્ન થયેલી એ દેવીને જોઈ, મહિષાસુરથી પીડાયેલા, આનંદથી ભરાઈ ગયા. દરેક દેવોએ પોતાનું શસ્ત્ર દેવીને અર્પણ કર્યું અને ઉંચે ઉંચે “જય, જય!”ના ઘોષ સાથે વિજયની કામના કરી. પિનાકધારી શિવે પોતાનો ત્રિશૂલ આપ્યો; કૃષ્ણે પોતાનો ચક્ર આપ્યો; વારુણે શંખ આપ્યો; અગ્નિએ ભાલો આપ્યો; મારુતોએ ધનુષ અને તીર ભરેલું તૂણિર આપ્યું; ઈન્દ્રે પોતાનું વજ્ર આપ્યું અને એરોવત હાથીની ઘંટ પણ આપી. આ રીતે, સર્વ દેવોની શક્તિ અને આશીર્વાદથી, દેવી મહાશક્તિ રૂપે પ્રગટ થઈ, અને જગતના કલ્યાણ માટે અસુરોના સંહાર માટે તૈયાર થઈ.