દેવીમાહાત્મ્યના આ પવિત્ર શ્લોકોમાં, દેવીના ગૌરવ અને કૃપા કથા વિવૃત્ત થાય છે. જ્ઞાન, શાસ્ત્રો, અને વિવેકના પ્રકાશમાં—even in the lamps of discernment—દેવી પોતે જ જગતને મોહના ઘોર અંધકારમાં, ‘મમતા’ના ખાડામાં ડૂબાડી દે છે. જગતમાં જ્યાં જ્યાં દુષ્ટ દૈત્યો, ભયાનક ઝેરી સાપો, શત્રુઓ, લૂંટારૂઓના ટોળા, ઉગ્ર જંગલના અગ્નિ કે ગાઢ સમુદ્ર હોય, ત્યાં-ત્યાં દેવી જગતની રક્ષા માટે ઊભી રહે છે. વિશ્વની જનની, દેવી, જગતને રક્ષે છે, અને સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં આત્મા રૂપે તેને ધારણ કરે છે. જે લોકો ભક્તિપૂર્વક દેવીને નમસ્કાર કરે છે, તેઓ જગતના આશ્રય બની જાય છે; અને દેવીનું પૂજન ખુદ જગતપતિ દ્વારા પણ થાય છે. દેવતાઓ પ્રાર્થના કરે છે: “હે દેવી, જેમ તમે દૈત્યોનો સંહાર કરીને અમને નિર્ભયતા આપી, તેમ હંમેશા અમારું રક્ષણ કરો. સર્વ પ્રાણીઓના પાપો અને ભયાનક દુઃખોનું ઝડપથી નિવારણ કરો.” “હે વિશ્વની દુઃખહરણી દેવી! જે તમને નમન કરે છે, તેમના પર કૃપા કરો. ત્રણેય લોકના વાસીઓ દ્વારા જે તમારી સ્તુતિ કરે છે, તેમનાં સર્વે પર કૃપા વરસાવો.” પછી દેવી કહે છે: “હે દેવગણો! હું વરદાયિની છું. તમારા હૃદયમાં જે વર ઇચ્છો છો, તે માંગો—જગત કલ્યાણ માટે હું તે પુર્ણ કરીશ.” દેવતાઓ વિનંતી કરે છે: “હે સર્વજગતની ઈશ્વરી! જેમ તમે દુઃખો અને દુશ્મનોને દૂર કર્યા, તેમ ભવિષ્યમાં પણ અમારા શત્રુઓને નાશ કરો.” પછી દેવી આગાહી કરે છે: “વૈવસ્વત મનુના સમયમાં, અઠ્ઠાવીસમા યુગમાં, શુંભ અને નિશુંભ નામના બે મહાદૈત્ય ઉત્પન્ન થશે. હું નંદ ગોપના ઘરમાં, યશોદાના ગર્ભમાંથી જન્મ લઈ, વિંધ્યપર્વત પર નિવાસ કરી, તે બંને દૈતોનો સંહાર કરીશ. પછી ફરીથી, ભયાનક રૂપ ધારણ કરી, વૈપ્રચિત્ત દાનવોનો નાશ કરીશ. તેમના રક્તથી મારા દાંત દાડમના ફૂલ જેવા લાલ થઈ જશે; ત્યારે દેવતાઓ અને મનુષ્યો મને ‘રક્તદંતિકા’ નામે સ્તુતિ કરશે. પછી, જ્યારે પૃથ્વી પર સો વર્ષ સુધી ભારે દુષ્કાળ થશે, અને જળનો અભાવ રહેશે, ત્યારે મહર્ષિઓ દ્વારા સ્તુત થયેલી હું, ગર્ભ વિના જન્મીશ. ત્યારે સો આંખોથી મહર્ષિઓને નિહાળીને, લોકો મને ‘શતાક્ષી’ કહેશે. પછી હું મારા શરીરમાંથી ઉગેલા શાકભાજીથી સમગ્ર જગતને પોષીશ, જેથી દુષ્કાળમાં જીવન ચાલે. તે સમયે પૃથ્વી પર હું ‘શાકંભરી’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈશ અને ત્યાં જ દુરગમ નામના મહાદૈત્યનો સંહાર કરીશ; અને ત્યાં મારું નામ ‘દુર્ગાદેવી’ બની જશે. પછી, જ્યારે હું હિમાલય પર ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરીશ, ત્યારે રક્ષસોનું ભક્ષણ કરીને સજ્જનોની રક્ષા કરીશ. ત્યારે સર્વ ઋષિઓ નમન કરીને મને ‘ભીમાદેવી’ તરીકે પ્રસિદ્ધ કરશે. પછી, જ્યારે અરુણ નામનો એક દૈત્ય ત્રણેય લોકમાં મહા સંકટ લાવશે, ત્યારે હું અનંત ભમર (મધમાખીઓ) રૂપે અવતરીશ અને તેના વિનાશ માટે ‘ભ્રમરી’ તરીકે સર્વત્ર સ્તુત થઈશ. આ રીતે, જ્યારે-જ્યારે દૈત્યો દ્વારા પીડા જન્મે, ત્યારે-ત્યારે હું અવતરું છું અને દુશ્મનોનો નાશ કરું છું. પછી દેવી કહે છે: “જે કોઈ નિષ્ઠાપૂર્વક રોજ આ સ્તુતિથી મારી પ્રશંસા કરે છે, તેના બધા દુઃખો હું નિશ્ચયે દૂર કરી દઈશ. અને જે મદુ-કૈટભ, મહિષાસુર, અને શુંભ-નિશુંભના વિનાશની કથા કહે છે, અથવા અષ્ટમી, ચતુર્દશી કે નવમીના દિવસે મારી મહિમાની ભક્તિથી સ્તુતિ કરે છે—તેને કોઈ પાપ, પાપથી પેદા થયેલું દુઃખ, ગરીબી કે વાંછિત વસ્તુથી વિયોગ નહીં થાય. એમને શત્રુ, ચોર, રાજા, શસ્ત્ર, અગ્નિ કે પૂરથી ક્યારેય ભય નહીં રહે. તેથી, મારી મહિમા ભક્તિપૂર્વક વાંચવી અને સાંભળવી જોઈએ; એ સર્વોત્તમ કલ્યાણનું સાધન છે. મારી આ કથા મહામારી અને ત્રિવિધ તાપો સહિત સર્વ વિઘ્નો દૂર કરી દે છે. જ્યાં મારી કથા દરરોજ ભક્તિથી વાંચાય છે, ત્યાં હું ક્યારેય છોડી જતી નથી; મારું વાસ ત્યાં સ્થિર છે. હવન, પૂજા, યજ્ઞ અને મહોત્સવોમાં મારી સમગ્ર કથા વાંચવી અને સાંભળવી જોઈએ. જાણે કે અજાણતાં કે જાણતાં, જે કોઈ મારા માટે પૂજા કે હવન કરે છે, તેને હું આનંદથી સ્વીકારું છું. શરદ ઋતુમાં, મહાપૂજા કે વાર્ષિક ઉત્સવ સમયે, જે ભક્તિથી મારી મહિમાની કથા સાંભળે છે, તે મારા આશીર્વાદથી સર્વ દુઃખોથી મુક્ત અને ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ બને છે—આમાં શંકા નથી. મારી મહિમાની કથા અને જન્મ-કથા તથા યુદ્ધવીર્ય સાંભળવાથી મનુષ્ય નિર્ભય બને છે; શત્રુઓનો નાશ થાય છે, શુભતા આવે છે, અને પરિવાર આનંદિત બને છે. શાંતિકર્મોમાં, દુઃસ્વપ્નોમાં, ગ્રહપીડામાં, મારી મહિમા સાંભળવી જોઈએ; તેથી પીડા શમાય છે, ગ્રહો શાંત થાય છે, અને દુઃસ્વપ્નોનું સદ્સ્વપ્નોમાં રૂપાંતર થાય છે. બાળકો પર દુષ્ટ પ્રભાવ હોય તો શાંતિ મળે છે; અને મનુષ્યોમાં કલહ હોય તો પરમ સન્મતિ થાય છે. દુષ્ટાચારીઓની શક્તિ ઘટે છે; માત્ર પઠનથી દૈત્યો, ભૂત-પ્રેતોનો નાશ થાય છે. પશુ, ફૂલો, મૂલ્યવાન પદાર્થો, ધૂપ, ઉત્તમ સુગંધિત દ્રવ્ય અને દીવો, બ્રાહ્મણોને ભોજન અને સોનાની વાસણ સાથે, દિવસ-રાત અભિષેક કરવો જોઈએ—એવી ઉપાસના દેવી માટે શ્રેષ્ઠ છે. આ રીતે દેવી પોતાની મહિમા, કૃપા અને ભક્તિથી મળતા ફળને વર્ણવે છે—જે શ્રદ્ધાપૂર્વક પઠન-શ્રવણ અને પૂજાથી સર્વ દુઃખોનો અંત કરે છે, અને ભક્તને સુખ, સમૃદ્ધિ અને શાંતિ આપે છે.