भजगोविन्दं भजगोविन्दं गोविन्दं भजमूढमते । संप्राप्ते सन्निहिते काले नहि नहि रक्षति डुकृञ्करणे
ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ, ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ, ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ, ਹੇ ਮੂਰਖ ਮਨ! ਜਦੋਂ ਆਖਰੀ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੇਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
मूढ जहीहि धनागमतृष्णां कुरु सद्बुद्धिं मनसि वितृष्णाम्। यल्लभसे निजकर्मोपात्तं वित्तं तेन विनोदय चित्तम्
ਹੇ ਮੂਰਖ, ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਛੱਡ ਦੇ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਪੈਦਾ ਕਰ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਧਨ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਰੱਜਾ ਲੈ।
नारीस्तनभर नाभीदेशं दृष्ट्वा मागामोहावेशम् । एतन्मांसावसादि विकारं मनसि विचिन्तय वारं वारम्
ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਸਿਨੇ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਾ ਪੈ; ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਮਾਸ, ਚਰਬੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਹੈ।
नलिनीदलगत जलमतितरलं तद्वज्जीवितमतिशयचपलम् । विद्धि व्याध्यभिमानग्रस्तं लोकं शोकहतं च समस्तम्
ਕੰਵਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਹੈ। ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰੋਗ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਤ ਹੈ।
यावद्वित्तोपार्जन सक्तः स्तावन्निज परिवारो रक्तः । पश्चाज्जीवति जर्जर देहे वार्तां कोऽपि न पृच्छति गेहे
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਕੇ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ।
यावत्पवनो निवसति देहे तावत्पृच्छति कुशलं गेहे । गतवति वायौ देहापाये भार्या बिभ्यति तस्मिन्काये
ਜਦ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਘਰ ਵਾਲੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਆਪਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਵੀ ਉਸ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ।
बालस्तावत्क्रीडासक्तः तरुणस्तावत्तरुणीसक्तः । वृद्धस्तावच्चिन्तासक्तः परे ब्रह्मणि कोऽपि न सक्तः
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬੁੱਢੇਪੇ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
काते कान्ता कस्ते पुत्रः संसारोऽयमतीव विचित्रः । कस्य त्वं कः कुत आयातः तत्त्वं चिन्तय तदिह भ्रातः
ਕੌਣ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ? ਕੌਣ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਹੈ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬੜਾ ਹੀ ਅਜੀਬ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਆਪ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਭਰਾ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਸੱਚ ਸੋਚ।
सत्सङ्गत्वे निस्स्ङ्गत्वं निस्सङ्गत्वे निर्मोहत्वम् । निर्मोहत्वे निश्चलतत्त्वं निश्चलतत्त्वे जीवन्मुक्तिः
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿਚ ਲਗAttachment ਛੁਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲਗAttachment ਛੁਟਣ ਨਾਲ ਭਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰਮ ਦੂਰ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨ ਸੱਚ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਸੱਚ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
वयसिगते कः कामविकारः शुष्के नीरे कः कासारः । क्षीणेवित्ते कः परिवारः ज्ञाते तत्त्वे कः संसारः
ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਢਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਜਦ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਝੀਲ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਧਨ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਸਾਥੀ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਸੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
मा कुरु धन जन यौवन गर्वं हरति निमेषात्कालः सर्वम् । मायामयमिदमखिलं हित्वा ब्रह्मपदं त्वं प्रविश विदित्वा
ਨ ਧਨ ਦਾ, ਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ, ਨ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਲਾ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮਾਇਆ ਦਾ ਖੇਡ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਮ ਸੱਚ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾ।
दिनयामिन्यौ सायं प्रातः शिशिरवसन्तौ पुनरायातः । कालः क्रीडति गच्छत्यायुः तदपि न मुञ्चत्याशावायुः
ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਸ਼ਾਮ-ਸਵੇਰ, ਜੜਾ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਆਪਣਾ ਖੇਡ ਖੇਡ ਕੇ ਉਮਰ ਲੰਘਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ।
द्वादशमञ्जरिकाभिरशेषः कथितो वैयाकरणस्यैषः । उपदेशो भूद्विद्यानिपुणैः श्रीमच्छन्करभगवच्छरणैः ॥ १२अ ॥ काते कान्ता धन गतचिन्ता वातुल किं तव नास्ति नियन्ता । त्रिजगति सज्जनसं गतिरैका भवति भवार्णवतरणे नौका
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਵਣੀ, ਧਨ ਜਾਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਹੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ? ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਹੀ ਤੇਰਾ ਸਹਾਰਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਨੌਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
जटिलो मुण्डी लुञ्छितकेशः काषायाम्बरबहुकृतवेषः । पश्यन्नपि चन पश्यति मूढः उदरनिमित्तं बहुकृतवेषः
ਕੋਈ ਜਟਾਂ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸਿਰ ਮੁੰਡਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਲ ਉਖਾੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਸਰੀ ਚੋਲਾ ਪਾ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੇਸ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਵੇਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੇਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਲਈ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
अङ्गं गलितं पलितं मुण्डं दशनविहीनं जतं तुण्डम् । वृद्धो याति गृहीत्वा दण्डं तदपि न मुञ्चत्याशापिण्डम्
ਸਰੀਰ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦੰਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਿਰ ਵੀ ਗੰਜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਲਾਠੀ ਫੜ ਕੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀਆਂ।
अग्रे वह्निः पृष्ठेभानुः रात्रौ चुबुकसमर्पितजानुः । करतलभिक्षस्तरुतलवासः तदपि न मुञ्चत्याशापाशः
ਅੱਗ ਸਾਹਮਣੇ, ਪਿੱਛੇ ਸੂਰਜ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਠੋੜੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠਾ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭਿਖ ਮੰਗਦਾ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਵੀ ਆਸਾਂ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ।
कुरुते गङ्गासागरगमनं व्रतपरिपालनमथवा दानम् । ज्ञानविहिनः सर्वमतेन मुक्तिं न भजति जन्मशतेन
ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਵਰਤ ਰੱਖ ਲਵੇ ਜਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਚ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
सुर मंदिर तरु मूल निवासः शय्या भूतल मजिनं वासः । सर्व परिग्रह भोग त्यागः कस्य सुखं न करोति विरागः
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਮਾਲ ਤੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦੇਣ ਨਾਲ—ਇਹ ਵੈਰਾਗੀ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ?
योगरतो वाभोगरतोवा सङ्गरतो वा सङ्गवीहिनः । यस्य ब्रह्मणि रमते चित्तं नन्दति नन्दति नन्दत्येव
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਸੰਗਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ—ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
भगवद् गीता किञ्चिदधीता गङ्गा जललव कणिकापीता । सकृदपि येन मुरारि समर्चा क्रियते तस्य यमेन न चर्चा
ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਪਾਠ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ ਜਲ ਵੀ ਪੀਤਾ, ਜਾਂ ਮੁਰਾਰੀ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਉਸਦੇ ਲਈ ਯਮਰਾਜ ਦੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
पुनरपि जननं पुनरपि मरणं पुनरपि जननी जठरे शयनम् । इह संसारे बहुदुस्तारे कृपयाऽपारे पाहि मुरारे
ਫੇਰ ਜਨਮ, ਫੇਰ ਮੌਤ, ਫੇਰ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪੈਣਾ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੱਡਾ ਔਖਾ ਦਰਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਰਾਰੇ, ਤੇਰੀ ਬੇਅੰਤ ਦਇਆ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
रथ्या चर्पट विरचित कन्थः पुण्यापुण्य विवर्जित पन्थः । योगी योगनियोजित चित्तो रमते बालोन्मत्तवदेव
ਗਲੀ ਦੇ ਚਿੱਥੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪੱਥ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਜੋਗੀ ਆਪਣਾ ਮਨ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਕੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਪਾਗਲ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
कस्त्वं कोऽहं कुत आयातः का मे जननी को मे तातः । इति परिभावय सर्वमसारम् विश्वं त्यक्त्वा स्वप्न विचारम्
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੌਣ, ਪਿਓ ਕੌਣ? ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ; ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਕੁਝ ਵੀ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ। ਇਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦੇ।
त्वयि मयि चान्यत्रैको विष्णुः व्यर्थं कुप्यसि मय्यसहिष्णुः । भव समचित्तः सर्वत्र त्वं वाञ्छस्यचिराद्यदि विष्णुत्वम्
ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੀ ਇਕੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਅਰਥ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਬੇਸਬਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਾਨ ਮਨ ਰੱਖ।
शत्रौ मित्रे पुत्रे बन्धौ मा कुरु यत्नं विग्रहसन्धौ । सर्वस्मिन्नपि पश्यात्मानं सर्वत्रोत्सृज भेदाज्ञानम्
ਦੁਸ਼ਮਣ, ਮਿੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਜਾਂ ਮਿਲਾਪ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰ। ਹਰ ਇਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਪਾ ਵੇਖ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵੰਡ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਛੱਡ ਦੇ।
कामं क्रोधं लोभं मोहं त्यक्त्वाऽत्मानं भावय कोऽहम् । आत्मज्ञान विहीना मूढाः ते पच्यन्ते नरकनिगूढाः
ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਚ, 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?' ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਗੁਪਤ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਹਨ।
गेयं गीता नाम सहस्रं ध्येयं श्रीपति रूपमजस्रम् । नेयं सज्जन सङ्गे चित्तं देयं दीनजनाय च वित्तम्
ਭਗਵਦਗੀਤਾ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਗਾਏ ਜਾਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਰੂਪ ਹਰ ਵੇਲੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਮਨ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਦੌਲਤ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
सुखतः क्रियते रामाभोगः पश्चाद्धन्त शरीरे रोगः । यद्यपि लोके मरणं शरणं तदपि न मुञ्चति पापाचरणम्
ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਸ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਖਿਰਕਾਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
अर्थमनर्थं भावय नित्यं नास्तिततः सुखलेशः सत्यम् । पुत्रादपि धन भाजां भीतिः सर्वत्रैषा विहिआ रीतिः
ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਕਰ ਕਿ ਧਨ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਤੀ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਧਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹਰ ਥਾਂ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ।
प्राणायामं प्रत्याहारं नित्यानित्य विवेकविचारम् । जाप्यसमेत समाधिविधानं कुर्ववधानं महदवधानम्
ਸਾਸਾਂ ਦਾ ਸੰਯਮ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰ। ਜਪ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਢੰਗ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵੱਡੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰ।