ಭಜಗೋವಿನ್ದಮ್

मूढ जहीहि धनागमतृष्णां कुरु सद्बुद्धिं मनसि वितृष्णाम्। यल्लभसे निजकर्मोपात्तं वित्तं तेन विनोदय चित्तम्

ಓ ಮೂಢನೆ, ಹಣದ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನೂ ಬೆಳೆಸು. ನಿನಗೆ ನಿನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಂಡುಕೋ.

नारीस्तनभर नाभीदेशं दृष्ट्वा मागामोहावेशम् । एतन्मांसावसादि विकारं मनसि विचिन्तय वारं वारम्

ಹೆಣ್ಮಕ್ಕಳ ಸ್ತನ ಹಾಗೂ ನಾಭಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಡ. ಇದು ಮಾಂಸ, ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತಿತರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಯೋಚಿಸು.

नलिनीदलगत जलमतितरलं तद्वज्जीवितमतिशयचपलम् । विद्धि व्याध्यभिमानग्रस्तं लोकं शोकहतं च समस्तम्

ತಾವರೆಯ ಎಲೆ ಮೇಲೆ ಇರುವ ನೀರು ತುಂಬಾ ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ, ನಮ್ಮ ಜೀವನವೂ ತುಂಬಾ ಚಂಚಲ. ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ ರೋಗ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೋ.

यावद्वित्तोपार्जन सक्तः स्तावन्निज परिवारो रक्तः । पश्चाज्जीवति जर्जर देहे वार्तां कोऽपि न पृच्छति गेहे

ಒಬ್ಬನು ಹಣ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ತೊಡಗಿರುವವರೆಗೆ, ಅವನ ಮನೆಯವರು ಅವನಿಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹ ದುರ್ಬಲವಾದಾಗ, ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಯಾರೂ ಅವನ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

यावत्पवनो निवसति देहे तावत्पृच्छति कुशलं गेहे । गतवति वायौ देहापाये भार्या बिभ्यति तस्मिन्काये

ಉಸಿರು ದೇಹದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ಮನೆಯವರು ಅವನ ಹಿತವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಉಸಿರು ಹೋಗಿ ದೇಹ ಬಿದ್ದಾಗ, ಹೆಂಡತಿಗೂ ಆ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡಲು ಭಯವಾಗುತ್ತದೆ.

बालस्तावत्क्रीडासक्तः तरुणस्तावत्तरुणीसक्तः । वृद्धस्तावच्चिन्तासक्तः परे ब्रह्मणि कोऽपि न सक्तः

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಯುವತಿಯರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತಾರೆ—ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

काते कान्ता कस्ते पुत्रः संसारोऽयमतीव विचित्रः । कस्य त्वं कः कुत आयातः तत्त्वं चिन्तय तदिह भ्रातः

ಯಾರು ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯಳು? ಯಾರು ನಿನ್ನ ಮಗನು? ಈ ಸಂಸಾರ ಬಹಳ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ನೀನು ಯಾರದು? ನೀನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸು, ಸಹೋದರಾ.

सत्सङ्गत्वे निस्स्ङ्गत्वं निस्सङ्गत्वे निर्मोहत्वम् । निर्मोहत्वे निश्चलतत्त्वं निश्चलतत्त्वे जीवन्मुक्तिः

ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿ ಬರುತ್ತದೆ; ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮೋಹವಿಲ್ಲ; ಮೋಹವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಆ ಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೇ ಮುಕ್ತಿಯ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.

वयसिगते कः कामविकारः शुष्के नीरे कः कासारः । क्षीणेवित्ते कः परिवारः ज्ञाते तत्त्वे कः संसारः

ವಯಸ್ಸು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಕಾಮದ ಅಲೆಯೇ ಇಲ್ಲ; ನೀರು ಒಣಗಿದರೆ ಕೆರೆಯೇ ಇಲ್ಲ; ಹಣ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಬಂಧುಗಳೇ ಇಲ್ಲ; ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಮೇಲೆ ಸಂಸಾರವೇ ಇಲ್ಲ.

मा कुरु धन जन यौवन गर्वं हरति निमेषात्कालः सर्वम् । मायामयमिदमखिलं हित्वा ब्रह्मपदं त्वं प्रविश विदित्वा

ಹಣ, ಜನ, ಯೌವನದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಡ; ಕಾಲ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಮಾಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು.

दिनयामिन्यौ सायं प्रातः शिशिरवसन्तौ पुनरायातः । कालः क्रीडति गच्छत्यायुः तदपि न मुञ्चत्याशावायुः

ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಸಂಜೆ-ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಚಳಿಗಾಲ-ವಸಂತಕಾಲ ಹೀಗೆ ಕಾಲ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಕಾಲ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಜೀವಮಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಆಶೆಯ ಗಾಳಿ ಬಿಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

द्वादशमञ्जरिकाभिरशेषः कथितो वैयाकरणस्यैषः । उपदेशो भूद्विद्यानिपुणैः श्रीमच्छन्करभगवच्छरणैः ॥ १२अ ॥ काते कान्ता धन गतचिन्ता वातुल किं तव नास्ति नियन्ता । त्रिजगति सज्जनसं गतिरैका भवति भवार्णवतरणे नौका

ಓ ಮೂಢನೇ, ಹೆಂಡತಿ, ಹಣ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾಕೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತೀಯ? ನಿನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಿಲ್ಲವೇ? ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒಳ್ಳೆಯವರ ಸಂಗವೇ ನಿನಗೆ ನಿಜವಾದ ಆಶ್ರಯ; ಅದು ಈ ಸಂಸಾರದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಲು ನೌಕೆಯಂತೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

जटिलो मुण्डी लुञ्छितकेशः काषायाम्बरबहुकृतवेषः । पश्यन्नपि चन पश्यति मूढः उदरनिमित्तं बहुकृतवेषः

ಯಾರೋ ಜಟೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಯಾರೋ ತಲೆ ಮುಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನಾರೋ ಕೂದಲು ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಕಾಶಾಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವೇಷ ತಾಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ, ಆ ಮೂಢನು ಏನೂ ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

अङ्गं गलितं पलितं मुण्डं दशनविहीनं जतं तुण्डम् । वृद्धो याति गृहीत्वा दण्डं तदपि न मुञ्चत्याशापिण्डम्

ದೇಹ ಹಳೆಯದು ಆಗುತ್ತದೆ, ಕೂದಲು ಬೂದು ಆಗುತ್ತದೆ, ತಲೆ ಮುಂಡಾಗುತ್ತದೆ, ಬಾಯಿ ಹಲ್ಲಿಲ್ಲದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮುದುಕನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಹಿಡಿದು ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ಅವನ ಆಸೆಗಳ ಗುಡ್ಡ ಅವನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

अग्रे वह्निः पृष्ठेभानुः रात्रौ चुबुकसमर्पितजानुः । करतलभिक्षस्तरुतलवासः तदपि न मुञ्चत्याशापाशः

ಮುಂದೆ ಬೆಂಕಿ, ಹಿಂದೆ ಸೂರ್ಯ, ರಾತ್ರಿ ಕಾಲಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲು ತೊಡೆಯಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವುದು, ಮರದ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುವುದು—ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಇದ್ದರೂ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಂಧನ ಅವನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

कुरुते गङ्गासागरगमनं व्रतपरिपालनमथवा दानम् । ज्ञानविहिनः सर्वमतेन मुक्तिं न भजति जन्मशतेन

ಗಂಗೆಯಲ್ಲೋ ಸಾಗರದಲ್ಲೋ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೂ, ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿದಂತೆ ನೂರಾರು ಜನ್ಮಗಳಾದರೂ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗದು.

सुर मंदिर तरु मूल निवासः शय्या भूतल मजिनं वासः । सर्व परिग्रह भोग त्यागः कस्य सुखं न करोति विरागः

ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೋ ಮರದ ಕೆಳಗೋ ವಾಸವಿದ್ದರೂ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದರೂ, ಚರ್ಮದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ, ವೈರಾಗ್ಯವು ಯಾರಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಕೊಡದು ಹೇಳಿ.

योगरतो वाभोगरतोवा सङ्गरतो वा सङ्गवीहिनः । यस्य ब्रह्मणि रमते चित्तं नन्दति नन्दति नन्दत्येव

ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದರೂ, ಭೋಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದರೂ, ಸಂಗದಲ್ಲಿ रमಿಸಿದ್ದರೂ, ಸಂಗವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೂ, ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದೆ ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತಾನೆ.

भगवद् गीता किञ्चिदधीता गङ्गा जललव कणिकापीता । सकृदपि येन मुरारि समर्चा क्रियते तस्य यमेन न चर्चा

ಯಾರು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಓದಿದ್ದಾರೋ, ಗಂಗೆಯ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಹನಿ ಕುಡಿದಿದ್ದಾರೋ, ಮುರಾರಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸಲ ಆರಾಧಿಸಿದರೂ, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಯಮನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.

पुनरपि जननं पुनरपि मरणं पुनरपि जननी जठरे शयनम् । इह संसारे बहुदुस्तारे कृपयाऽपारे पाहि मुरारे

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ಸಾವು, ಮತ್ತೆ ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದು — ಈ ದುರ್ಗಮವಾದ ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಪಾರ ದಯೆಯುಳ್ಳ ಮುರಾರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು.

रथ्या चर्पट विरचित कन्थः पुण्यापुण्य विवर्जित पन्थः । योगी योगनियोजित चित्तो रमते बालोन्मत्तवदेव

ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಚಿಂದಿಗಳಿಂದ ಹೊದಿಕೆ ತೊಟ್ಟು, ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪಗಳೆಂಬ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಲೀನಗೊಳಿಸಿದ ಯೋಗಿ, ಮಗುವಿನಂತೆ ಅಥವಾ ಹುಚ್ಚನಂತೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.

कस्त्वं कोऽहं कुत आयातः का मे जननी को मे तातः । इति परिभावय सर्वमसारम् विश्वं त्यक्त्वा स्वप्न विचारम्

ನೀನು ಯಾರು? ನಾನು ಯಾರು? ನಾನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ನನ್ನ ತಾಯಿ ಯಾರು? ತಂದೆ ಯಾರು? ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸು. ಈ ಜಗತ್ತು ನಿಜವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಕನಸಿನಂತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.

त्वयि मयि चान्यत्रैको विष्णुः व्यर्थं कुप्यसि मय्यसहिष्णुः । भव समचित्तः सर्वत्र त्वं वाञ्छस्यचिराद्यदि विष्णुत्वम्

ನಿನ್ನಲ್ಲೂ, ನನ್ನಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬನೇ ವಿಷ್ಣು ಇದ್ದಾನೆ. ನೀನು ನನಗೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುವುದು ವ್ಯರ್ಥ. ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮಭಾವನೆ ಇಡು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಏಕ್ಯವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಪಡೆಯಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡು.

शत्रौ मित्रे पुत्रे बन्धौ मा कुरु यत्नं विग्रहसन्धौ । सर्वस्मिन्नपि पश्यात्मानं सर्वत्रोत्सृज भेदाज्ञानम्

ಶತ್ರು, ಮಿತ್ರ, ಮಗ, ಬಂಧು ಇವರೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವೋ, ಒಡನಾಟವೋ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಡ; ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಆತ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.

कामं क्रोधं लोभं मोहं त्यक्त्वाऽत्मानं भावय कोऽहम् । आत्मज्ञान विहीना मूढाः ते पच्यन्ते नरकनिगूढाः

ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, 'ನಾನು ಯಾರು?' ಎಂದು ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ ಮಾಡು; ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಗುಪ್ತ ನರಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಯುತ್ತಾರೆ.

गेयं गीता नाम सहस्रं ध्येयं श्रीपति रूपमजस्रम् । नेयं सज्जन सङ्गे चित्तं देयं दीनजनाय च वित्तम्

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯೂ ಸಹಸ್ರನಾಮವೂ ಹಾಡಲಿ; ಶ್ರೀಪತಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸಲಿ; ಮನಸ್ಸು ಸದ್ಗಳ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಇರಲಿ; ಧನವನ್ನು ಬಡವರಿಗೆ ಕೊಡು.

सुखतः क्रियते रामाभोगः पश्चाद्धन्त शरीरे रोगः । यद्यपि लोके मरणं शरणं तदपि न मुञ्चति पापाचरणम्

ಸಂತೋಷದಿಂದ ರಮಣಿಯರ ಸಂಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ನಂತರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮರಣವು ಖಚಿತವಾದರೂ, ಪಾಪಕರ್ಮವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

अर्थमनर्थं भावय नित्यं नास्तिततः सुखलेशः सत्यम् । पुत्रादपि धन भाजां भीतिः सर्वत्रैषा विहिआ रीतिः

ಧನವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ದುಃಖದ ಮೂಲವೆಂದು ಮನನ ಮಾಡು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಯವಿರುತ್ತದೆ; ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಭಾವ.

प्राणायामं प्रत्याहारं नित्यानित्य विवेकविचारम् । जाप्यसमेत समाधिविधानं कुर्ववधानं महदवधानम्

ಉಸಿರಾಟದ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದು, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಅಶಾಶ್ವತವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡುವ ವಿವೇಕ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಜಪ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.