ਆਦਿਤ੍ਯਹृਦਯਮ੍

ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਮ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੜਾਈ ਕਰਕੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਖੜੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵੇਖਣ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਾਨਯੋਗ ਅਗਸਤ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਸਤ੍ਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਰਾਮ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਨਾਇਕ, ਤੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜ਼ ਸੁਣ। ਇਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੇਂਗਾ। ਇਹ 'ਆਦਿਤ੍ਯ ਹ੍ਰਿਦਯ' ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਅਟੱਲ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯੂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਵਿਵਸਵਾਨ, ਭਾਸਕਰ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਭੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਸਾਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ, ਸਕੰਦੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਮਹਿੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਸਮਾਂ, ਯਮ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਜਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਉਹ ਪਿਤਰ, ਵਾਸੁ, ਸਾਧਿਆ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਮਰੁਤ, ਮਨੂ, ਵਾਯੂ, ਅਗਨੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਸਾਹ ਹਨ, ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੇਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਸਵਿਤਾ, ਸੂਰਜ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੂਸ਼ਣ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬੀਜ ਵਾਲੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਸਲੇਟੀ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੱਤ ਰਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੰਗਲਮਈ, ਰਚਨਹਾਰ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵਰਗੇ, ਠੰਢ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤਾਪ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਗੋਦ ਵਾਲੇ, ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਕ, ਅਤੇ ਠੰਢ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਬਦਲਾਂ ਤੇ ਮੀਂਹ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋਸਤ, ਜਲ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਗੋਲ, ਮੌਤ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕਵੀ, ਸੰਸਾਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ। ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਲੂਮਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਚਮਕਦਾਰ, ਦਵਾਦਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪੂਰਬੀ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਦਿਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਭਿਆਨਕ, ਵੀਰ, ਮ੍ਰਿਗ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇਸ਼ਾਨ ਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹਨੇਰਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਠੰਢ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਨੰਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਦੇਵਤਾ, ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੋਸ਼ਨ, ਅੱਗ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਹਨੇਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਇਆ ਵਿਚ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਹਨ। ਉਹ ਵੇਦ, ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੂਰਜ ਹੀ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਹਿਮਨ ਮੁਸੀਬਤਾਂ, ਦੁੱਖ, ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਡਰ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਿਰਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਜ਼ਰੂਰ ਹਾਸਲ ਕਰੇਂਗਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਤੂੰ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੇਂਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਸਤ੍ਯ ਜੀ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੋਸ਼ਨ ਰੂਪ ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਹਿਮਨ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਯੁੱਧ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਤੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਤ ਦੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ।