పృథివ్యా ఽ అహమ్ ఉద్ అన్తరిక్షమ్ ఆరుహమ్ అన్తరిక్షాద్ దివమ్ ఆరుహమ్ । దివో నాకస్య పృష్ఠాత్ స్వర్ జ్యోతిర్ అగామ్ అహమ్
నేను భూమి మీద నుంచి అంతరిక్షానికి, అంతరిక్షం నుంచి ఆకాశానికి ఎదిగాను. ఆకాశపు శిఖరానికి చేరుకొని, ఆ పరమజ్యోతి వెలుగులోకి ప్రవేశించాను.
స్వర్ యన్తో నాపేక్షన్త ఽ ఆ ద్యాꣳ రోహన్తి రోదసీ । యజ్ఞం యే విశ్వతోధారꣳ సువిద్వాꣳసో వితేనిరే
వెలుగు వైపు వెళ్లేవారు వెనక్కి తిరిగి చూడరు. వారు ఆకాశం, భూమిని అధిరోహించి, సమస్తాన్ని ఆధారంగా ఉంచే యజ్ఞాన్ని జ్ఞానంతో విస్తరించారు.
అగ్నే ప్రేహి ప్రథమో దేవయతాం చక్షుర్ దేవానామ్ ఉత మర్త్యానామ్ । ఇయక్షమాణా భృగుభిః సజోషాః స్వర్ యన్తు యజమానాః స్వస్తి
అగ్ని! దేవతలను ఆరాధించేవారిలో నీవు ముందు నిలిచి, దేవతలకు, మనుషులకు కన్నుగా ఉండి ముందుకు సాగు. భృగువులతో కలసి, యజ్ఞం చేసే వారు మంగళంగా వెలుగులోకి చేరాలి.
నక్తోషాసా సమనసా విరూపే ధాపయేతే శిశుమ్ ఏకꣳ సమీచీ । ద్యావాక్షామా రుక్మో ఽ అన్తర్ వి భాతి దేవా ఽ అగ్నిం ధారయన్ ద్రవిణోదాః
రాత్రి, ఉదయం — రూపాలు వేర్వేరు అయినా, ఒకే మనసుతో, ఒకే బిడ్డను పోషిస్తాయి. ఆకాశం, భూమి, లోపల బంగారు వర్ణంతో ప్రకాశిస్తూ, దేవతలు, ధనదాతలు అగ్నిని నిలబెడతారు.
అగ్నే సహస్రాక్ష శతమూర్ధఞ్ ఛతం తే ప్రాణాః సహస్రం వ్యానాః । త్వꣳ సాహస్రస్య రాయ ఽ ఈశిషే తస్మై తే విధేమ వాజాయ స్వాహా
అగ్ని! నీవు వెయ్యి కళ్ళు, వంద తలలు కలవాడవు. నీకు వంద ఊపిరులు, వెయ్యి ప్రాణశక్తులు ఉన్నాయి. నీవు వెయ్యిరకాల ఐశ్వర్యానికి అధిపతివి. ఆ బలానికి మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాము. స్వాహా.
సుపర్ణో ఽసి గరుత్మాన్ పృష్ఠే పృథివ్యాః సీద । భాసాన్తరిక్షమ్ ఆ పృణ జ్యోతిషా దివమ్ ఉత్ తభాన తేజసా దిశ ఽ ఉద్ దృꣳహ
నీవు ప్రకాశవంతమైన రెక్కలతో గరుత్మంతుడవు. భూమి మీద స్థిరంగా నిలుచు. నీ వెలుగుతో మధ్యలోని ఆకాశాన్ని నింపు, నీ తేజంతో పరమ లోకాలను ప్రకాశింపజేయు, నీ మహిమతో దిక్కులను బలపరచు.
ఆజుహ్వానః సుప్రతీకః పురస్తాద్ అగ్నే యోనిమ్ ఆ సీద సాధుయా । అస్మిన్త్సధస్థే ఽ అధ్య్ ఉత్తరస్మిన్ విశ్వే దేవా యజమానశ్ చ సీదత
అగ్ని! అందమైన రూపంతో ముందుభాగంలో యాగస్థానంలో కూర్చో. ఈ పుణ్యస్థానంలోను, పై స్థానంలోను, సమస్త దేవతలు, యజమానుడితో కలిసి కూర్చోవాలి.
తꣳ సవితుర్ వరేణ్యస్య చిత్రామ్ ఆహం వృణే సుమతిం విశ్వజన్యామ్ । యామ్ అస్య కణ్వో అదుహత్ ప్రపీనాꣳ సహస్రధారాం పయసా మహీం గామ్
సవితా దేవుని వెలుగైన, అందరికీ మేలు చేసే దయను నేను కోరుకుంటున్నాను. ఆ దయను కన్వుడు, వెయ్యి ప్రవాహాల పాలు కలిగిన గొప్ప ఆవు నుండి పొందాడు.
విధేమ తే పరమే జన్మన్న్ అగ్నే విధేమ స్తోమైర్ అవరే సధస్థే । యస్మాద్ యోనేర్ ఉదారిథా యజే తం ప్ర త్వే హవీꣳషి జుహురే సమిద్ధే
అగ్ని! నీ పరమ జన్మస్థానంలో మేము నీకు పూజ చేస్తున్నాము. క్రింది స్థానంలో కూడా స్తోత్రాలతో పూజిస్తున్నాము. నీవు పుట్టిన ఆ యోనిలో నేను నీకు అర్పణలు సమర్పిస్తున్నాను. నీవు వెలిగినప్పుడు ఆ హవిస్సులు నీకు అందించబడతాయి.
ప్రేద్ధో ఽ అగ్నే దీదిహి పురో నో ఽజస్రయా సూర్మ్యా యవిష్ఠ । త్వాꣳ శశ్వన్త ఽ ఉప యన్తి వాజాః
అగ్ని! నీవు ముందుగా వెలిగిపోతూ, ఎప్పటికీ మాయాకాని యవ్వనంతో మాకు దారి చూపు. నీ వద్దకు ఎప్పుడూ విజయాలు వస్తుంటాయి.
అగ్నే తమ్ అద్యాశ్వం న స్తోమైః క్రతుం న భద్రꣳ హృదిస్పృశమ్ । ఋధ్యామా త ఽ ఓహైః
అగ్ని! ఈ రోజు మా స్తోత్రాలతో, నీ సహాయంతో, వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాన్ని, మంచి బుద్ధిని, మనసును తాకే శక్తిని మేము పొందగలుగుదాము.
చిత్తిం జుహోమి మనసా ఘృతేన యథా దేవా ఽ ఇహాగమన్ వీతిహోత్రా ఽ ఋతావృధః । పత్యే విశ్వస్య భూమనో జుహోమి విశ్వకర్మణే విశ్వాహాదాభ్యꣳ హవి
మనసుతో, నెయ్యితో నేను వివేకాన్ని అర్పిస్తున్నాను. దేవతలు ధర్మబద్ధంగా ఇక్కడికి వచ్చారు. సమస్త భూతాల అధిపతి, సృష్టికర్తకు, అన్ని కోరికలకు తగిన హవిస్సును నేను సమర్పిస్తున్నాను.
సప్త తే ఽ అగ్నే సమిధః సప్త జిహ్వాః సప్త ఽ ఋషయః సప్త ధామ ప్రియాణి । సప్త హోత్రాః సప్తధా త్వా యజన్తి సప్త యోనీర్ ఆ పృణస్వ ఘృతేన స్వాహా
అగ్ని! నీకు ఏడు సమిధలు, ఏడు నాలుకలు, ఏడు ఋషులు, ఏడు ప్రియమైన స్థలాలు ఉన్నాయి. ఏడు హోతారులు, ఏడు విధాలుగా నిన్ను పూజిస్తున్నారు. నెయ్యితో ఏడు గర్భాలను నింపుము. స్వాహా.
శుక్రజ్యోతిశ్ చ చిత్రజ్యోతిశ్ చ సత్యజ్యోతిశ్ చ జ్యోతిష్మాꣳశ్ చ । శుక్రశ్ చ ఽ ఋతపాశ్ చాత్యꣳహాః
ప్రకాశవంతమైన వెలుగు, రంగురంగుల వెలుగు, సత్యమైన వెలుగు, కాంతివంతుడు, ప్రకాశమయుడు, ధర్మాన్ని కాపాడేవాడు, గొప్పవారు.
ఈదృఙ్ చాన్యదృఙ్ చ సదృఙ్ చ ప్రతిసదృఙ్ చ । మితశ్ చ సంమితశ్ చ సభరాః
ఇలాంటి వారు, వేరుగా ఉన్న వారు, సమానమైన వారు, అనురూపమైన వారు, కొలిచిన వారు, సరిగ్గా కొలిచిన వారు, కలిసివున్న వారు.
ఋతశ్ చ సత్యశ్ చ ధ్రువశ్ చ ధరుణశ్ చ । ధర్తా చ విధర్తా చ విధారయః
ధర్మం, సత్యం, స్థిరత, ఆధారం, పట్టుదల, ఏర్పాటుచేసేవారు, నిలబెట్టేవారు.
ఋతజిచ్ చ సత్యజిచ్ చ సేనజిచ్ చ సుషేణశ్ చ । అన్తిమిత్రశ్ చ దూరేఽఅమిత్రశ్ చ గణః
ధర్మంతో జయించేవాడు, సత్యంతో గెలిచేవాడు, యుద్ధంలో గెలిచేవాడు, మంచి సైనికులు కలవాడు, సరిహద్దులో మిత్రుడు, దూరంలో శత్రువు, సమూహం.
ఈదృక్షాస ఽ ఏతాదృక్షాస ఽ ఊ షు ణః సదృక్షాసః ప్రతిసదృక్షాస ఽ ఏతన । మితాసశ్ చ సంమితాసో నో ఽ అద్య సభరసో మరుతో యజ్ఞే ఽ అస్మిన్
ఇలాంటి వారు, అలాంటి వారు, సమానమైన వారు, అనురూపమైన వారు వచ్చుగాక. కొలిచినవారు, సరిగ్గా కొలిచినవారు, శక్తితో కూడిన మారు తులు, ఈ యాగానికి నేడు హాజరవ్వాలి.
స్వతవాꣳశ్ చ ప్రఘాసీ చ సాంతపనశ్ చ గృహమేధీ చ । క్రీడీ చ శాకీ చోజ్జేషీ
సంపద కలిగినవాడు, తినివేసేవాడు, వేడెక్కించేవాడు, గృహస్థుడు, ఆడుకునేవాడు, కొమ్ము పట్టినవాడు, ఉత్సాహపరిచేవాడు.
ఉగ్రశ్ చ భీమశ్ చ ధ్వాన్తశ్ చ ధునిశ్ చ । సాసహ్వాꣳశ్ చాభియుగ్వా చ విక్షిపః స్వాహా । ఇన్ద్రం దైవీర్ విశో మరుతో ఽనువర్త్మానో ఽభవన్ యథేన్ద్రం దైవీర్ విశో మరుతో ఽనువర్త్మానో ఽభవన్ । ఏవమ్ ఇమం యజమానం దైవీశ్ చ విశో మానుషీశ్ చానువర్త్మానో భవన్తు
భయంకరుడు, భయపెట్టేవాడు, చీకటి, కంపించేవాడు, శక్తిమంతుడు, యుద్ధానికి సిద్ధమైనవాడు, విసిరేవాడు — స్వాహా. దేవతల సమూహాలు, మారు తులు, ఇంద్రుని వెంబడించినట్లు, దేవతలు, మనుషుల సమూహాలు కూడా ఈ యజమానుని వెంబడించుగాక.
ఇమꣳ స్తనమూర్జస్వన్తం ధయాపాం ప్రపీనమ్ అగ్నే సరిరస్య మధ్యే । ఉత్సం జుషస్వ మధుమన్తమ్ అర్వన్త్ సముద్రియꣳ సదనమ్ ఆ విశస్వ
అగ్ని! ఈ పోషకమైన, శక్తివంతమైన పాలను, శరీర మధ్యలో ఉన్నదాన్ని పానము చేయు. తేనెతో నిండిన ప్రవాహాన్ని, సముద్రంలాంటి స్థలాన్ని ఆనందంగా స్వీకరించు.
ఘృతం మిమిక్షే ఘృతమ్ అస్య యోనిర్ ఘృతే శ్రితో ఘృతమ్ వ్ అస్య ధామ । అనుష్వధమ్ ఆ వహ మాదయస్వ స్వాహాకృతం వృషభ వక్షి హవ్యమ్
నెయ్యి ఉత్పన్నమైంది; నెయ్యే దాని గర్భం; నెయ్యిలోనే అది స్థిరంగా ఉంది; నెయ్యే దాని నివాసం. క్రమంగా తీసుకురా, ఆనందించు. వృషభా! స్వాహా పలుకుతూ చేసిన హవిస్సును మోసికొని వెళ్ళు.
సముద్రాద్ ఊర్మిర్ మధుమాꣳఽ ఉద్ ఆరద్ ఉపాꣳశునా సమ్ అమృతత్వమ్ ఆనట్ । ఘృతస్య నామ గుహ్యం యద్ అస్తి జిహ్వా దేవానామ్ అమృతస్య నాభిః
సముద్రం నుండి తీయదనంతో నిండిన అల పైకి వచ్చింది; అది మృదువుగా అమృతత్వాన్ని కూడా తీసుకొచ్చింది. నెయ్యి యొక్క రహస్యమైన పేరు ఉంది—దేవతలకు నాలుకే అమృతానికి కేంద్రం.
వయం నామ ప్ర బ్రవామా ఘృతస్యాస్మిన్ యజ్ఞే ధారయామా నమోభిః । ఉప బ్రహ్మా శృణవచ్ ఛస్యమానం చతుఃశృఙ్గో ఽవమీద్ గౌర ఏతత్
ఈ యజ్ఞంలో మేము నెయ్యి పేరును ఘనంగా ప్రకటిస్తున్నాము, నమస్కారాలతో దాన్ని నిలుపుకుంటున్నాము. ప్రేరణతో కూడిన పురోహితుడు ఈ మహిమను వినిపిస్తున్నాడు; ఇది నాలుగు కొమ్ములు కలిగిన ఎద్దు భూమికి దిగివచ్చింది.
చత్వారి శృఙ్గా త్రయో ఽ అస్య పాదా ద్వే శీర్షే సప్త హస్తాసో ఽ అస్య । త్రిధా బద్ధో వృషభో రోరవీతి మహో దేవో మర్త్యాꣳ ఽ ఆ వివేశ
దీనికి నాలుగు కొమ్ములు, మూడు కాళ్లు, రెండు తలలు, ఏడు చేతులు ఉన్నాయి. మూడుసార్లు కట్టబడి ఉన్న ఈ వృషభం గర్జిస్తోంది; మహాదేవుడు మానవుల్లోకి ప్రవేశించాడు.
త్రిధా హితం పణిభిర్ గుహ్యమానం గవి దేవాసో ఘృతమ్ అన్వ్ అవిన్దన్ । ఇన్ద్ర ఽ ఏకꣳ సూర్య ఽ ఏకం జజాన వేనాద్ ఏకꣳ స్వధయా నిష్టతక్షుః
దేవతలు ఆవులో మూడుగా విభజించబడి, చేతులతో దాచిన నెయ్యిని కనుగొన్నారు. ఇంద్రుడు ఒకదాన్ని, సూర్యుడు ఒకదాన్ని సృష్టించారు, వేనా తన శక్తితో మరొకదాన్ని పిండిపారేశాడు.
ఏతా ఽఅర్షన్తి హృద్యాత్ సముద్రాచ్ ఛతవ్రజా రిపుణా నావచక్షే । ఘృతస్య ధారా ఽ అభి చాకశీమి హిరణ్యయో వేతసో మధ్య ఽ ఆసామ్
ఈ ప్రవాహాలు హృదయం నుండి, సముద్రం నుండి, వందలుగా ప్రవహిస్తున్నాయి; శత్రువు ఆపలేడు. నేను నెయ్యి ప్రవాహాలను చూస్తున్నాను; వాటి మధ్యలో బంగారు గడ్డి ఉంది.
సమ్యక్ స్రవన్తి సరితో న ధేనా ఽ అన్తర్ హృదా మనసా పూయమానాః । ఏతే ఽ అర్షన్త్య్ ఊర్మయో ఘృతస్య మృగా ఽఇవ క్షిపణోర్ ఈషమాణాః
నదుల్లా, ఆవుల్లా, హృదయం మరియు మనస్సులో శుద్ధిగా కలిసిపోతున్నాయి. ఈ నెయ్యి అలలు, జింకలు బాణాన్ని ఆశిస్తూ పరుగెత్తినట్లు, వేగంగా ముందుకు వస్తున్నాయి.
సిన్ధోర్ ఇవ ప్రాధ్వనే శూఘనాసో వాతప్రమియః పతయన్తి యహ్వాః । ఘృతస్య ధారా ఽ అరుషో న వాజీ కాష్ఠా భిన్దన్న్ ఊర్మిభిః పిన్వమానః
నదులు గర్జించడంలా, గాలి వేగంతో, వీరులు ఎగురుతున్నారు. నెయ్యి ప్రవాహాలు ఎర్రగుర్రంలా, అడ్డంకులను అలలతో చెరిపేస్తూ ఉప్పొంగుతున్నాయి.
అభి ప్రవన్త సమనేవ యోషాః కల్యాణ్యః స్మయమానాసో ఽ అగ్నిమ్ । ఘృతస్య ధారాః సమిధో నసన్త తా జుషాణో హర్యతి జాతవేదాః
అలంకరించిన, అందమైన, చిరునవ్వుతో ఉన్న యువతిలా అవి అగ్నిని 향ించి కలిసిపోతున్నాయి. నెయ్యి ప్రవాహాలు హోమార్పణంగా అగ్ని జ్వాలను పోషిస్తున్నాయి; జాతవేదసు వాటిని ఆనందంగా స్వీకరిస్తున్నాడు.