య ఽ ఇమా విశ్వా భువనాని జుహ్వద్ ఋషిర్ హోతా న్య్ అసీదత్ పితా నః । స ఽ ఆశిషా ద్రవిణమ్ ఇచ్ఛమానః ప్రథమచ్ఛద్ అవరాꣳ ఽ ఆ వివేశ
ఈ లోకాలన్నిటినీ హోమం చేసిన ఋషి, హోత, మన తండ్రిలా కూర్చున్నాడు. ఆశీర్వాదంతో ధనం కోరుతూ, మొదట దిగువ లోకాల్లోకి ప్రవేశించాడు.
కిꣳ స్విద్ ఆసీద్ అధిష్ఠానమ్ ఆరమ్భణం కతమత్ స్విత్ కథాసీత్ । యతో భూమిం జనయన్ విశ్వకర్మా వి ద్యామ్ ఔర్ణోన్ మహినా విశ్వచక్షాః
ఏది ఆధారం? ఏది ఆరంభం? అసలు కథ ఏమిటి? విశ్వకర్ముడు, అన్నిటిని చూసేవాడు, భూమిని ఎక్కడి నుంచి సృష్టించాడు? తన మహిమతో ఆకాశాన్ని ఎలా విస్తరించాడు?
విశ్వతశ్చక్షుర్ ఉత విశ్వతోముఖో విశ్వతోబాహుర్ ఉత విశ్వతస్పాత్ । సం బాహుభ్యాం ధమతి సం పతత్రైర్ ద్యావాభూమీ జనయన్ దేవ ఽ ఏకః
అతనికి అన్ని వైపులా కళ్ళు, ముఖం, చేతులు, కాళ్లు ఉన్నాయి. తన చేతులతో, రెక్కలతో ఊదుతూ, ఆ దేవుడు ఒక్కడే, ఆకాశాన్ని, భూమిని సృష్టించాడు.
కిꣳ స్విద్ వనం క ఽ ఉ స వృక్ష ఽ ఆస యతో ద్యావాపృథివీ నిష్టతక్షుః । మనీషిణో మనసా పృచ్ఛతేద్ ఉ తద్ యద్ అధ్యతిష్ఠద్ భువనాని ధారయన్
ఏది ఆ అడవి? ఏది ఆ చెట్టు, దానినుంచి ఆకాశం, భూమి తయారయ్యాయో? జ్ఞానులు మనసుతో ఆ లోకాలను మోయడాన్ని గురించి విచారిస్తారు.
యా తే ధామాని పరమాణి యావమా యా మధ్యమా విశ్వకర్మన్న్ ఉతేమా । శిక్షా సఖిభ్యో హవిషి స్వధావః స్వయం యజస్వ తన్వం వృధానః
ఓ విశ్వకర్మా! నీకు ఉన్న పరమమైన, మధ్యలో ఉన్న, ఇక్కడ ఉన్న స్థలాలను నీ స్నేహితులకు నేర్పు. స్వయంగా బలవంతుడవై, హోమంలో నిన్ను నువ్వే అర్పించు.
విశ్వకర్మన్ హవిషా వావృధానః స్వయం యజస్వ పృథివీమ్ ఉత ద్యామ్ । ముహ్యన్త్వ్ అన్యే ఽ అభితో సపత్నా ఽ ఇహాస్మాకం మఘవా సూరిర్ అస్తు
హోమంతో బలపడే విశ్వకర్మా! భూమికీ, ఆకాశానికీ నిన్ను నువ్వే అర్పించు. ఇతర శత్రువులు ఇక్కడ అయోమయంలో ఉండాలి. ఇక్కడ మఘవంతుడు మనకు జ్ఞానదాతగా ఉండాలి.
వాచస్ పతిం విశ్వకర్మాణమూతయే మనోజువం వాజే ఽ అద్యా హువేమ । స నో విశ్వాని హవనాని జోషద్ విశ్వశమ్భూర్ అవసే సాధుకర్మా
మనము ఈ రోజు వాక్పతిగా, మనస్సు వేగంగా నడిపే విశ్వకర్మను బలానికి పిలుద్దాం. అతడు మన హోమాలను ఆనందంగా స్వీకరించాలి. సర్వమంగళకరుడై, మంచి పనులు చేసే వాడు, మనకు సహాయంగా ఉండాలి.
విశ్వకర్మన్ హవిషా వర్ధనేన త్రాతారమ్ ఇన్ద్రమ్ అకృణోర్ అవధ్యమ్ । తస్మై విశః సమనమన్త పూర్వీర్ అయమ్ ఉగ్రో విహవ్యో యథాసత్
హోమంతో విశ్వకర్ముడు ఇంద్రుణ్ణి రక్షకుడిగా, అజేయుడిగా చేశాడు. అతనికి ప్రజలు పురాతన కాలం నుంచి కలిసి నమస్కరిస్తారు. ఈ మహాబలుడు యథావిధిగా పూజించదగినవాడు.
చక్షుషః పితా మనసా హి ధీరో ఘృతమ్ ఏనే అజనన్ నమ్నమానే । యదేద్ అన్తా ఽ అదదృహన్త పూర్వ ఽ ఆద్ ఇద్ ద్యావాపృథివీ ఽ అప్రథేతామ్
దృష్టికి తండ్రైన ధీరుడు, మనసుతో, పేర్లలో ఘృతాన్ని సృష్టించాడు. చివరలు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, అప్పుడే ఆకాశం, భూమి విస్తరించాయి.
విశ్వకర్మా విమనా ఽ ఆద్ విహాయా ధాతా విధాతా పరమోత సందృక్ । తేషామ్ ఇష్టాని సమ్ ఇషా మదన్తి యత్రా సప్తఋషీన్ పర ఽ ఏకమ్ ఆహుః
విశ్వకర్ముడు తన మనసుతో ఇక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు. సృష్టికర్త, ఏర్పరిచేవాడు, పరముడు, దృష్టికర్త. అక్కడ ఏడు ఋషులు పరమాత్ముని గురించి మాట్లాడే చోటు, అందరూ కోరిన హోమాలను ఆనందంగా స్వీకరిస్తారు.
యో నః పితా జనితా యో విధాతా ధామాని వేద భువనాని విశ్వా । యో దేవానాం నామధా ఽ ఏక ఽ ఏవ తꣳ సంప్రశ్నం భువనా యన్త్య్ అన్యా
మన తండ్రి, సృష్టికర్త, ఏర్పరిచేవాడు, లోకాలన్నిటినీ, స్థలాలన్నిటినీ తెలిసినవాడు, దేవతలకు పేర్లు పెట్టినవాడు ఒక్కడే. ఇతర లోకాలు ప్రశ్నించడానికి అతని దగ్గరకు వెళ్తాయి.
త ఽ ఆయజన్త ద్రవిణꣳ సమ్ అస్మా ఽ ఋషయః పూర్వే జరితారో న భూనా । అసూర్తే సూర్తే రజసి నిషత్తే యే భూతాని సమకృణ్వన్న్ ఇమాని
పూర్వకాల ఋషులు, గాయకులు మన కోసం కలిసీ ధనాన్ని సమర్పించారు. వెలుగు, చీకటి లోకాల్లో, ఉన్నవారు ఈ లోకాలన్నిటినీ సృష్టించారు.
పరో దివా పర ఽ ఏనా పృథివ్యా పరో దేవేభిర్ అసురైర్ యద్ అస్తి । కꣳ స్విద్ గర్భం ప్రథమం దధ్ర ఆపో యత్ర దేవాః సమపశ్యన్త పూర్వే
ఆకాశానికి, భూమికి, దేవతలకు, అసురులకు మించినది ఏది? నీళ్లలో మొదట గర్భం ఏది ఏర్పడింది? అక్కడ పూర్వ దేవతలు కలిసి చూశారు.
తమ్ ఇద్ గర్భం ప్రథమం దధ్ర ఽ ఆపో యత్ర దేవాః సమగచ్ఛన్త విశ్వే । అజస్య నాభావ్ అధ్య్ ఏకమ్ అర్పితం యస్మిన్ విశ్వాని భువనాని తస్థుః
ఆ మొదటి గర్భాన్ని నీళ్లు మోయాయి. అక్కడ అన్ని దేవతలు కలిశారు. అజన్ముని నాభిపై ఆ ఒక్కటి స్థాపించబడింది. అందులో అన్ని లోకాలు నిలిచాయి.
న తం విదాథ య ఽ ఇమా జజానాన్యద్ యుష్మాకమ్ అన్తరం బభూవ । నీహారేణ ప్రావృతా జల్ప్యా చాసుతృప ఽ ఉక్థశాసశ్ చరన్తి
ఈ లోకాలను ఎవరు సృష్టించారో మీకు తెలియదు. మీలో వేరొకటి ఏర్పడింది. మబ్బుతో కప్పబడి, గందరగోళంగా మాట్లాడుతూ, తృప్తి లేకుండా, వేదపఠనం చేస్తూ తిరుగుతున్నారు.
విశ్వకర్మా హ్య్ అజనిష్ట దేవ ఽ ఆద్ ఇద్ గన్ధర్వో ఽ అభవద్ ద్వితీయః । తృతీయః పితా జనితౌషధీనామ్ అపాం గర్భం వ్యదధాత్ పురుత్రా
విశ్వకర్ముడు దేవుడిగా జన్మించాడు. తరువాత గంధర్వుడు రెండవవాడయ్యాడు. మూడవవాడు తండ్రి, ఔషధాలను సృష్టించాడు. నీళ్ల గర్భాన్ని అనేక చోట్ల ఉంచాడు.
ఆశుః శిశానో వృషభో న భీమో ఘనాఘనః క్షోభణశ్ చర్షణీనామ్ । సంక్రన్దనోఽనిమిష ఽ ఏకవీరః శతꣳ సేనా ఽ అజయత్ సాకమ్ ఇన్ద్రః
వేగంగా, గర్జిస్తూ, ఎద్దులా భయంకరంగా, మేఘాల మాదిరిగా, ప్రజలను కదిలిస్తూ, గెలిచేవాడు, కన్ను మూయని, ఒక్కడే వీరుడు, ఇంద్రునితో కలిసి వంద సేనలను జయించాడు.
సంక్రన్దనేనానిమిషేణ జిష్ణునా యుత్కారేణ దుశ్చ్యవనేన ధృష్ణునా । తద్ ఇన్ద్రేణ జయత తత్ సహధ్వం యుధో నర ఇషుహస్తేన వృష్ణా
గెలిచే, కన్ను మూయని, ధైర్యవంతుడితో, ఉత్సాహవంతుడితో, కదిలించలేని, ధైర్యంగా ఉన్నవాడితో, ఇంద్రునితో కలిసి యుద్ధంలో గెలవండి, ఓ మానవులారా! బలమైన బాణములతో కూడినవాడిగా నిలవండి.
స ఽ ఇషుహస్తైః స నిషఙ్గిభిర్ వశీ సꣳస్రష్టా స యుధ ఽ ఇన్ద్రో గణేన । సꣳసృష్టజిత్ సోమపా బాహుశర్ధ్య్ ఉగ్రధన్వా ప్రతిహితాభిర్ అస్తా
బాణాలు చేతిలో పట్టుకుని, ఖడ్గధారులతో కూడినవాడై, యుద్ధంలో తన గణంతో కలసి ఉన్న ఇంద్రుడు, కలిసినప్పుడు విజయం సాధించేవాడు, సోమపానం చేసే శక్తిమంతుడు, బలమైన భుజాలు కలవాడు, ఉగ్రమైన ధనుస్సుతో, ఎదురు నిలిచినవారిని ఎదుర్కొంటూ నిలబడి ఉన్నాడు.
బృహస్పతే పరి దీయా రథేన రక్షోహామిత్రాఁ౨ఽ అపబాధమానః । ప్రభఞ్జన్త్ సేనాః ప్రమృణో యుధా జయన్న్ అస్మాకమ్ ఏధ్య్ అవితా రథానామ్
బృహస్పతీ, నీవు రథంతో చుట్టూ తిరిగి, రాక్షసులను, శత్రువులను తొలగించు. వారి సైన్యాలను ఛేదించి, యుద్ధంలో వారిని నాశనం చేసి, విజయం సాధించు. మా రథాలకు నీవు అభివృద్ధిని, రక్షణను కలిగించు.
బలవిజ్ఞాయ స్థవిరః ప్రవీరః సహస్వాన్ వాజీ సహమాన ఽ ఉగ్రః । అభివీరో ఽ అభిసత్వా సహోజా జైత్రమ్ ఇన్ద్ర రథమ్ ఆ తిష్ఠ గోవిత్
బలాన్ని తెలుసుకునే వృద్ధుడు, ధైర్యవంతుడు, శక్తివంతుడు, వేగవంతుడు, సహనశీలుడు, ఉగ్రుడు, పరాక్రమంలో ముందుండేవాడు, శక్తిలో ముందుండేవాడు, బలంతో పుట్టినవాడు — ఇంద్రా, గోవులను తెచ్చే విజయం కలిగిన రథంపై ఎక్కు.
గోత్రభిదం గోవిదం వజ్రబాహుం జయన్తమ్ అజ్మ ప్రమృణన్తమ్ ఓజసా । ఇమꣳ సజాతా ఽ అను వీరయధ్వమ్ ఇన్ద్రꣳ సఖాయో ఽ అను సꣳ రభధ్వమ్
గోడలను ఛేదించేవాడు, గోవులను కనుగొనేవాడు, వజ్రాయుధంతో ఉన్నవాడు, విజయవంతుడు, శక్తితో అడ్డంకులను తొలగించేవాడు — స్నేహితులారా, ఇంద్రునితో కలిసి, ఈ బంధాన్ని అనుసరించి, మనమంతా కలసి ప్రయత్నిద్దాం.
అభి గోత్రాణి సహసా గాహమానో ఽదయో వీరః శతమన్యుర్ ఇన్ద్రః । దుశ్చ్యవనః పృతనాషాడ్ అయుధ్యో ఽస్మాకꣳ సేనా అవతు ప్ర యుత్సు
ఇంద్రుడు, శతశక్తివంతుడు, పరాక్రమంతో గోడలలోకి చొచ్చుకుపోతాడు; తరలించలేని వాడు, సైన్యాలను నాశనం చేసే వాడు, ఓడించలేని వాడు — యుద్ధంలో మా సైన్యాన్ని అతడు రక్షించాలి.
ఇన్ద్ర ఽ ఆసాం నేతా బృహస్పతిర్ దక్షిణా యజ్ఞః పుర ఽ ఏతు సోమః । దేవసేనానామ్ అభిభఞ్జతీనాం జయన్తీనాం మరుతో యన్త్వ్ అగ్రమ్
ఇంద్రుడు నాయకుడిగా, బృహస్పతి కుడి చేతిగా, యజ్ఞం ఆధారంగా, సోమం ముందుగా ఉండాలి; దేవతల సైన్యాలలో విజయం సాధించే వారిని, జయించే వారిని మరుతులు ముందుండి నడిపించాలి.
ఇన్ద్రస్య వృష్ణో వరుణస్య రాజ్ఞ ఽ ఆదిత్యానాం మరుతాꣳ శర్ధ ఽ ఉగ్రమ్ । మహామనసాం భువనచ్యవానాం ఘోషో దేవానాం జయతామ్ ఉద్ అస్థాత్
ఇంద్రుని మహాశబ్దం, వరుణుని రాజశబ్దం, ఆదిత్యులది, మరుతుల ఉగ్రసైన్యమది, మహామనస్సు కలిగిన, లోకాలను కదిలించే దేవతల గర్జన — దేవతలు గెలిచిన శబ్దం పైకి ఎగసిపోవాలి.
ఉద్ ధర్షయ మఘవన్న్ ఆయుధాన్య్ ఉత్ సత్వనాం మామకానాం మనాꣳసి । ఉద్ వృత్రహన్ వాజినాం వాజినాన్య్ ఉద్ రథానాం జయతాం యన్తు ఘోషాః
మఘవన్, ఆయుధాలను పైకి ఎత్తు; నా యోధుల మనసులను పైకి లేపు; వృత్రుని సంహారకుడా, గుర్రాలను పైకి నడిపించు; విజయం సాధించే రథాల గర్జనలు ప్రతిధ్వనించాలి.
అస్మాకమ్ ఇన్ద్రః సమృతేషు ధ్వజేష్వ్ అస్మాకం యా ఽ ఇషవస్ తా జయన్తు । అస్మాకం వీరా ఽ ఉత్తరే భవన్త్వ్ అస్మాꣳఽ ఉ దేవా ఽ అవతా హవేషు
మన జెండాల దగ్గర ఇంద్రుడు ఉండాలి; మన బాణాలు విజయం సాధించాలి; మన వీరులు ఎప్పుడూ పైచేయిగా ఉండాలి; దేవతలారా, మా హోమాలలో మమ్మల్ని కాపాడండి.
అమీషాం చిత్తం ప్రతిలోభయన్తీ గృహాణాఙ్గాన్య్ అప్వే పరేహి । అభి ప్రేహి నిర్ దహ హృత్సు శోకైర్ అన్ధేనామిత్రాస్ తమసా సచన్తామ్
వారిని మాయతో ఆకర్షించి, వారి అవయవాలను తీసుకుని, దూరంగా వెళ్లిపో. వారి హృదయాల్లో అగ్ని వేడి పుట్టించు; శత్రువులు అంధకారంలో, అజ్ఞానంలో చిక్కిపోవాలి.
అవసృష్టా పరా పత శరవ్యే బ్రహ్మసꣳశితే । గచ్ఛామిత్రాన్ ప్ర పద్యస్వ మామీషాం కం చనోచ్ ఛిషః
వదిలిపెట్టిన బాణమా, ప్రార్థనతో పదును పెట్టినదా, ఎగిరిపో. శత్రువులను తాకి, వారిలో ఎవ్వరినీ విడిచిపెట్టకుండా పొడుచు.
ప్రేతా జయతా నర ఽ ఇన్ద్రో వః శర్మ యచ్ఛతు । ఉగ్రా వః సన్తు బాహవో ఽనాధృష్యా యథాసథ
పురుషులారా, ముందుకు వెళ్లి, విజయాన్ని సాధించండి; ఇంద్రుడు మీకు రక్షణ కల్పించాలి; మీ భుజాలు ఉగ్రంగా, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని విధంగా ఉండాలి.